İleri yaşta tüm ağız implant yapılır mı, karar verirken nelere bakılır?

İleri yaşta tüm ağız implant yapılabilir mi?

Yaş tek başına belirleyici değildir. İmplantta üst yaş sınırı olup olmadığını implant için yaş sınırı rehberimizde anlattık. Bu yazı, bir çenedeki dişlerin tamamının implantlara bağlı bir protezle tamamlanması planlandığında ileri yaşta nelere bakıldığına odaklanıyor.

65 yaş ve üzerindeki hastalarda implant sonuçlarını inceleyen bir sistematik derlemede (Srinivasan ve ark., 2017) implantların ağızda kalma oranı bir yılda %97,7, on yılda %91,2 olarak hesaplanmıştır. Yazarlar yaşın tek başına sınırlayıcı olmaması gerektiği sonucuna varır. Bununla birlikte derlemedeki 11 çalışmadan yalnızca ikisinin tamamen 65 yaş üzerindeki hastalarla yapıldığını belirterek sonuçların dikkatle yorumlanmasını önerirler.

Tüm ağız tedavisi tek bir implanttan daha kapsamlıdır: birden fazla implant, çoğu zaman diş çekimleri ve geçici dişlerle geçen birkaç aylık bir iyileşme dönemi gerektirir. Uluslararası İmplantoloji Ekibi’nin (ITI) 6. Konsensüs Konferansı, yaşlı ve tıbbi açıdan risk taşıyan hastalarda implantın, sağlayacağı işlevsel ve psikososyal yarar risklerden, maliyetten ve tedavinin getirdiği yükten ağır bastığında düşünülebileceğini belirtir.

Muayenede sağlık durumu ve ilaçlarla ilgili neler değerlendirilir?

ITI, eşlik eden hastalığı olan kişilerde bireysel risk değerlendirmesi yapılmasını ve bu değerlendirmenin kişinin günlük yaşamda ne kadar bağımsız olduğunu da kapsamasını önerir. İleri yaşta sık konuşulan başlıklar şunlardır:

• Diyabet: ITI’ye göre tip 2 diyabeti olan yetişkinlerde implantların ağızda kalma oranı yüksek olabilir; kan şekeri kontrolüyle birlikte ağız hijyeninin de yakından izlenmesi önerilir. Ayrıntıları şeker hastalarında implant rehberimizde bulabilirsiniz.
• Kemik erimesi ilaçları: Amerikan Ağız, Çene ve Yüz Cerrahları Derneği’nin (AAOMS) 2022 bildirgesine göre osteoporoz nedeniyle ağızdan bisfosfonat kullananlarda ilaca bağlı çene kemiği nekrozu riski %0,05 veya altında, denosumab kullananlarda %0,04 ile %0,3 arasındadır. Kanser tedavisinde bu tür ilaçları damar yoluyla ya da iğneyle alan hastalarda ise implanttan kaçınılması önerilir. Konuyu kemik erimesi ilacı ve implant rehberimizde ele aldık.
• Kan sulandırıcılar: Tüm ağız tedavisinde birden fazla bölgede cerrahi yapıldığından ilaç listesinin eksiksiz olması önemlidir. İşlemin nasıl planlandığını kan sulandırıcı ve implant rehberimizde anlattık.
• Kalp hastalıkları: ITI’ye göre kalp-damar hastalığı olanlarda implantların ağızda kalma oranı bu hastalığı olmayanlara benzerdir. Yine de hastalığınızı ve ilaçlarınızı hekiminize bildirmeniz gerekir.
• Baş-boyun bölgesine radyoterapi: ITI, bu tedaviyi almış hastalarda implantın ağızda kalma oranının olumsuz etkilenebileceğini belirtir.
• Sigara: İyileşmeye ve implant çevresindeki dokulara etkisini sigara ve implant rehberimizde anlattık.
• Ağız kuruluğu: ABD Ulusal Diş ve Kraniyofasiyal Araştırma Enstitüsü (NIDCR), ağız kuruluğunun yaşlanmanın doğal bir parçası olmadığını, yüzlerce ilacın tükürük salgısını azaltabildiğini ve birden fazla ilacın durumu ağırlaştırabileceğini belirtir. Srinivasan ve arkadaşları da çok sayıda ilaç kullanımının ağız kuruluğuna yol açarak ağız dokularını hassaslaştırabileceğini not eder.

İlaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın ve dozunu değiştirmeyin; bir düzenleme gerekip gerekmediğine diş hekiminiz, ilacı yazan hekimle birlikte karar verir. Muayeneye tüm ilaçlarınızın adını ve dozunu gösteren bir liste ile varsa diğer hekimlerinizden aldığınız raporları getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Uzun yıllar takma diş kullananlarda kemik yeterli olur mu?

Dişler kaybedildikten sonra çene kemiği zamanla incelebilir; bu da hareketli protezin oturmasını zorlaştırabilir. Cleveland Clinic’e göre implant destekli protez için çenede implantları taşıyacak kadar kemik bulunması gerekir; kemik kaybı olan bölgelerde kemik grefti birçok durumda hacmi artırmaya yardımcı olabilir.

Kemiğin yüksekliği, genişliği ve sinüs ile sinir kanalı gibi yapıların konumu dental tomografiyle üç boyutlu incelenir. Bu inceleme, dört veya altı implantlı bir planın mı, ek işlemlerin mi yoksa farklı bir protez seçeneğinin mi uygun olduğunu belirlemeye yardımcı olur. Tomografinin neyi gösterdiğini implant öncesi tomografi rehberimizde, iki plan arasındaki farkları dört mü altı implant mı rehberimizde anlattık.

Sabit tam çene protez mi, implant destekli hareketli protez mi?

Dişsiz bir çenede implantlarla iki ana yol vardır. Sabit tam çene protez implantlara bağlanır; Cleveland Clinic’e göre evde çıkarılamaz, gerektiğinde hekim tarafından sökülür. İmplant destekli hareketli protez ise implantlara takılan tutucu parçalara oturur ve hasta tarafından takılıp çıkarılır.

ITI’nin 6. Konsensüs Konferansı’na göre hastaların kendi bildirdiği sonuçlar iki seçenek arasında genel olarak farklı değildir; tek ayrım, hastaların ağız hijyenini sürdürmeyi hareketli protezde daha kolay bulmasıdır. ITI, seçimin yalnızca bu sonuçlara dayanamayacağını; çene yapısına, klinik bulgulara ve kişinin ihtiyacına göre yapılmasını, iki seçenek de mümkünse beklentilerin iyi anlaşılmasını önerir.

Müller ve Schimmel (2014), dişsiz üst çenede hareketli implant protezi için en az dört implant önerir; bu, protezin damağı kaplamadan tasarlanmasına olanak verir. Müller’in 2018 tarihli derlemesine göre hareketli implant protezlerde, kişi ileride protezini kullanmakta zorlanırsa tutucuların gücü azaltılabilir ya da tutucular çıkarılarak protez klasik bir takma dişe dönüştürülebilir; yazar bu nedenle planlamanın baştan geri dönülebilir biçimde düşünülmesini önerir. Hareketli seçeneği çıtçıtlı protez rehberimizde ayrıntılı anlattık. Bu bilgiler geneldir; hangisinin size uygun olduğu muayenede değerlendirilir.

Takma dişten sabit dişe geçerken dişsiz kalınır mı?

Cleveland Clinic’e göre implantların kemikle kaynaşması ortalama üç ila altı ay sürer; kemik grefti yapıldıysa daha uzun sürebilir. Kalıcı protez bu dönemden sonra hazırlanır. Bu sürede kullanılabilecek geçici seçenekleri, beslenmeyi ve temizliği tüm ağız implantta geçici diş rehberimizde anlattık; hangi geçici çözümün uygun olduğuna muayenede karar verilir.

Sabit protezle bazı alışkanlıklar da değişir: protez geceleri çıkarılmaz, temizlik ağız içinde yapılır. Yıllarca hareketli protez kullananlar için bu, yeni araçlara ve yeni bir temizlik düzenine alışmak anlamına gelir.

