Diş hekimliği sözlüğü: tedavilerde geçen terimler

Tıbbi kontrol: Dt. Muhammed Raşid KızılarslanoğluGüncelleme:
Kısa cevap

Bu sözlük, muayenede ve tedavi planında sık duyduğunuz diş hekimliği terimlerini sade bir dille açıklar: abutment, osseointegrasyon, kemik grefti, sinüs lifti, zirkonyum, lamine, kanal tedavisi, braket, şeffaf plak, panoramik röntgen ve dental tomografi gibi. Her terimin yanında, konuyu ayrıntılı anlatan tedavi sayfasına ya da rehber yazısına bağlantı bulunur.

Muayenede, tedavi planında ya da röntgen raporunda karşılaştığınız terimlerin ne anlama geldiğini aşağıda bulabilirsiniz. Açıklamalar genel bilgi içindir; bir terimin sizin tedavinizdeki anlamını sizi muayene eden hekim açıklar. Terimler konularına göre gruplanmıştır; her başlığa bu sayfadaki içindekiler listesinden gidebilirsiniz.

İmplant tedavisinde hangi terimler geçer?

İmplant (diş implantı)

Eksik dişin yerine çene kemiğine yerleştirilen, genellikle titanyumdan yapılan vida biçimli yapay kök. Kemikle kaynaştıktan sonra üzerine kaplama, köprü ya da protez takılır. Ayrıntılı bilgi: İmplant.

Abutment (ara parça, dayanak)

İmplantın üzerine takılan ve ağız içinde görünen kaplamayı implanta bağlayan bağlantı parçası. Ayrıntılı bilgi: İmplant.

Osseointegrasyon (kemikle kaynaşma)

İmplantın yüzeyinin çene kemiğiyle doğrudan kaynaşması. Bu süreç genellikle birkaç ay sürer; kalıcı diş, kaynaşma tamamlandıktan sonra takılır. Ayrıntılı bilgi: İmplant.

Kemik grefti (kemik tozu)

İmplant için yeterli kemik olmayan bölgeye kemiği artırmak amacıyla yerleştirilen kemik ya da kemik benzeri malzeme. Hastanın kendi kemiğinden ya da hazır malzemeden olabilir. Ayrıntılı bilgi: Kemik grefti (kemik tozu) nedir, implant için ne zaman gerekir?

Sinüs lifti (sinüs tabanı yükseltme)

Üst arka dişler bölgesinde, kemik yüksekliği implant için yetersizse sinüs zarının hafifçe kaldırılıp altına kemik grefti konduğu işlem. Ayrıntılı bilgi: Sinüs lifti nedir, kimlere yapılır?

Membran (bariyer zar)

Kemik grefti uygulanan bölgenin üzerine konan ince zar. Diş eti dokusunun greft alanına girmesini önleyerek kemiğin yenilenmesine yardım eder. Ayrıntılı bilgi: Membranla kemik yenileme (yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu) nedir?

İmplant üstü protez

Birkaç implanta tutunan tam protez. Hastanın temizlik için çıkarıp takabildiği türüne çıtçıtlı protez denir; sabit olarak vidalanan türü de vardır. Ayrıntılı bilgi: İmplant üstü protez.

Tüm ağız implant (tam çene implant)

Dişlerin tamamı eksik olan bir çenede, az sayıda implantın üzerine sabit bir diş sırası takılması. Ayrıntılı bilgi: Tüm ağız implant.

Kaplama ve estetik tedavilerde hangi terimler geçer?

Kaplama (kron, kuron)

Aşınmış, kırılmış ya da kanal tedavisi görmüş bir dişi her yönden saran sabit protez. Diş küçültülür, ölçü alınır ve kaplama laboratuvarda üretilip yapıştırılır. Ayrıntılı bilgi: Zirkonyum kaplama.

Zirkonyum (zirkonya)

Kaplama ve köprü yapımında kullanılan, dayanıklı ve diş rengine yakın beyaz bir seramik malzeme. Metal altyapı içermediği için diş eti kenarında koyu çizgi oluşturmaz. Ayrıntılı bilgi: Zirkonyum kaplama.

Lamine (yaprak porselen, veneer)

Ön dişlerin yalnızca ön yüzüne yapıştırılan ince seramik yaprak. Renk, biçim ya da küçük aralık sorunlarında kullanılır; dişten genellikle kaplamaya göre daha az madde kaldırılır. Ayrıntılı bilgi: Lamina mı, zirkonyum kaplama mı?

