Kesisiz (flepsiz) implant nedir?
Geleneksel implant ameliyatında diş eti açılır. Cleveland Clinic’in anlatımıyla cerrah, bölgeyi uyuşturduktan sonra diş etinde bir kesi yaparak kemiği görünür hâle getirir, kemikte implant yuvasını açıp implantı yerleştirir, ardından diş etini yerine getirip dikişle kapatır. Kesiyle kaldırılan bu diş eti parçasına “flep” denir.
Kesisiz ya da flepsiz yöntemde diş eti kaldırılmaz. Chrcanovic ve arkadaşlarının 2014 tarihli meta-analizindeki tanıma göre implant, flep kaldırılmadan diş etinin içinden kemiğe yerleştirilir. Yine de “kesisiz” adı biraz yanıltıcıdır: Diş etinde, implantın geçeceği kadar küçük bir açıklık oluşur.
Yöntemin cerrahi rehberle birlikte nasıl kullanılabileceğine rehberli implant rehberimizde kısaca değindik. Bu yazı, kesisiz yöntemin hangi koşullarda düşünüldüğüne, sınırlarına ve araştırma sonuçlarına odaklanıyor.
Kesisiz implant için hangi koşullar gerekir?
Kesisiz yöntemde hekim kemiği doğrudan göremez; bu yüzden koşulların ameliyattan önce net olarak bilinmesi gerekir. Kaynaklarda öne çıkan koşullar şunlardır:
- Yeterli kemik genişliği ve yüksekliği: Kemik, implantı her yönden saracak kadar geniş olmalıdır. Chrcanovic ve arkadaşlarının aktardığına göre bazı yazarlar en az 7 mm kemik genişliği önerir.
- Yeterli yapışık diş eti: Kemiğe sıkıca bağlı, sert ve açık pembe diş etine yapışık (keratinize) diş eti denir. Aynı meta-analiz, implant bölgesinde yeterli yapışık diş eti ve kemik hacmi bulunan hastaları bu yöntem için uygun sayar. Diş eti yetersizse yapılabilecekleri implant çevresi diş eti grefti rehberimizde anlattık.
- Kemik artırma gerekmemesi: Romandini ve arkadaşları flepsiz yöntemin kemik artırma gerektirmeyen vakalarla sınırlandırılmasını önerir.
- Üç boyutlu görüntüleme: Brodala’nın ITI konsensüs konferansı için hazırladığı 2009 tarihli derlemeye göre başarılı sonuç için ileri görüntüleme, klinik eğitim ve cerrahi muhakeme gerekir. Bu ölçümlerin nasıl yapıldığını implant öncesi tomografi rehberimizde anlattık.
- Hekimin deneyimi: Chrcanovic ve arkadaşları yöntemin doğru uygulanması için ciddi bir eğitim gerektiğini vurgular.
Kesisiz implant herkese uygulanabilir mi?
Hayır. Kesisiz yöntem, koşulları uygun olan seçilmiş hastalar için bir seçenektir. Cochrane’in 2012 tarihli derlemesi de flepsiz yerleştirmenin başarıyı azaltmadığı sonucunu “dikkatle seçilmiş hastalar” için verir.
Şu durumlarda genellikle diş eti açılarak çalışmak gerekir:
| Durum | Neden |
|---|---|
| Kemik dar ve aynı seansta kemik grefti gerekiyor | Greftin yerleştirilmesi için kemiğin görülmesi gerekir |
| Üst çenede açık (pencere) yöntemle sinüs lifti yapılacak | Pencere, diş eti kaldırılarak kemikte açılır |
| İmplant bölgesinde yapışık diş eti çok az | Flep, diş etinin implant çevresine yeniden yerleştirilmesine olanak verir |
| Kemiğin biçimi tomografide belirsiz veya çukurluklar var | Kemiği görmeden çalışmak delinme riskini artırır |
Chrcanovic ve arkadaşları, incelenen bazı çalışmalarda flepsiz yöntemin yalnızca elverişli klinik koşullarda kullanıldığını not eder. Bu, olumlu sonuçların her hastaya genellenemeyeceği anlamına gelir.
Kesisiz implantın artıları nelerdir?
Cochrane derlemesi (Esposito ve ark., 2012), flepsiz ve flepli yerleştirmeyi karşılaştıran iki randomize çalışmayı (56 hasta) inceler. Flepsiz yöntemde ameliyat sonrası ağrı ve şişlik daha az bulunmuştur; ancak yazarlar kanıtın yalnızca iki küçük çalışmaya dayandığı için zayıf olduğunu belirtir.
Romandini ve arkadaşlarının rehberle yapılan flepsiz yerleştirmeyi inceleyen derlemesinde ameliyat süresi, diş eti açılan yönteme göre ortalama yaklaşık 24 dakika kısa bulunmuştur. Chrcanovic ve arkadaşları ise daha az travma, daha kısa ameliyat, hızlı iyileşme ve hasta konforunu bu yöntemin öne sürülen yararları arasında sayar; kemiğin üzerindeki zarın yerinde kalmasının erken iyileşmeye katkı sağlayabileceğini de tartışır. Ameliyat sırasında ve sonrasında genel olarak neler hissedildiğini implant ağrıyor mu rehberimizde bulabilirsiniz.
Kesisiz implantın sınırları ve riskleri nelerdir?
