Diş taşı nedir, neden oluşur?
Dişlerin yüzeyinde her gün, bakterilerden ve besin artıklarından oluşan yumuşak, yapışkan bir tabaka birikir. Bu tabakaya plak (biyofilm) denir. Plak, fırçalama ve ara yüz temizliğiyle düzenli olarak uzaklaştırılmazsa tükürükteki minerallerin etkisiyle zamanla sertleşir ve diş taşına dönüşür.
Diş taşı özellikle tükürük bezlerinin açıldığı bölgelere yakın yüzeylerde, yani alt ön dişlerin dil tarafında ve üst azı dişlerinin yanak tarafında birikir. Diş eti çizgisinin üstünde kalan taş sarımsı veya beyaz renkte görülebilir. Diş eti altına doğru ilerleyen taş ise daha koyu renkte olabilir ve çoğu zaman ancak muayenede fark edilir.
Diş taşının oluşma hızı kişiden kişiye değişir. Tükürüğün yapısı, beslenme alışkanlıkları, sigara kullanımı ve ağız bakımının düzeni bu hızı etkiler.
Diş taşı temizliği neden gereklidir?
Diş taşının yüzeyi pürüzlüdür ve üzerinde plak kolayca tutunur. Sertleşmiş taş, diş fırçası veya diş ipiyle çıkarılamaz. Temizlenmeyen diş taşı:
- Diş etinde kızarıklık, şişlik ve fırçalarken kanamayla seyreden diş eti iltihabına (gingivit) yol açabilir
- İlerleyen dönemde diş etinin ve dişi taşıyan kemiğin kaybıyla seyreden periodontitise zemin hazırlayabilir
- Ağız kokusuna katkıda bulunabilir
- Dişlerde görünür renk değişikliği ve lekeler oluşturabilir
Yoğun diş taşı, dişlerin muayenede ayrıntılı değerlendirilmesini de zorlaştırabilir; temizlikten sonra çürük veya diş eti çekilmesi gibi bulgular daha net görülebilir.
Diş eti iltihabı erken dönemde fark edilip temizlik ve düzenli ağız bakımıyla kontrol altına alındığında çoğu zaman geri dönüşlüdür.
Diş taşı temizliği nasıl yapılır?
- Ağız ve diş eti muayenesi; gerekiyorsa röntgen ile görüntüleme
- Ultrasonik aletlerle diş taşının titreşim ve su yardımıyla kırılarak uzaklaştırılması
- Ulaşılması zor bölgelerde el aletleriyle ince temizlik
- Plak ve yüzeysel renklenmelerin parlatma veya hava-toz sistemiyle giderilmesi
- Diş yüzeylerinin pürüzsüz hâle getirilmesi
- Kişiye özel fırçalama ve ara yüz temizliği önerileri
İşlem çoğu zaman tek seansta tamamlanır. Hassasiyeti olan kişilerde, hekimin değerlendirmesine göre bölgesel uyuşturma yapılabilir. Diş eti cebinin derin olduğu ve kök yüzeyinde yoğun taş bulunan durumlarda, diş eti altına yönelik daha kapsamlı bir tedavi gerekebilir; bu ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Hava-toz parlatma ne işe yarar?
Hava-toz parlatma, sıkıştırılmış hava, su ve ince taneli bir toz karışımının kontrollü biçimde diş yüzeyine püskürtülmesine dayanan bir temizlik yöntemidir.
Bu yöntem genellikle şu amaçlarla kullanılır:
- Diş yüzeyindeki plak tabakasının (biyofilm) uzaklaştırılması
- Çay, kahve, sigara gibi kaynaklardan oluşan yüzeysel renklenmelerin giderilmesi
- Diş teli braketlerinin çevresi, implantlar ve diş araları gibi fırçanın zor ulaştığı alanların temizliğine yardımcı olunması
Hava-toz parlatma, sertleşmiş diş taşının kaldırılmasında tek başına yeterli olmayabilir; taş genellikle ultrasonik ve el aletleriyle temizlenir. Hangi yöntemin hangi sırayla kullanılacağı ağzın durumuna göre hekim tarafından belirlenir. Bu yöntem dişin kendi rengini değiştirmez, bu nedenle diş beyazlatmanın yerine geçmez. Astım veya kronik bir solunum yolu hastalığınız varsa bunu muayenede belirtmeniz önerilir.
Diş taşı temizliği ne sıklıkla yapılmalı?
Temizlik aralığı herkes için aynı değildir. Birçok kişide 6–12 ayda bir yapılan kontroller ve gerektiğinde temizlik yeterli olabilir. Aşağıdaki durumlarda daha sık kontrol önerilebilir:
- Diş taşı hızlı oluşan kişiler
- Diş eti hastalığı öyküsü olanlar
- Diş teli veya şeffaf plak tedavisi görenler
- İmplantı ya da sabit protezi olanlar
- Sigara kullananlar
- Diyabet gibi diş eti sağlığını etkileyebilen bir hastalığı olanlar
Temizlik sonrası nelere dikkat edilmeli?
- İlk gün diş eti hafif kanayabilir veya hassas olabilir; bu durum genellikle kısa sürede geçer.
- Hassasiyet varsa birkaç gün çok sıcak ya da çok soğuk yiyecek ve içeceklerden kaçınmak rahatlatabilir.
- Hava-toz parlatma yapıldıysa, kısa bir süre çay, kahve gibi renkli içeceklerin sınırlandırılması önerilebilir.
- Günde iki kez fırçalama ve diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizlik, yeni taş oluşumunu yavaşlatır.
Rönesans’ta diş taşı temizliği nasıl ilerler?
Klinikte hava-toz parlatma cihazı bulunur. Diş taşı temizliğinde hava-toz parlatmanın kullanılıp kullanılmayacağı, ağız ve diş eti muayenesinin ardından hekim tarafından belirlenir. Temizlik sırasında diş eti hastalığına ait bulgular fark edilirse, gerekli tedavi seçenekleri ayrıca konuşulur. Ücret, yapılacak işlemlere göre muayene sonrasında netleşir.
Klinik hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında açıktır; randevu için 444 9 734 numarası kullanılabilir.