Kemik grefti nedir ve neden gerekir?
Kemik grefti, çene kemiğinin yetersiz kaldığı bir bölgeye kemik ya da kemik yerine geçen bir malzeme yerleştirerek kemik miktarını artırmayı amaçlayan cerrahi bir işlemdir. Cambridge University Hospitals’ın hasta bilgilendirmesinde belirtildiği gibi, implant yapılabilmesi için implantın yerleştirileceği bölgede yeterli kemik bulunması gerekir. Greft, implantın doğru konuma yerleştirilebilmesine yardımcı olur.
Greft malzemesi tek başına yeni kemik değildir. Cleveland Clinic bu malzemeyi, kişinin kendi kemik dokusunun üzerinde büyüyüp yenilendiği bir iskeleye benzetir: Greft bölgede yer tutar, asıl onarımı ise vücudun kendisi yapar.
Diş kaybından sonra çene kemiği neden azalır?
Diş çekildiğinde, dişin oturduğu yuvayı (soket) çevreleyen kemik zamanla küçülür. Cochrane’in çekim sonrası kemiğin korunmasını inceleyen sistematik derlemesi de bu küçülmeden yola çıkar; derlemenin konusu, diş çekildikten sonra implant için yeterli kemiği korumanın yollarıdır.
Küçülmenin boyutu da araştırılmıştır. Clinical Oral Implants Research dergisinde yayımlanan bir sistematik derlemeye (Tan ve arkadaşları, 2012) göre çekimden altı ay sonra kemiğin genişliğinde yüzde 29–63, yüksekliğinde ise yüzde 11–22 oranında azalma görülmüştür. En hızlı azalma ilk 3–6 ayda görülmüş, kayıp sonrasında daha yavaş devam etmiştir.
Kemik kaybının tek nedeni diş çekimi değildir. Cleveland Clinic, diş eti hastalığı gibi enfeksiyonların da kemik kaybına yol açabildiğini ve greftin bu durumlarda da kullanılabildiğini belirtir.
Kemik miktarı tomografide nasıl görülür?
Manchester University NHS Foundation Trust’ın hasta bilgilendirmesine göre konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (CBCT), diş hekimliğinde kullanılan ve dişlerin ve çenelerin üç boyutlu görüntüsünü oluşturan bir röntgen incelemesidir. Aynı kaynak, bu incelemenin özellikle implant planlamasında yararlı olduğunu ve ışın miktarının klasik diş röntgeninden fazla, tıbbi bilgisayarlı tomografiden ise çok daha az olduğunu belirtir.
Üç boyutlu görüntüde hekim şunları değerlendirebilir:
- Kemiğin yüksekliği ve genişliği
- Alt çenedeki sinir kanalına ve üst çenedeki sinüs boşluğuna olan mesafe
- Greft gerekiyorsa eksikliğin hangi yönde ve ne büyüklükte olduğu
Greft olarak hangi malzemeler kullanılır?
Cleveland Clinic, greft malzemelerini kaynağına göre dört grupta toplar:
| Malzeme | Kaynağı |
|---|---|
| Otojen greft | Kişinin kendi kemiği, vücudun başka bir bölgesinden alınır |
| Allogreft | Lisanslı bir doku bankasından sağlanan işlenmiş insan kemiği |
| Ksenogreft | Hayvan kaynaklı (çoğunlukla sığır veya domuz) işlenmiş kemik |
| Alloplast | Laboratuvarda üretilen sentetik kemik benzeri malzeme |
Cambridge’in bilgilendirmesinde, sterilize edilip işlenmiş sığır kaynaklı kemiğin sıklıkla kişinin kendi kemik parçacıklarıyla karıştırılarak kullanıldığı ve greftin üzerinin, zamanla vücutta çözünen bir zarla (membran) örtüldüğü anlatılır. Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust’a göre az miktarda kemik gerektiğinde kemik çenenin başka bir bölgesinden lokal anestezi altında alınabilir. Daha büyük miktarlar gerektiğinde ise kemik çoğunlukla kalçadan, genel anestezi altında ve hastanede kalınarak alınır.
Hangi malzemenin kullanılacağına, eksikliğin büyüklüğü ve bölgenin özellikleri değerlendirilerek hekim karar verir.
Soket koruma ile kemik artırma arasındaki fark nedir?
