Kanal tedavili dişler araştırmalarda ne kadar süre ağızda kalıyor?
Araştırmalar “kanal tedavili diş ne kadar dayanır?” sorusunu çoğunlukla dişin belirli bir süre sonra hâlâ ağızda olup olmadığına bakarak cevaplar. Diş hekimliğinde bu ölçüte sağkalım denir.
- Sistematik derleme: Ng ve arkadaşlarının International Endodontic Journal’da 2010’da yayımlanan ve 14 çalışmayı bir araya getiren derlemesinde, kanal tedavisinden sonraki 2–10 yıllık dönemde dişlerin ağızda kalma oranı %86 ile %93 arasında bulunmuştur. Derlemeyi özetleyen Evidence-Based Dentistry yazısında, çalışmaların çoğunun geriye dönük olduğu ve aralarındaki farklılıkların doğrudan karşılaştırmayı zorlaştırdığı vurgulanır.
- İleriye dönük çalışma: Aynı araştırma grubunun Londra’daki UCL Eastman Diş Hastanesi’nde yürüttüğü ve 2011’de yayımlanan çalışmada, dört yıllık takipte dişlerin yaklaşık %95’i ağızda kalmıştır. Bu oran, ilk kez kanal tedavisi yapılan dişlerle kanal tedavisi yenilenen dişlerde benzerdir.
- Büyük kayıt çalışması: Amerikan Endodontistler Derneği’nin (AAE) diş hekimlerine yönelik bülteninde, 1,4 milyondan fazla kanal tedavili dişin incelendiği bir çalışmada dişlerin %97’sinin sekiz yıllık takipte ağızda kaldığı aktarılır. Bu çalışmayı ve implantla karşılaştırmayı kanal tedavisi mi, diş çekimi mi rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Cleveland Clinic de kanal tedavilerinin çoğunun başarılı olduğunu ve uzun yıllar dayanabildiğini belirtir. Yine de bu oranlar ortalamadır ve tek bir diş için süre vaadi anlamına gelmez. Sizin dişiniz için beklenti, aşağıdaki etkenlere göre değişir.
Kanal tedavili dişin ağızda kalma süresini neler etkiler?
Ng ve arkadaşlarının 2011’deki çalışmasında diş kaybıyla ilişkili 13 etken belirlenmiştir. Bunların bir kısmı hastanın genel sağlığıyla, bir kısmı dişin tedaviden önceki durumuyla, bir kısmı da tedaviden sonra dişe yapılanlarla ilgilidir. Öne çıkanlar şunlardır:
| Etken | Çalışmadaki bulgu |
|---|---|
| Diyabet veya sistemik kortizon (steroid) tedavisi | Diş kaybı riski daha yüksek |
| Tedavi öncesinde ağrı ya da akıntılı fistül bulunması | Diş kaybı riski daha yüksek |
| Dişin çevresinde dar ama derin bir diş eti cebi bulunması | Diş kaybı riski daha yüksek |
| Tedaviden sonra dişin geçici dolguyla bırakılması | Diş kaybı riski belirgin biçimde daha yüksek |
| Dişe laboratuvarda hazırlanan bir restorasyon (ör. kaplama) yapılması | Diş kaybı riski daha düşük |
| Dişin iki yanında da komşu dişle temas bulunması | Diş kaybı riski daha düşük |
| Dişin diş dizisinin en sonunda yer alması | Diş kaybı riski daha yüksek |
Çalışmada dar ve derin diş eti cebi bulunan dişlerin büyük kısmının kök kırığı nedeniyle çekildiği görülmüştür. AAE’nin bülteninde de iki yanından en az birinde komşu dişle teması olmayan dişlerin ve köprü ayağı olarak kullanılan dişlerin sağkalımının daha düşük olabileceği belirtilir.
Dişin konumu gibi bazı etkenler değiştirilemez. Ancak dişin zamanında restore edilmesi ve diş eti sağlığının korunması, büyük ölçüde siz ve hekiminizin birlikte yönetebileceği etkenlerdir.
Kalıcı dolgu veya kaplama dişin ömrünü nasıl etkiler?