En önemli sınır, kemiğin görülmemesidir. Chrcanovic ve arkadaşları flepsiz yerleştirmeyi “kör” bir teknik olarak tanımlar: Kemiğin gerçek biçimi görülemediği için implant yuvası açılırken kemiğin yanak veya dil tarafındaki ince duvarı istenmeden delinebilir. Bu, estetik sorunlara ya da implant kaybına yol açabilir. Aynı yazarlar başka riskleri de sıralar:
- Yuva açılırken soğutma suyunun ulaşması zorlaşabilir ve kemikte ısınma riski artabilir.
- Flepsiz yöntemde implantlar flepli yönteme göre daha derine yerleştirilme eğilimindedir.
- Dar oturan cerrahi şablonlar soğutmayı kısıtlayabilir.
Brodala’nın derlemesinde ameliyat sırasında sorun bildiren çalışmalarda, yanak veya dil tarafındaki kemik duvarının delinmesi dahil komplikasyon oranı işlemlerin %3,8’i olarak hesaplanmıştır. Diş eti açıldığında böyle bir sorun doğrudan görülüp aynı seansta giderilebilir; kesisiz yöntemde ise hekimin ameliyat sırasında diş etini açmaya karar vermesi gerekebilir.
Kesisiz implantla cerrahi rehber arasındaki ilişki nedir?
Kesisiz yerleştirme serbest elle de, hastaya özel hazırlanan bir cerrahi rehberle de yapılabilir. Rehber, implantın yönünü önceden yapılan plana bağlar ve kemiği görmeden çalışmayı kolaylaştırır; ancak riskleri ortadan kaldırmaz. Chrcanovic ve arkadaşları rehberin, kemik duvarının delinmesine karşı “yanlış bir güven duygusu” verebileceği uyarısında bulunur.
Turkyilmaz ve arkadaşlarının 2023 tarihli sistematik derlemesi, rehberle yerleştirilen implantlarda iki yaklaşımı 57 çalışmayla karşılaştırır. İmplantların ağızda kalma oranı flepsiz grupta %97,4, flepli grupta %95,8’dir ve fark anlamlı değildir. Ortalama kemik kaybı ise flepsiz grupta 0,96 mm, flepli grupta 0,49 mm bulunmuştur; yazarlar flepli yöntemin kemik seviyesi açısından biraz daha iyi sonuç verdiğini belirtir.
Araştırmalar kesisiz implant hakkında ne söylüyor?
| Kaynak | Ne inceledi? | Öne çıkan bulgu |
|---|---|---|
| Brodala, ITI derlemesi (2009) | 1966–2008 arası klinik çalışmalar; ortalama takip 19 ay | İleriye dönük çalışmalarda implantların yaklaşık %98,6’sı ağızda kalmış |
| Cochrane, Esposito ve ark. (2012) | 2 randomize çalışma, 56 hasta | Ağrı ve şişlik daha az; kanıt zayıf |
| Chrcanovic ve ark. (2014) | 23 çalışma, 3.496 implant | İmplant kaybı flepsizde %3,09, flepli yöntemde %1,73; kemik kaybı ve enfeksiyonda fark yok |
| Turkyilmaz ve ark. (2023) | Rehberle yerleştirilen implantlar, 57 çalışma | Ağızda kalma oranında fark yok; kemik seviyesi flepli yöntemde biraz daha iyi |
Chrcanovic ve arkadaşları, flepsiz yöntemdeki daha yüksek kayıp oranının istatistiksel olarak anlamlı olduğunu, ancak çalışmaların çoğunda yanlılık riskinin yüksek olması nedeniyle sonucun dikkatle yorumlanması gerektiğini belirtir. Brodala da verilerin kısa süreli takiplere dayandığını vurgular. Kısacası kesisiz yöntem uygun hastada makul bir seçenektir, ancak uzun dönemde flepli yöntemden daha iyi olduğunu gösteren güçlü bir kanıt yoktur.
Kesisiz implant düşünüyorsanız nelere dikkat edilmeli?
- Tomografide kemiğinizin genişliğinin ve yüksekliğinin bu yöntem için yeterli olup olmadığını sorun.
- İmplant bölgesinde yeterli yapışık diş eti bulunup bulunmadığını öğrenin.
- Aynı seansta kemik grefti veya sinüs lifti gerekip gerekmediğini netleştirin.
- Ameliyat sırasında beklenmeyen bir durum görülürse diş eti açılarak devam edilebileceğini bilin ve bunu önceden konuşun.
- Cerrahi rehber kullanılıp kullanılmayacağını ve nedenini sorun.
- Ameliyattan sonraki bakım talimatlarına, yöntem ne olursa olsun aynı özenle uyun.
Rönesans’ta kesisiz implanta uygunluk nasıl değerlendirilir?
Kliniğimizde dental tomografi ve ağız içi dijital tarayıcı bulunur; kemiğin yüksekliği ve genişliği tomografiyle üç boyutlu olarak incelenir. Kesisiz yöntemin sizin için uygun olup olmadığı, muayene ve tomografi değerlendirmesinden sonra hekim tarafından belirlenir. Cerrahi rehber kullanılıp kullanılmayacağına da aynı değerlendirmeden sonra karar verilir.
Kemik yetersizse kemik grefti ve sinüs lifti gibi işlemler kliniğimizde yapılır; bu durumda diş eti açılarak çalışmak gerekir. Tedavi planınız hekimlerimizin vakayı birlikte incelemesiyle hazırlanır ve hangi dişe hangi işlemin yapılacağı, ücretleriyle birlikte tedaviye başlamadan önce yazılı olarak verilir. İmplantın aşamalarını implant tedavisi sayfamızda bulabilirsiniz.