Bonding (kompozit yapıştırma)

Diş renginde dolgu malzemesinin dişe doğrudan yapıştırılıp şekillendirilmesi. Küçük kırıkları, aralıkları ve biçim bozukluklarını çoğu zaman tek seansta düzeltir. Ayrıntılı bilgi: Gülüş tasarımı.

Köprü

Eksik dişin iki yanındaki dişlere ya da implantlara tutunan, aradaki boşluğu yapay bir dişle kapatan sabit protez. Ayrıntılı bilgi: Eksik diş için implant mı köprü mü?

Mock-up (ağız içi prova)

Gülüş tasarımında, kalıcı işlemden önce planlanan diş biçiminin geçici bir malzemeyle ağız içinde denenmesi. Hasta sonucu önceden görüp değişiklik isteyebilir. Ayrıntılı bilgi: Gülüş tasarımı.

Ağız içi dijital tarayıcı (dijital ölçü)

Dişlerin ölçüsünü ölçü maddesi yerine küçük bir kamerayla tarayarak üç boyutlu dijital model olarak alan cihaz.

CAD/CAM

Kaplama ve köprülerin bilgisayarda tasarlanıp bilgisayar kontrollü makinelerde üretilmesi. Dijital ölçüyle birlikte kullanılır.

Diş beyazlatma (bleaching)

Dişin kendi renginin, hekim kontrolünde uygulanan beyazlatıcı jellerle açılması. Kaplama, lamine ve dolguların rengini değiştirmez. Ayrıntılı bilgi: Diş beyazlatma.

Kanal tedavisi ve diş eti sağlığında hangi terimler geçer?

Pulpa (diş özü, diş siniri)

Dişin ortasındaki, damar ve sinirlerin bulunduğu yumuşak doku. Derin çürük ya da darbeyle iltihaplanırsa ağrıya yol açar. Ayrıntılı bilgi: Kanal tedavisi.

Kanal tedavisi (endodontik tedavi)

İltihaplanmış ya da ölmüş pulpanın temizlenip kök kanallarının şekillendirilmesi ve doldurulması. Amaç dişi çekmeden ağızda tutmaktır. Ayrıntılı bilgi: Kanal tedavisi.

Apse

Bakteri enfeksiyonu nedeniyle diş kökünün ucunda ya da diş etinde biriken irin. Şişlik, ağrı ve ateş yapabilir; tedavi edilmeden geçmez. Ayrıntılı bilgi: Diş ağrısı neden olur, randevuya kadar ne yapılabilir?

Kompozit dolgu (beyaz dolgu)

Çürük temizlendikten sonra oluşan boşluğu dolduran, diş renginde ve dişe yapıştırılan dolgu malzemesi. Ayrıntılı bilgi: Diş dolgusu ne zaman gerekir, dolgu mu kanal tedavisi mi?

Diş taşı (tartar)

Temizlenmeyen bakteri plağının zamanla sertleşmesiyle oluşan birikinti. Fırçayla çıkmaz; diş hekiminde temizlenir. Ayrıntılı bilgi: Diş taşı temizliği.

Gingivitis (diş eti iltihabı)

Diş etinin kızarması, şişmesi ve fırçalarken kanaması ile kendini gösteren iltihap. Erken dönemde düzenli temizlikle geri döner. Ayrıntılı bilgi: Diş eti hastalığı (periodontitis) nasıl tedavi edilir?

Periodontitis

Diş eti iltihabının dişi taşıyan kemiğe ilerlemesi. Diş eti çekilir, cepler oluşur ve tedavi edilmezse dişler sallanabilir. Ayrıntılı bilgi: Diş eti hastalığı (periodontitis) nasıl tedavi edilir?

Diş eti çekilmesi (resesyon)

Diş etinin geri çekilerek diş kökünün açığa çıkması. Hassasiyete ve kök çürüğüne yol açabilir. Ayrıntılı bilgi: Diş eti çekilmesi neden olur ve nasıl tedavi edilir?

Bruksizm (diş sıkma, diş gıcırdatma)

Dişlerin gündüz ya da uykuda istemsizce sıkılması veya gıcırdatılması. Aşınmaya, kırıklara ve çene ağrısına yol açabilir; dişleri korumak için sıklıkla gece plağı kullanılır. Ayrıntılı bilgi: Diş sıkma ve gıcırdatma neden olur? Çene ağrısı ile ilişkisi nedir?

