Kemik erimesi ilacı kullananlara implant yapılır mı?

Kemik erimesi ilaçları çene kemiğini nasıl etkiler?

Kemik erimesi tedavisinde kullanılan ilaçların çoğu, kemiğin yıkımını yavaşlatarak çalışır; bu yüzden antirezorptif ilaçlar olarak adlandırılır. SDCEP’in hasta bilgilendirmesinde bu grupta alendronik asit, risedronat, ibandronik asit, zoledronik asit ve pamidronat gibi bisfosfonatlar ile denosumab sayılır. Bu ilaçlar kırık riskini azaltır, ancak çok nadiren ilaca bağlı çene kemiği nekrozuna (kısaca MRONJ) yol açabilir.

Amerikan Ağız, Diş ve Çene Cerrahları Derneği’nin (AAOMS) 2022 tarihli pozisyon bildirisine göre bu tanı için, bu ilaçlardan birini kullanmış, çenesine ışın tedavisi almamış ve çenesine kanser yayılımı olmayan bir kişide, çene bölgesinde sekiz haftadan uzun süre açıkta kalan ya da bir akıntı yolundan aletle hissedilebilen kemik bulunması gerekir. Kemik erimesinin kendisinin implanta etkisi ve diğer sağlık durumları için implant kimlere yapılır rehberimize bakabilirsiniz.

Çene kemiği nekrozu riski ilaca, doza ve kullanım amacına göre nasıl değişir?

Risk, ilacın ağızdan ya da damardan verilmesinden çok, osteoporoz dozunda mı yoksa kanser tedavisindeki yüksek dozda mı kullanıldığına bağlıdır. AAOMS’un 2022 bildirisindeki tahminler şöyledir:

Kemiği etkileyen bir işlemden sonra risk yükselir. AAOMS’a göre diş çekiminden sonra bu oran osteoporoz için bisfosfonat kullananlarda %0–0,15, denosumab kullananlarda yaklaşık %1’dir; kanser tedavisinde bisfosfonat alanlarda ise %1,6 ile %14,8 arasında bildirilmiştir. SDCEP’in hasta bilgilendirmesi de osteoporoz ilacı kullananlarda riski 1.000’de 1 ile 10.000’de 1 arasında verir.

Kullanım süresi de önemlidir. SDCEP kılavuzu, beş yıldan uzun süre bisfosfonat kullananları ve ilaçla birlikte kortizon alanları daha yüksek risk grubunda sayar. AAOMS ise eski verilerde dört yıl ve üzeri kullanımda riskin %0,21’e çıktığını, ancak dokuz yıla kadar süren yeni çalışmalarda belirgin bir artış görülmediğini aktarır.

Osteoporoz ilacı kullananlara implant yapılabilir mi?

Evet, osteoporoz için bu ilaçları kullanmak tek başına implanta engel sayılmaz. SDCEP kılavuzu, osteoporozlu hastalarda implant yerleştirmenin şu an için kontrendike olmadığını belirtir. Stavropoulos ve arkadaşlarının 2018’de Clinical Oral Implants Research’te yayımlanan meta-analizinde de osteoporoz dozunda ağızdan bisfosfonat kullananlarda implant kaybı kontrol grubundan farklı bulunmamış, implant çevresindeki kemik seviyesi olumsuz etkilenmemiştir.

Kaynaklar yine de dikkatli olmayı önerir:

• SDCEP’e göre hasta; iyileşmenin gecikebileceği, çene kemiği nekrozu riski ve uzun dönemde küçük bir implant kaybı riski konusunda bilgilendirilmelidir.
• SDCEP’e göre denosumab kullananlarda implantın ağızda kalma oranına ilişkin veri yoktur.
• AAOMS’a göre bu konuda güçlü veri bulunmamaktadır; bazı çalışmalar özellikle uzun süreli kullanımda ve kortizonla birlikte kullanımda temkinli olunmasını önerir. Bildiri, implant yapılan hastaların uzun süreli düzenli kontrole alınmasını ister.

Kanser tedavisinde bu ilaçları kullananlarda durum neden farklıdır?

AAOMS’a göre kanser tedavisinde bisfosfonatlar daha yüksek dozlarda, denosumab ise osteoporoza göre çok daha sık aralıklarla verildiği için risk belirgin biçimde artar. AAOMS bildirisi, kanser nedeniyle damar yoluyla veya iğneyle antirezorptif ilaç ya da damar oluşumunu baskılayan (antianjiyojenik) ilaç alan hastalarda implanttan kaçınılmasını önerir; SDCEP de bu hastalarda implantın genellikle tercih edilmediğini belirtir. Bu hastalarda eksik dişler için başka seçenekler konuşulur.

Önceden yapılmış implantı olanlar için de bir uyarı vardır. AAOMS’a göre implant çevresinde gelişen çene kemiği nekrozu çoğu zaman geç dönemde, implanttan bir yıldan uzun süre sonra ve sıklıkla ilaca başlanmadan önce yerleştirilmiş implantların çevresinde ortaya çıkar. Bu yüzden implantınız varken bu ilaçlardan birine başlandıysa kontrollerinizi aksatmamanız önemlidir.

