Blok kemik grefti nedir?
Blok kemik grefti, tek parça hâlinde alınan bir kemik bloğunun, kemiğin eksik olduğu bölgeye küçük vidalarla sabitlenmesidir. Cambridge University Hospitals’ın hasta bilgilendirmesine göre bu yöntem daha kapsamlı kemik artırma gerektiğinde kullanılır; blok, bir kemik bankasından ya da hastanın kendi kalça, çene veya kafa kemiğinden sağlanabilir. Granül hâlindeki greftlerden farkı, şeklini koruyan katı bir parça olmasıdır.
Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust’ın bilgilendirmesine göre çeneden kemik alınarak yapılan işlem şu adımlarla ilerler:
- Diş eti kaldırılır ve ne kadar kemik gerektiği değerlendirilir.
- Kemik, genellikle alt çenenin arka bölgesinden ya da çene ucundan, diş eti kaldırılıp kemik dikkatle kesilerek alınır.
- Blok, eksik bölgeye küçük pin veya vidalarla sabitlenir.
- Diş eti yerine yerleştirilip dikilir; dikişler yaklaşık bir hafta sonra alınır.
Aynı kaynağa göre bu işlem genellikle 1–1,5 saat sürer ve enfeksiyon riskini azaltmak için antibiyotik verilir. Kemik grefti kavramının temelini kemik grefti rehberimizde anlattık.
Blok greft hangi durumlarda gerekir?
Blok greft, çene kemiği implant için genişlik ya da yükseklik bakımından belirgin ölçüde yetersiz kaldığında gündeme gelir. Uluslararası İmplantoloji Ekibi’nin (ITI) 2008 uzlaşı bildirgesine (Jensen ve Terheyden) göre kemiğin yatay olarak genişletilmesi çoğu zaman hastanın kendi kemiğinden alınan bir blok gerektirir. Bildirgede, bu bloklarla granüler malzemelere göre daha fazla genişlik kazanıldığı ve daha az komplikasyon görüldüğü belirtilir.
Kemik yüksekliğinin artırılması (dikey kazanç) da çoğunlukla blok greftle yapılır; ancak aynı bildirgeye göre bu durumda komplikasyon oranının ve ek greft ihtiyacının yüksek olacağı baştan öngörülmelidir. Molecules dergisindeki 2021 tarihli derlemeye (Zhao ve arkadaşları) göre alt çenenin arka bölgesinden alınan bloklar, kalınlığı 4 mm’nin altına inmiş ve dört dişe kadar uzanan bölgeler için uygundur. Kemik kaybının boyutu tomografiyle ölçülür; bu incelemeyi implant öncesi tomografi rehberimizde anlattık.
Kemik nereden alınır?
| Alınan bölge | Ne zaman tercih edilir? | Dikkat edilen nokta |
|---|---|---|
| Çene ucu | Az miktarda kemik yeterliyse | Alt ön dişlerde ve çene derisinde geçici his değişikliği daha sık görülür |
| Alt çenenin arka bölgesi | Az miktarda kemik yeterliyse | Şikâyetler çene ucuna göre daha azdır; alt çene sinirine yakınlık nedeniyle dikkat gerektirir |
| Kalça | Büyük miktarda kemik gerektiğinde | Genel anestezi ve kısa hastane yatışı gerekir; yürürken ağrı olabilir |
Tabloda Guy’s and St Thomas’, Reininger ve arkadaşları ile Zhao ve arkadaşlarının bilgileri özetlenmiştir. Guy’s and St Thomas’ın kalça grefti bilgilendirmesine göre kalçadaki ağrı yürürken artabilir ve 2–4 hafta sürebilir; hastalar genellikle yaklaşık bir hafta sonra işe dönebilir, ancak 3–4 hafta yoğun egzersizden kaçınmaları önerilir. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nin iliak greft onam formu, kalçadan kemik alındıktan sonra bir süre yürüme zorluğu, kronik ağrı ve sinir veya damar yaralanması gibi riskleri sayar.
Kemiğin alındığı bölgede hangi şikâyetler olabilir?
En sık şikâyet, kemiğin alındığı bölgeye yakın dişlerde, diş etinde, dudakta veya çenede his değişikliğidir ve bu çoğu zaman geçicidir. Medicina Oral’da 2016’da yayımlanan sistematik derlemeye (Reininger ve arkadaşları) göre:
- Çene ucundan kemik alınan hastalarda en sık sorun, alt ön dişlerde geçici his değişikliğidir (yüzde 33,87); bunu deri ve ağız mukozasındaki his değişikliği izler (yüzde 18,57).
- Alt çenenin arka bölgesinden kemik alındığında en sık sorunlar, ağız mukozasında geçici his değişikliği (yüzde 8,19) ve küçük kanamalardır (yüzde 6,55).