Ortodontide hangi terimler geçer?

Ortodonti

Çapraşık dişlerin ve kapanış bozukluklarının tel ya da şeffaf plaklarla düzeltildiği diş hekimliği dalı. Ayrıntılı bilgi: Ortodonti.

Braket

Diş teli tedavisinde dişlerin ön yüzüne yapıştırılan küçük parçalar. Tel bu parçalardan geçer ve dişlere kontrollü kuvvet uygular. Ayrıntılı bilgi: Diş teli.

Şeffaf plak (aligner)

Dişleri adım adım hareket ettiren, kişiye özel üretilmiş, çıkarılabilir şeffaf plaklar. Her plak genellikle bir ile iki hafta takılır. Ayrıntılı bilgi: Şeffaf plak.

Ataşman

Şeffaf plak tedavisinde bazı dişlere yapıştırılan, diş renginde küçük çıkıntılar. Plağın dişi daha iyi kavramasını sağlar. Ayrıntılı bilgi: Şeffaf plak tedavisinde ataşman nedir, ne işe yarar?

Pekiştirme aygıtı (retainer)

Ortodonti bittikten sonra dişlerin eski yerine dönmesini önlemek için takılan sabit tel ya da çıkarılabilir plak. Ayrıntılı bilgi: Ortodonti tedavisinden sonra dişler neden tekrar bozulabilir? Pekiştirme tedavisi nedir?

Maloklüzyon (kapanış bozukluğu)

Alt ve üst dişlerin birbirine düzgün oturmaması: çapraşıklık, aralık, öne ya da geriye kapanış gibi. Ayrıntılı bilgi: Ortodonti.

Röntgen ve muayenede hangi terimler geçer?

Panoramik röntgen

Tüm dişleri, çeneleri ve çevre yapıları tek görüntüde gösteren iki boyutlu röntgen. Muayenede genel durumu görmek için çekilir.

Periapikal röntgen

Bir ya da birkaç dişi kök ucuyla birlikte ayrıntılı gösteren küçük röntgen. Kanal tedavisinde sık kullanılır. Ayrıntılı bilgi: Kanal tedavisi.

Dental tomografi (konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, CBCT)

Çene kemiğini üç boyutlu gösteren görüntüleme. İmplant öncesinde kemiğin genişliğini, yüksekliğini ve sinir ile sinüse uzaklığını ölçmek için kullanılır. Ayrıntılı bilgi: İmplant öncesi neden tomografi çekilir, radyasyon dozu ne kadar?

Lokal anestezi (bölgesel uyuşturma)

Yalnızca tedavi edilecek bölgenin iğneyle uyuşturulması. Hasta uyanıktır; işlem sırasında dokunma ve basınç hissedilebilir.

Tedavi planı

Muayene ve röntgenlerden sonra hazırlanan, hangi dişe hangi tedavinin hangi sırayla yapılacağını gösteren plan. Kliniğimizde yazılı olarak verilir ve ücret de bu planla birlikte netleşir.

Sık sorulanlar

Tedavi planımda anlamadığım bir terim var, ne yapmalıyım?

Planı hazırlayan hekime sorun. Bu sözlük terimin genel anlamını verir; terimin sizin tedavinizde ne anlama geldiğini, hangi dişte ve neden uygulandığını ancak sizi muayene eden hekim açıklayabilir.

Kaplama, kron ve zirkonyum aynı şey mi?

Kaplama ve kron aynı şeydir: dişin çevresini tamamen saran sabit protezdir. Zirkonyum ise kaplamanın yapıldığı malzemelerden biridir. Yani zirkonyum kaplama, zirkonyumdan yapılmış bir krondur.

Lamine ile zirkonyum kaplama arasındaki fark nedir?

Lamine, dişin yalnızca ön yüzüne yapıştırılan ince bir yapraktır ve dişten genellikle daha az madde kaldırılır. Zirkonyum kaplama dişi her yönden sarar. Hangisinin uygun olduğuna dişin durumuna bakarak hekim karar verir.

Size uygun olup olmadığını muayenede öğrenin

Muayenede hekiminiz ağız ve diş sağlığınızı değerlendirir, seçenekleri ve aşamaları sizinle konuşur.

İlgili sayfalar