Kemik grefti sonrası iyileşme nasıl geçer, greft tutmazsa ne olur?

Kemik greftinden sonraki ilk günler nasıl geçer?

İlk günlerde hafif kanama, şişlik ve hassasiyet beklenir; şikâyetler genellikle üçüncü günden sonra azalmaya başlar. Greftin genel tanımını ve iyileşmenin kısa özetini kemik grefti rehberimizde verdik; burada süreci daha ayrıntılı ele alıyoruz. McGill Üniversitesi’nin ağız, diş ve çene cerrahisi bölümünün bilgilendirmesine göre iyileşme genellikle şöyle ilerler:

1. İlk saatler: Dudak, yanak ve dildeki uyuşukluk çoğunlukla 2–4 saatte geçer; bu sürede dudağı ve yanağı ısırmamaya dikkat edilir.
2. İlk 24–48 saat: Sızıntı şeklinde hafif kanama normaldir; tükürükte kan lekesi birkaç gün sürebilir. İlk 24 saatte yanağa 20 dakika soğuk uygulayıp 20 dakika ara verilmesi, ilk 48 saat başın yüksekte tutulması önerilir.
3. 2.–3. gün: Şişlik genellikle bu günlerde en belirgin hâle gelir. Üçüncü günden sonra ılık ve nemli kompres uygulanabilir.
4. İlk hafta: Çoğu kişi 1–2 gün içinde günlük işlerine döner. Sert ve çıtır gıdalara en az beş gün ara verilir.
5. İlk aylar: Cleveland Clinic’e göre greftin iyileşmesi en az üç ay sürer; büyük greftlerde bu süre 9–12 ayı bulabilir.

Greft sinüse yapıldıysa sümkürmeme gibi ek önlemler gerekir; bunları sinüs lifti rehberimizde anlattık.

Ağızdan küçük granüller gelmesi normal mi?

Evet, ilk günlerde ağızdan az miktarda granül gelmesi genellikle normaldir. Halk arasında “kemik tozu” denen greft malzemesinin bu küçük parçacıkları, Cleveland Clinic’in tarifiyle kum veya tuz tanesine benzer ve çoğu zaman endişe gerektirmez. McGill’e göre küçük parçacıklar işlemden birkaç gün ile birkaç hafta sonrasına kadar görülebilir ve genellikle kendiliğinden düşer.

Şu durumlarda ise hekiminize haber verin:

• Çok miktarda granül geliyorsa (Cleveland Clinic)
• Parçacıklar belirgin rahatsızlık veriyorsa (McGill)
• Granül gelmesine dikiş hattında açılma, irin ya da kötü koku eşlik ediyorsa

Dikişler ne zaman alınır?

Dikişler, kullanılan dikişin türüne ve işleme göre genellikle 1–2 hafta içinde alınır ya da kendiliğinden düşer. Kaynaklarda verilen süreler şöyledir:

McGill, şişlik indikçe dikişlerin gevşeyebileceğini ve bunun normal olduğunu belirtir. Ege Üniversitesi’nin formu, dikişler alınana kadar işlem bölgesindeki dişlerin fırçalanmamasını önerir. Sizin dikiş alma tarihinizi hekiminiz belirler.

Kemik greftinden sonra nelere dikkat edilmeli?

• Bölgeye dokunmayın: İzmir Demokrasi Üniversitesi’nin belgesine göre dikişler dil, parmak ya da herhangi bir cisimle rahatsız edilmez; dudağı veya yanağı çekip bölgeye bakmaya çalışmayın.
• Ağzı kuvvetle çalkalamayın: İlk gün ağız çalkalanmaz ve tükürülmez; McGill en az bir hafta kuvvetli çalkalamadan kaçınılmasını önerir.
• Pipet kullanmayın: China Medical University Hospital, ilk hafta pipet kullanılmamasını önerir.
• Greft bölgesini fırçalamayın: Guy’s and St Thomas’ bir hafta, McGill en az beş gün greft bölgesinin fırçalanmamasını önerir; diğer dişler her zamanki gibi fırçalanır.
• Sert, sıcak ve baharatlı yiyeceklere ara verin: İzmir Demokrasi Üniversitesi ilk günlerde yumuşak ve ılık gıdaları önerir. Ayrıntılar için implant sonrası beslenme rehberimize bakabilirsiniz.
• Sigara içmeyin: İzmir Demokrasi Üniversitesi en az bir hafta sigaradan uzak durulmasını ister; Cambridge University Hospitals’a göre greftin tutmama riski sigara içenlerde daha yüksektir. Bırakma zamanını sigara ve implant rehberimizde anlattık.
• Alkolü erteleyin: Guy’s and St Thomas’ en az 24 saat, Cleveland Clinic en az iki hafta alkol alınmamasını önerir.
• Ağır egzersize ara verin: Cleveland Clinic ve İzmir Demokrasi Üniversitesi en az 48 saat ağır efordan ve yük kaldırmaktan kaçınılmasını önerir; kapsamlı işlemlerden sonra hekiminiz bu süreyi uzatabilir.
• Kendi başınıza ilaç almayın: Ege Üniversitesi’nin formuna göre hekime sormadan reçetesiz ilaç kullanılmaz.

Hangi belirtiler normal değildir?