AAE’nin bülteninde kanal tedavisinin, diş üstten sızdırmaz biçimde kapatılıp işlevine kavuşturulmadan tamamlanmış sayılmadığı belirtilir; aynı yayına göre birçok çalışma, kalıcı restorasyonun dişin ağızda kalmasında önemli bir etkisi olduğunu doğrulamıştır.
Derneğin kanal tedavili dişlerin restorasyonuna ayrılmış 2004 tarihli bülteninde öne çıkan öneriler şunlardır:
- Diş mümkünse kanal tedavisinden hemen sonra restore edilmelidir. Geçici dolgular, dişin içine bakteri sızmasını uzun süre etkili biçimde önleyemez.
- Arka dişlerde (küçük ve büyük azılarda) dişin tüberküllerini de örten bir restorasyon, örneğin kaplama, yapılmalıdır.
- Az madde kaybı olan ön dişler, dişe yapıştırılan daha küçük restorasyonlarla onarılabilir.
- Kanal içine yerleştirilen post (pivo), kaplamanın altındaki yapının tutunabileceği yeterli diş dokusu kalmadığında kullanılır. Bültene göre post kullanımı belirli bir kök kırığı riskini de beraberinde getirir.
Hangi dişte dolgunun, hangisinde kaplamanın uygun olduğunu kanal tedavisi sayfamızda, bu aşamanın iyileşme dönemindeki önemini kanal tedavisi ağrıyor mu rehberimizde anlattık.
Kanal tedavili diş neden yıllar sonra sorun çıkarabilir?
AAE’ye göre kanal tedavisi yapılmış bir diş bazen tam olarak iyileşmeyebilir ve tedaviden aylar, hatta yıllar sonra ağrıyabilir ya da yeniden hastalanabilir. Dernek nedenleri iki grupta toplar.
İlk tedaviyle ilgili nedenler:
- Dar veya kıvrımlı kanalların ilk tedavide temizlenememiş olması
- Karmaşık bir kanal yapısının ilk tedavide fark edilmemiş olması
- Kanal tedavisinden sonra kaplama veya kalıcı restorasyonun gecikmesi
- Restorasyonun tükürüğün dişin içine sızmasını önleyememesi
Sonradan ortaya çıkan sorunlar:
- Yeni bir çürüğün kanal dolgusuna ulaşarak dişte yeniden enfeksiyona yol açması
- Kaplama veya dolgunun gevşemesi, çatlaması ya da kırılması
- Dişin kırılması
Ng ve arkadaşlarının çalışmasında takip süresince çekilen dişlere bakıldığında da benzer bir tablo görülür: Çekimlerin bir bölümü ağrı, şişlik veya fistül gibi enfeksiyon bulgularından, benzer bir bölümü diş veya kök kırığından, bir kısmı da restorasyonun başarısız olmasından kaynaklanmıştır.
Kanal tedavili dişte sorun olduğunu nasıl anlarsınız?
Aşağıdaki durumlarda bir sonraki kontrolü beklemeden hekiminize başvurmanız önerilir:
- Dişte zonklayan ağrı (Cleveland Clinic bu durumda hekime başvurulmasını önerir)
- Diş etinde şişlik ya da sivilceye benzeyen, akıntılı bir kabarcık (fistül)
- Isırırken veya çiğnerken ortaya çıkan ağrı
- Kaplama veya dolgunun gevşemesi, çatlaması ya da düşmesi
Bazı sorunlar ise belirti vermeyebilir. Kanal tedavisi sayfamızda da belirttiğimiz gibi, kök ucundaki bazı iltihaplar belirgin bir şikâyet olmadan yalnızca röntgende fark edilir. NHS bu nedenle tedaviden sonra kontrol randevularına gidilmesini ve düzenli diş hekimi kontrollerinin sürdürülmesini önerir.
Yüzde, göz çevresinde veya boyunda şişlik, ateş, yutkunma ya da nefes almada güçlük varsa randevu beklemeden hastane acil servisine başvurun; ayrıntıları diş ağrısı rehberimizde bulabilirsiniz.
Sorun çıkaran kanal tedavili diş yeniden tedavi edilebilir mi?