Yıllar içinde temizlik ve kontroller neden daha önemli hâle gelir?

Srinivasan ve arkadaşlarına göre görme, dokunma duyusu ve el becerisi azaldığında ağızdaki bakteri plağı çoğu zaman yeterince temizlenemez. Yazarlar, ileri yaştaki implant hastalarının yakından izlenmesini ve işlevler azaldıkça protezin teknik karmaşıklığının da azaltılmasını önerir. ITI de implant ve protez bakımının hasta ve/veya bakım veren kişi tarafından sağlanması gerektiğini, bakıma muhtaç kişilere bakım verenlere ağız sağlığı eğitimi fırsatı sunulmasını önerir.

Müller ve Schimmel (2014), kişinin implant protezini yardım almadan takıp çıkarabilmesinin ve temizleyebilmesinin ileri yaşta başarı ölçütleri arasında olmasını önerir. Yazarlara göre implant tedavisi, cerrahi işlemin henüz aşılmaz bir engel gibi görünmediği bir yaşam döneminde önerilmelidir. Müller (2018) ise hastaların bakım evine geçtiklerinde diş hekiminin kontrol sisteminden kaybolmaması gerektiğine dikkat çeker.

Pratikte şunlar yardımcı olur:

• Protezin altını hangi araçlarla temizleyeceğinizi hekiminizin ağızda göstermesini isteyin. Cleveland Clinic, sabit protez için yumuşak kıllı fırça ve aşındırıcı olmayan macunun yanında diş ipi geçirme aparatı ve ara yüz fırçası gibi araçları önerir.
• Size evde yardım eden bir yakınınız varsa temizliği birlikte öğrenin.
• Kontrolleri aksatmayın. İmplant çevresindeki iltihabın belirtilerini implant çevresi iltihabı rehberimizde, günlük bakımı implant üstü protez bakımı rehberimizde anlattık.

Muayenede hangi soruları sormak yararlı olur?

• Kemiğim dört veya altı implant için yeterli mi, ek işlem gerekir mi?
• Benim durumumda sabit ve hareketli protezin artıları ve eksileri neler?
• İlaçlarım ve hastalıklarım için diğer hekimimle görüşülmesi gerekiyor mu?
• İyileşme döneminde hangi geçici dişi kullanacağım?
• Protezin altını nasıl temizleyeceğim, ellerim zorlanırsa ne yapabilirim?
• Kontrollere ne sıklıkla gelmeliyim?

Rönesans’ta ileri yaştaki hastalarda tüm ağız implant nasıl planlanır?

Uygunluk; kemik yapısı ve genel sağlık durumu dikkate alınarak muayene ve tomografi değerlendirmesiyle belirlenir. Kliniğimizde dört veya altı implant üzerine sabit tam çene protez uygulanır; hangi planın ya da farklı bir seçeneğin size uygun olduğu muayenede değerlendirilir. Kemik yapısı klinikteki dental tomografiyle üç boyutlu incelenir; kemik grefti ve sinüs lifti dahil ağız içi cerrahi işlemler kliniğimizde yapılır. İmplant iyileşme döneminde vakaya göre geçici diş takılır.

Tedavinizi hangi hekimin yapacağını baştan bilirsiniz. Tedavi ve ücret planınızı yazılı olarak sunuyoruz; ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. İmplant tedavisinden sonra size implant kartı verilir ve tedavi sonrası takip kliniğimizde tanımlı bir süreçle yürütülür. Kliniğimize ait otopark vardır; kliniğin önündeki Muhsin Yazıcıoğlu Bulvarı-6 durağından 14 ve 26 numaralı otobüsler geçer. Randevu için 444 9 734 numarasını arayabilir, WhatsApp hattımıza (+90 532 363 49 54) yazabilir ya da sitedeki online randevu sistemini kullanabilirsiniz. Tedavinin aşamaları tüm ağız implant sayfamızda yer alır.