Yazarlar, çene ucundan alınan greftlerde şikâyetlerin hem daha sık hem daha belirgin olduğu sonucuna varmıştır. Tay ve arkadaşlarının 2020 tarihli derlemesinde de kendi kemiğinden blok alınan hastaların yüzde 7’sinde alınan bölgede his değişikliği bildirilmiş; bu değişiklikler çoğunlukla 2–6 ay içinde düzelmiştir.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nin ramus grefti onam formunda, alt çene sinirinin etkilenmesine bağlı dudak, çene ucu, diş eti ve dil uyuşukluğunun birkaç hafta, birkaç ay ya da nadiren kalıcı olarak sürebileceği yazılıdır. Aynı formda kanama, şişlik, enfeksiyon, ağız açmada kısıtlılık ve çene kemiğinde kırık da riskler arasında sayılır. Cambridge University Hospitals ise kemiğin alındığı bölgeye bağlı riskler arasında dudak ve yanakta uyuşmayı ve çenede gamze benzeri bir çökme oluşmasını da sayar. Uyuşmanın neden olduğunu ve geçmezse neler yapıldığını implant sonrası uyuşma rehberimizde anlattık.
Greftin konduğu bölgede hangi sorunlar görülebilir?
Greftin yerleştirildiği bölgede de enfeksiyon, diş etinin açılması ve greftin tutmaması görülebilir. Tay ve arkadaşlarının derlemesine göre küçük enfeksiyonlar blok greftlerde granül hâlindeki greftlere göre daha sık görülmüştür (bölgelerin yüzde 5,7’sine karşılık yüzde 0,4). Cochrane’in 2009 tarihli derlemesi (Esposito ve arkadaşları) de kemik artırma işlemlerinde komplikasyonların sık olduğunu ve özellikle dikey kemik kazanımında arttığını belirtir. Greft tutmazsa neler yapıldığını kemik grefti sonrası iyileşme rehberimizde anlattık.
Blok greft yerine hangi seçenekler değerlendirilebilir?
Kemik eksikliğinin türüne göre blok greft yerine daha küçük işlemler de değerlendirilebilir:
- Membranla kemik yenileme: Daha küçük eksikliklerde greft granülleri bir zarla örtülerek kemik kazanılabilir. Ayrıntıları membranla kemik yenileme rehberimizde bulabilirsiniz.
- Kısa implant: ITI’nin 2018 bildirgesine göre 6 mm veya daha kısa implantların 1–5 yıllık ağızda kalma oranı ortalama yüzde 96, daha uzun implantlarınki yüzde 98’dir ve fark anlamlı değildir. Ameliyat sırası ve sonrası komplikasyonlar kısa implantlarda ortalama yüzde 6,8, çoğu kemik grefti gerektiren uzun implantlarda yüzde 32,8 bulunmuştur. Bildirge, kısa implantların zamanla daha fazla kayıp gösterebileceğine de dikkat çeker.
- Dar çaplı implant: ITI’nin dar çaplı implant bildirgesine göre bu implantlar, yan taraftan kemik artırma ihtiyacını ya da kapsamını azaltabilir; buna karşılık implantta veya parçalarında kırılma riski daha yüksektir.
Cochrane’in 2009 derlemesi de kemiği erimiş alt çenelerde kısa implantların dikey kemik artırmaya göre daha iyi bir seçenek gibi göründüğünü bildirir. Üst çenenin arka bölgesinde yükseklik eksikliği sinüsten kaynaklanıyorsa sinüs lifti gündeme gelir.
Blok greftten sonra implant için ne kadar beklenir?
Cambridge University Hospitals’ın bilgilendirmesine göre blok greftlerin implanttan önce iyileşmesi 4–6 ay sürer. Guy’s and St Thomas’ bilgilendirmesine göre greftin tutup tutmadığı ve implant aşamasının planı sonraki bir kontrol randevusunda değerlendirilir. Çeneden kemik alınan hastalar genellikle 1–2 gün sonra işe dönebilir; hareketli protez kullananların protezlerini iki haftaya kadar takamaması gerekebilir. Süre, greftin büyüklüğüne ve iyileşmenin seyrine göre kişiden kişiye değişir.
Rönesans’ta kemik yetersizliğinde hangi seçenekler değerlendirilir?
Kliniğimizde dental tomografi bulunur; kemiğin genişliği ve yüksekliği ile sinir kanalına ve sinüse olan mesafe üç boyutlu olarak değerlendirilir. Kemik grefti ve sinüs lifti dahil ağız içi cerrahi işlemler kliniğimizde yapılır; gerekli durumlarda tedavi genel anestezi altında da yapılabilir. Blok greftin, membranla kemik yenilemenin ya da kısa veya dar çaplı implant gibi seçeneklerin sizin için uygun olup olmadığı muayenede değerlendirilir.
Tedavinizle tek bir hekim ilgilenir; tedavi planı, hekimlerimizin vakanızı birlikte incelemesiyle hazırlanır. Tedaviye başlamadan önce hangi dişe hangi tedavinin yapılacağı ve ücretleri yazılı olarak verilir. İmplantın aşamaları için implant tedavisi sayfamıza göz atabilirsiniz.