İlk diş hekimi ziyareti hangi yaşta yapılmalı?
Kaynakların önerisi birbirine çok yakındır: ilk diş hekimi ziyareti, ilk süt dişi çıktığında ya da en geç çocuk bir yaşına geldiğinde yapılmalıdır.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi), çocuğun ilk süt dişleri çıktığında ya da 12 aylık olmadan önce diş hekimine götürülmesini önerir.
- Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi (AAPD), ilk ziyaretin ilk diş çıktığında, en geç de ilk yaş gününde yapılmasını önerir.
- AAPD’nin bebek ağız sağlığı rehberinde ilk dişlerin genellikle 6 ay civarında çıktığı belirtilir ve 12 aya kadar bir “diş hekimi evi” kurulması önerilir. Bu kavram, çocuğun düzenli olarak takip edildiği, sürekli bir diş hekimi ilişkisini anlatır.
İlk ziyaret çoğu zaman tedavi için değil, tanışma ve koruma için yapılır. Çocuğunuz bir yaşını geçtiği halde henüz diş hekimine gitmediyse endişelenmeyin; önemli olan muayeneyi daha fazla ertelememektir.
Bu kadar erken bir ziyaret neden gerekli?
NHS’e göre erken ziyaretin amacı, çocuğun ortamı tanıması ve diş hekimiyle tanışmasıdır. Aynı kaynak, diş hekiminin bu ziyarette çürüklerin önlenmesi konusunda öneriler verebileceğini ve olası sorunları erken aşamada fark edebileceğini belirtir.
Erken ziyaretin aileye de katkısı vardır. Bebeklik döneminde diş fırçalamaya ne zaman ve nasıl başlanacağı, gece beslenmeleri, biberon ve emzik kullanımı gibi konular sık merak edilir. Bu soruların cevabını bir sorun ortaya çıkmadan almak, çürüklerin önlenmesini kolaylaştırır. Ayrıca çocuğun diş hekimiyle ilk karşılaşması bir ağrı ya da acil durum yerine sakin bir kontrol olur.
İlk muayenede neler yapılır?
AAPD’nin bebek ve küçük çocuk ağız sağlığı rehberine göre bu ilk ziyaret dört temel bölümden oluşur:
- Sağlık geçmişinin alınması
- Ağız ve diş muayenesi
- Çürük riskinin değerlendirilmesi
- Aileye ileriye dönük bilgilendirme yapılması
İleriye dönük bilgilendirme, çocuğun yaşına göre önümüzdeki aylarda ağız bakımında nelere dikkat edilmesi gerektiğinin aileyle konuşulması anlamına gelir.
Bebek ve küçük çocukların muayenesinde diş koltuğu yerine “diz dize” denen bir yöntem kullanılabilir. Dental Update dergisinde yayımlanan bir teknik yazıda (Dzyuba ve arkadaşları, 2021) yöntem şöyle anlatılır: Ebeveyn ile diş hekimi karşılıklı oturur. Çocuk, yüzü ebeveyne dönük şekilde onun kucağına oturur, ardından başını yavaşça diş hekiminin dizlerine yaslar. Böylece çocuk ebeveyniyle göz temasını kaybetmeden muayene edilebilir. Yazarlar bu yöntemin 6 ay ile 3 yaş arasındaki çocuklarda kullanılabildiğini ve kaygıyı azaltıp güven oluşturmaya yardımcı olduğunu belirtir. Daha büyük çocuklarda muayenenin nasıl yapılacağı, çocuğun yaşına ve uyumuna göre belirlenir.
Çocuğu ziyarete nasıl hazırlayabilirsiniz?
NHS, diş hekimi ziyareti hakkında olumlu konuşulmasını ve gidişin eğlenceli hale getirilmesini önerir; böylece çocuğun ileriki ziyaretler için endişelenmesinin önüne geçilebilir. ABD hükümetinin erken çocukluk programı Head Start’ın ebeveyn rehberi ve Harran Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı’nın bilgilendirmesi de benzer noktaların altını çizer:
- Kısa ve yalın anlatın: Çocuk ne olacağını sorarsa kısa, basit ve doğru bir cevap verin.
- Oyunla tanıştırın: Evde diş hekimi oyunu oynayabilirsiniz; çocuk beyaz bir gömleği önlük yapıp diş hekimi rolüne girebilir, sonra da hasta olabilir.
- Kitap ve videolardan yararlanın: Yaşına uygun kitaplar ve çizgi filmler işe yarayabilir; ancak önce sizin göz atmanız ve korkutucu ifadeler içermediğinden emin olmanız önerilir.
- Sevdiği bir oyuncağı yanına alın: Tanıdık bir oyuncak, yeni bir ortamda çocuğa güven verebilir.
- Kendi kaygınızı yansıtmayın: Diş hekiminden çekinen biriyseniz bu duygunuzu çocuğunuzla paylaşmamaya çalışın.