Çoğu zaman bu seçenek değerlendirilebilir. AAE, kanal tedavisinin yenilenmesini dişi korumak için ikinci bir şans olarak tanımlar. Bu işlemde diş yeniden açılır; kanal dolgusu ve gerekiyorsa kaplama, post ve kor gibi restorasyonlar sökülür. Kanallar büyütme ve aydınlatma altında incelenip temizlenir, yeniden doldurulur ve diş geçici dolguyla kapatılır. Ardından dişe en kısa sürede yeni bir kaplama veya kalıcı restorasyon yapılması gerekir.
Kanallar alışılmadık derecede dar ya da tıkalıysa AAE kök ucu cerrahisini (endodontik cerrahi) önerir. Derneğe göre bunlar uygun değilse geriye kalan seçenek dişin çekilmesidir; çekilen dişin yerine de çoğu zaman implant, köprü veya bölümlü hareketli protez yapılması gerekir. Ng ve arkadaşlarının çalışmasında kanal tedavisi yenilenen dişlerin dört yıllık ağızda kalma oranı, ilk kez tedavi edilen dişlerle benzer bulunmuştur.
Yenileme, cerrahi ve çekim arasındaki kararın hangi ölçütlere göre verildiğini kanal tedavisi mi, diş çekimi mi rehberimizde anlattık.
Kanal tedavili dişinizi korumak için neler yapabilirsiniz?
- Kalıcı restorasyonu ertelemeyin. Planlanan dolgu veya kaplama randevusuna gidin; geçici dolgu düşerse ya da kırılırsa hekiminize haber verin.
- Günlük bakımı sürdürün. Cleveland Clinic, yeni sorunları önlemek için yemeklerden sonra fırçalamayı ve her gün diş ipi kullanmayı önerir. Kaplama kenarında başlayan bir çürük de dişte yeniden enfeksiyona yol açabilir.
- Sert cisimleri ısırmayın. AAE, diş çatlaklarını önlemek için buz, patlamamış mısır tanesi veya kalem gibi sert cisimlerin çiğnenmemesini önerir.
- Diş sıkıyorsanız söyleyin. AAE, uykuda diş sıkan veya gıcırdatanların koruyucu bir plağı diş hekimleriyle konuşmalarını önerir; size uygun seçenek muayenede değerlendirilir.
- Sigaradan uzak durun. Cleveland Clinic sigaranın iyileşmeyi yavaşlatabileceğini belirtir.
- Kontrolleri aksatmayın. NHS’e göre iki kontrol arasındaki süre, diş ve diş eti sağlığınıza ve risklerinize göre 3 ay ile 2 yıl arasında değişebilir; aralığı hekiminiz belirler.
Rönesans’ta kanal tedavili dişler nasıl takip edilir?
Endodonti (kanal tedavisi) kliniğimizin branşları arasındadır. Kanal tedavisi yapılmış bir dişte yeniden ağrı veya şişlik varsa muayenede dişin ve üzerindeki restorasyonun durumu değerlendirilir. Kök ucundaki iltihabın boyutunun ya da olası bir çatlak veya kök kırığının netleştirilmesi gereken durumlarda klinikteki dental tomografiyle üç boyutlu değerlendirme yapılabilir. Kanal tedavisinden sonra kaplama gerekirse ölçüler ağız içi dijital tarayıcıyla alınabilir; kaplamalar çalıştığımız diş laboratuvarında CAD/CAM ile üretilir.
Tedaviye başlamadan önce tedavi ve ücret planınızı yazılı olarak sunuyoruz; tedavinizi hangi hekimin yapacağını da baştan bilirsiniz. Ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. Tedavi sonrası takip, kliniğimizde tanımlı bir süreçle yürütülür. Tedavilerimizde hastadan kaynaklanmayan sorunlar için koşullu garanti uyguluyoruz; garantinin süresini, kapsamını ve geçerli olmadığı durumları tedaviye başlamadan önce muayenede size açıklıyoruz.
Randevu için 444 9 734 numarasını arayabilir, WhatsApp üzerinden +90 532 363 49 54 numarasına yazabilir ya da sitedeki online randevu sisteminden size uygun gün ve saati seçebilirsiniz. Kaplama aşaması hakkında ayrıntılı bilgiyi zirkonyum kaplama sayfamızda bulabilirsiniz.