İki yöntem de kemik desteğine yöneliktir, ancak farklı zamanlarda ve farklı amaçlarla uygulanır:
- Soket koruma: Diş çekildiği seansta boş kalan yuva greft malzemesiyle doldurulur. Cochrane derlemesine göre yuvanın üzeri diş etiyle veya bir zarla kapatılır ve birkaç ay iyileşmeye bırakılır. Amaç, çekimden sonraki küçülmeyi azaltmaktır. Aynı derleme, bu yöntemin yalnızca çekim yapılmasına göre kemik kaybını azaltabileceğine dair kanıtın sınırlı olduğunu ve farklı malzemeler arasında belirgin bir fark gösterilemediğini bildirir. Çekimin nasıl yapıldığını diş çekimi sayfamızda bulabilirsiniz.
- Kemik artırma (ogmentasyon): Kemik zaten incelmiş veya alçalmışsa uygulanır. Cambridge’in bilgilendirmesi, kemik parçacıklarının eksik bölgeye yerleştirilip zarla örtüldüğü yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu, kemik bloğu kullanılan blok greft ve kemik genişletme gibi yöntemleri sayar.
Üst çenenin arka bölgesinde ise kemik yüksekliği sinüs nedeniyle sınırlı kalabilir. Bu bölgede uygulanan yöntem, sinüs lifti rehberimizde ayrıca anlatılıyor.
Greft implantla aynı seansta mı, önce mi yapılır?
Bu, gereken kemik miktarına bağlıdır. Cambridge University Hospitals’ın bilgilendirmesine göre az miktarda greft gerektiğinde işlem implantla aynı seansta yapılabilir; daha kapsamlı greft gerekiyorsa greft, implanttan en az dört ay önce ayrı bir işlemle uygulanır.
Ayrı yapılan greftlerde bekleme süresi için kaynaklar birbirine yakın aralıklar verir:
- Guy’s and St Thomas’: Çoğu durumda greft, implanttan önce 3–6 ay iyileşmeye bırakılır.
- Cambridge University Hospitals: Blok greftler 4–6 ayda iyileşir ve ardından implant yerleştirilebilir; greft malzemesinin kişinin kendi kemiğiyle bütünleşmesi 4–12 ay sürebilir.
- Cleveland Clinic: Greftin iyileşmesi için en az üç ay gerekir.
Süre kişiden kişiye ve greftin kapsamına göre değişir. Greftin implant için hazır olup olmadığı kontrol muayenesi ve görüntülemeyle değerlendirilir.
Greft sonrası iyileşme nasıl geçer?
Cambridge’in bilgilendirmesine göre şişlik genellikle ikinci gün en belirgin hâle gelir, yüzde morarma görülebilir ve dikişler alındıktan sonra, yani yaklaşık 7–10 gün içinde kişi kendini daha iyi hisseder. Cleveland Clinic de hassasiyet, şişlik ve morarmanın genellikle bir iki hafta içinde geçtiğini belirtir. İlk günlerde ağızdan kum tanesine benzeyen küçük greft parçacıkları gelebilir; bu genellikle normaldir.
Cleveland Clinic’in iyileşme önerileri şöyle özetlenebilir:
- İşlem bölgesine dil veya parmakla dokunmamak
- Sigara ve elektronik sigaradan uzak durmak
- Kuvvetle tükürmemek ve ağzı sert biçimde çalkalamamak
- İlk 48 saat ağır egzersizden ve yük kaldırmaktan kaçınmak
- Yumuşak gıdalarla beslenmek ve hekimin önerdiği ilaçları önerildiği şekilde kullanmak
Cambridge University Hospitals, enfeksiyon, greftin açığa çıkması veya greftin tutmaması gibi küçük sorunların vakaların yaklaşık yüzde 30’unda beklendiğini ve greftin tutmama riskinin sigara içenlerde daha yüksek olduğunu belirtir. Ateş, giderek artan şişlik, greft bölgesinde iltihaplı akıntı veya şiddetli ağrı fark ederseniz kontrol randevusunu beklemeden hekiminize başvurun.
Rönesans’ta kemik grefti ihtiyacı nasıl değerlendirilir?
Kliniğimizde dental tomografi bulunur; implant planlamasında kemiğin yüksekliği ve genişliği bu görüntülemeyle üç boyutlu olarak değerlendirilir. Kemik grefti ve sinüs lifti dahil ağız içi cerrahi işlemler kliniğimizde yapılır; gerekli durumlarda tedavi genel anestezi altında da yapılabilir.
Greft gerekip gerekmediği, implantla aynı seansta mı yoksa ayrı bir işlemle mi yapılacağı ve iyileşme döneminde vakaya göre geçici diş takılıp takılamayacağı muayene ve tomografi sonrasında sizinle konuşulur. Tedaviye başlamadan önce tedavi ve ücret planınızı yazılı olarak sunuyoruz; ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. İmplantın aşamaları ve kimlere uygun olduğu hakkında ayrıntılı bilgiyi implant tedavisi sayfamızda bulabilirsiniz.