Ağrı ve şişliğin ilk günlerden sonra azalmak yerine artması, enfeksiyonun ya da greftin tutmamasının ilk işareti olabilir. McGill Üniversitesi ve Cleveland Clinic’in bilgilendirmelerine göre şu durumlarda kontrol randevusunu beklemeden hekiminize başvurun:

• Beşinci günden sonra artan ağrı veya şişlik (McGill), ilk haftadan sonra kötüleşen ağrı veya şişlik (Cleveland Clinic)
• Greft bölgesinden irin ya da akıntı gelmesi
• Ağızda kötü tat veya koku
• 38 °C’nin üzerinde ateş (McGill); Cleveland Clinic 38,3 °C ve üzerini sınır olarak verir
• Çok miktarda granül kaybı
• Diş etinde açılma ya da zarın veya metal ağın görünür hâle gelmesi
• Kaşıntı veya döküntü gibi alerji belirtileri
• Üç haftadan uzun süren dudak veya çene uyuşukluğu (McGill)

Cleveland Clinic, diş etinin çekilmesini ve çene kemiği hacminde iyileşme görülmemesini de greftin tutmadığını düşündüren belirtiler arasında sayar.

Greft açığa çıkarsa ya da enfekte olursa ne yapılır?

Küçük açılmalar çoğu zaman düzenli kontrol ve bakımla kapanır; enfeksiyonda ise bölgenin temizlenmesi gerekebilir. International Journal of Implant Dentistry’de yayımlanan 2020 tarihli sistematik derlemede (Tay ve arkadaşları), yatay kemik artırma işlemlerinde küçük enfeksiyonlar bölgelerin yüzde 1,5’inde görülmüştür. Kalıcı ya da kötüleşen enfeksiyon veya greftin kısmen ya da tamamen çıkarılmasını gerektiren büyük komplikasyonlar ise hastaların yüzde 1,6’sında bildirilmiştir. Derlemede önerilen yaklaşım şöyle özetlenebilir:

1. Açılmanın büyüklüğü, irin olup olmadığı ve greftin durumu muayenede değerlendirilir.
2. Küçük açılmalarda bölge antiseptik jel ve klinikte düzenli temizlikle, üzeri iyileşene kadar izlenir.
3. 3 mm’den büyük açılmalarda diş etinin yeniden kapatılması gerekebilir.
4. Apse veya irin varsa irin boşaltılır, gevşemiş greft parçacıkları temizlenir ve bölge yıkanır; gerekirse zar çıkarılır. Antibiyotik yalnızca apse, iltihaplı akıntı ya da genel enfeksiyon bulguları varsa kullanılır.
5. İşlemden üç ay sonra ortaya çıkan açılmalar altta bir enfeksiyonun işareti olabileceği için yakından izlenir.

Zarın açığa çıkmasının kemik kazancını nasıl etkilediğini membranla kemik yenileme rehberimizde anlattık.

Greft tutmazsa ne olur, sonrasında neler yapılır?

Greft tutmazsa bölgede implant için yeterli kemik oluşmayabilir; bu durumda bölge iyileştikten sonra greftin tekrarlanması ya da farklı bir tedavi planı değerlendirilir. Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, greftin implant için yeterli kemik oluşturmayabileceğini ve bunun ek cerrahi gerektirebileceğini belirtir; aynı kaynağa göre başarısızlık sigara içenlerde daha olasıdır. Cambridge University Hospitals, nadir görülen uzun süreli enfeksiyonlarda greftin çıkarılması gerekebileceğini not eder. İzmir Demokrasi Üniversitesi’nin onam belgesinde de greft başarısız olursa planlanan implant veya protez tedavisinin yapılamayabileceği ve ek cerrahi gerekebileceği yazılıdır.

Tay ve arkadaşlarının derlemesindeki çalışmalarda greftin tutmadığı hastalarda sonraki yol farklı olmuştur: Bazı hastalar yeni bir kemik artırma işlemi istememiş, bir hastada ise kendi kemiğiyle yapılan üçüncü denemede başarı sağlanmıştır. Bölge yeniden görüntülendikten sonra genellikle şu seçenekler konuşulur:

• Greftin aynı ya da farklı bir yöntem veya malzemeyle tekrarlanması
• Kalan kemiğe uygun kısa ya da dar çaplı implant gibi seçenekler (blok kemik grefti rehberimizde alternatifleri anlattık)
• İmplant yerine köprü ya da hareketli protez

İmplantın kendisi tutmadığında izlenen yol farklıdır; bunu implant tutmazsa ne olur rehberimizde ele aldık.

Rönesans’ta greft sonrası takip nasıl yapılır?

Greft işleminden sonra kontrol randevularınız planlanır; dikişlerin durumu ve iyileşmenin seyri bu randevularda değerlendirilir. Kemik grefti dahil ağız içi cerrahi işlemler kliniğimizde yapılır ve tedavinizle tek bir hekim ilgilenir; iyileşme sürecindeki sorularınızı da bu hekimle konuşursunuz. Greftin implant için hazır olup olmadığı, kliniğimizde bulunan dental tomografiyle değerlendirilebilir.

Beklenmedik bir şişlik, akıntı ya da ateş fark ederseniz kontrol gününü beklemeden 444 9 734 numarasını arayabilir veya +90 532 363 49 54 numaralı WhatsApp hattına yazabilirsiniz. İmplant aşamasına geçildiğinde iyileşme döneminde vakaya göre geçici diş takılır. Kliniğimizde yazılı bir sterilizasyon ve hijyen protokolü uygulanır.