İmplant öncesinde ilaç tatili yapmak gerekir mi?

Bu konuda kaynaklar ortak bir öneride birleşmez; ilaç tatili kararı her zaman ilacı yazan hekimle birlikte verilir. AAOMS’un çalışma grubu ilaç tatili konusunda uzlaşmaya varamamıştır: üyelerin bir kısmı kişiye göre değerlendirmeyi, bir kısmı hiç önermemeyi savunmuştur. SDCEP kılavuzu, diş tedavisi öncesinde bisfosfonatı bırakmanın çene kemiği nekrozu riskini azalttığına dair kanıt olmadığını ve diş hekimlerinin hastaları ilaçlarını sürdürmekten caydırmaması gerektiğini vurgular.

Denosumabda durum farklıdır. AAOMS’a göre bu ilacın bırakılması, kemik yıkımının hızla geri dönmesine ve omurgada birden çok kırık riskine yol açabilir. SDCEP, acil olmayan işlemlerin zamanlamasının bir sonraki dozun tarihi göz önünde bulundurularak ilacı yazan hekimle birlikte planlanabileceğini belirtir. Bu nedenle:

1. İlacınızı, dozunuzu veya iğne tarihinizi kendiniz değiştirmeyin.
2. İmplant planınızı ilacı yazan hekiminize de anlatın.
3. Bir düzenleme gerekirse bunu ilacı yazan hekim ve diş hekiminiz birlikte belirler.

SDCEP’in hasta bilgilendirmesi de ilacın yararlarının büyük olasılıkla risklerinden çok daha fazla olduğunu ve ilacın sürdürülmesi gerektiğini belirtir.

Diş hekiminize hangi bilgileri vermelisiniz?

SDCEP’e göre risk; hastalığa, ilacın türüne, kullanım süresine ve eşlik eden durumlara göre değerlendirilir. Muayenede şu bilgileri vermeniz bu değerlendirmeyi mümkün kılar:

1. İlacın etken maddesi: Kutu veya reçete üzerindeki etken madde adını not edin.
2. Nasıl kullanıldığı: Ağızdan tablet, deri altına iğne ya da damar yoluyla serum.
3. Ne zamandır kullandığınız: Başlangıç tarihi ve daha önce kullanıp bıraktığınız ilaçlar.
4. Son doz tarihi: Özellikle iğne veya serum şeklinde kullanılan ilaçlarda.
5. Kullanım amacı: Kemik erimesi mi, kanser tedavisi mi?
6. Eşlik eden ilaçlar: Kortizon veya kanser tedavisinde kullanılan diğer ilaçlar.
7. Geçmiş sorunlar: Daha önce çenede iyileşmeyen yara veya açıkta kemik olup olmadığı.

Bu ilaçları kullanırken implant sürecinde nelere dikkat edilmeli?

• İmplanttan önce çürük ve diş eti sorunlarının giderilmesi için düzenli kontrollere gidin.
• Dişlerinizi ve implant çevresini her gün dikkatle temizleyin.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın; SDCEP ağız sağlığı için bunu da önerir.
• Şekerli yiyecek ve içecekleri ve alkolü azaltın.
• Çenede uyuşma, karıncalanma, ağırlık hissi, ağrı veya kötü tat fark ederseniz hemen diş hekiminize başvurun.
• Şişlik, iltihaplı akıntı, sallanan diş veya ağızda açıkta kemik görürseniz kontrol tarihini beklemeyin.

Bu belirtiler SDCEP’in hasta bilgilendirmesinde, beklemeden diş hekimine bildirilmesi gerekenler olarak sayılır. İmplant çevresinde iltihapla karışabilecek belirtileri implant çevresi iltihabı rehberimizde, ameliyat öncesi genel hazırlığı implant öncesi hazırlık rehberimizde anlattık.

Rönesans’ta kemik erimesi ilacı kullananlarda implant nasıl planlanır?

Muayenede kullandığınız ve geçmişte kullandığınız tüm ilaçları, kullanım amacını ve süresini sağlık geçmişinizle birlikte konuşuruz. Kemik yapısı klinikte bulunan dental tomografiyle değerlendirilir; tedavi planı hekimlerimizin vakayı birlikte incelemesiyle hazırlanır ve tedavinizle tek bir hekim ilgilenir. İlacınızla ilgili bir düzenleme gündeme gelirse bu karar, ilacı yazan hekiminizle birlikte verilir.

Hangi dişe hangi tedavinin yapılacağı ve ücretleri başlamadan önce yazılı olarak verilir; ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. Tedaviden sonra kontrol randevularınız planlanır ve size implant kartı verilir. Bu kart, ileride bir başka hekime veya ilacı yazan hekiminize implantınızın bilgilerini göstermenizi kolaylaştırır. Tedavinin aşamaları için implant tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.