Bunlara ek olarak, çocuğun uykusuz veya aç olmadığı bir saat seçmek ziyaretin daha sakin geçmesine yardımcı olabilir.
Hangi sözlerden kaçınmak gerekir?
İyi niyetle söylenen bazı cümleler, çocuğun aklına daha önce hiç düşünmediği bir korkuyu yerleştirebilir. Harran Üniversitesi’nin bilgilendirmesinde, tedavi öncesinde “korkma, hiç acımayacak” gibi cümlelerden kaçınılması önerilir. Head Start da “acı”, “ağrı”, “iğne” ve “matkap” gibi çocuğu korkutabilecek kelimelerin kullanılmamasını tavsiye eder.
| Kaçınılması önerilen | Yerine söylenebilecek |
|---|---|
| “Korkma, hiç acımayacak.” | “Diş hekimi dişlerine ne kadar güzel baktığını görecek.” |
| “Uslu durmazsan seni diş hekimine götürürüm.” | Diş hekimini hiçbir zaman ceza olarak anmamak |
| “Gitmezsen dişlerin çürür, iğne yapıp çekerler.” | “Dişlerin tertemiz olacak.” |
Harran Üniversitesi’nin bilgilendirmesinde ayrıca geçmişteki iyi ya da kötü diş hekimi deneyimlerinizden çocuğa söz etmemenin yararlı olacağı belirtilir. Aynı kaynak, randevudan sonra çocuğun hediyeyle ödüllendirilmemesini önerir; çünkü ödül, çocuğun yapılan işlemi zor bir şey olarak algılamasına neden olabilir.
Flor ve fissür örtücü bu dönemde ne işe yarar?
İlk ziyaretlerde konuşulan koruyucu uygulamaların başında flor ve fissür örtücü gelir. İkisi de diş kesmeyi gerektirmez; ancak her çocuğa aynı zamanda ve aynı sıklıkta uygulanmaz.
- Flor vernik: NHS’e göre florür oranı yüksek bir vernik, hem süt dişlerine hem daimi dişlere sürülebilir ve dişleri çürüğe karşı korumaya yardımcı olur. NHS, üç yaşından itibaren çocuklara yılda en az iki kez flor vernik uygulaması önerilmesi gerektiğini belirtir.
- Fissür örtücü: Arka dişlerin çiğneme yüzeyindeki derin oluklara sürülen ince, koruyucu bir kaplamadır. AAPD’ye göre örtücü bu olukları doldurarak yiyecek artıklarının birikmesini ve çürük oluşumunu önlemeye yardımcı olur. NHS’e göre daimi azı dişleri sürmeye başladığında, genellikle 6–7 yaş civarında, diğer dişler sürdüğünde ise 11–14 yaş arasında uygulanabilir.
Bebeklik döneminde korumanın temeli evde atılır: florlu diş macunuyla yaşa uygun miktarda fırçalama ve şekerli yiyecek ve içeceklerin sınırlanması. Hangi koruyucu uygulamanın ne zaman gerektiğine, çocuğun çürük riskine göre hekim karar verir.
İlk ziyaretten sonra kontroller nasıl devam eder?
AAPD, çocuklar için genellikle altı ayda bir kontrol önerir; ancak kontrol sıklığının çocuğun ağız sağlığına göre diş hekimi tarafından belirleneceğini de vurgular. NHS de düzenli kontrollerin diş hekiminin önerdiği aralıklarla yapılmasını önerir.
Dişlerde renk değişikliği, ağrı, diş etinde şişlik ya da düşme sonrası kırılan veya yerinden oynayan bir diş fark ederseniz bir sonraki kontrolü beklemeden diş hekimine başvurun.
Rönesans’ta çocukların ilk diş muayenesi nasıl ilerler?
Çocuk diş hekimliği, Rönesans Diş Hekimliği’nde hizmet verilen branşlar arasındadır. Muayenede çocuğun dişleri, diş eti ve çene gelişimi değerlendirilir; tedavi gerekiyorsa seçenekler, tedavinin sırası ve evde dikkat edilecekler aileyle paylaşılır. Aile, çocuğu hangi hekimin takip edeceğini baştan bilir. Klinik hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında açık, pazar günleri kapalıdır; bu saatler okul ve kreş sonrasına randevu planlamayı kolaylaştırabilir. Kliniğe ait otopark bulunur ve hastalarla Türkçe, İngilizce ve Almanca iletişim kurulabilir. Randevu için 444 9 734 numarası aranabilir. Ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. Koruyucu uygulamalar ve süt dişi tedavileri hakkında ayrıntılı bilgi çocuk diş hekimliği sayfasında, kliniğin konumu ve çalışma saatleri ise Serdivan’da diş hekimi sayfasında yer alır.