Diş eti neden kanar?
Diş eti kanamasının en sık nedeni, diş eti çizgisinde biriken plaktır. Plak, bakterilerden oluşan renksiz ve yapışkan bir tabakadır ve her gün yeniden oluşur. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’nin hasta bilgilendirme sitesi MedlinePlus, diş eti kanamasının başlıca nedeninin diş eti çizgisindeki plak birikimi olduğunu belirtir. NHS de diş eti hastalığını, dişlerde biriken plağın diş etini tahriş etmesine bağlar.
Plak düzenli olarak temizlenmediğinde diş eti iltihaplanır. Bu tabloya diş eti iltihabı (gingivit) denir. Diş eti kızarır, şişer, hassaslaşır ve fırçalarken, diş ipi kullanırken ya da sert bir şey ısırırken kolayca kanar.
Dişlerde kalan plak zamanla sertleşerek diş taşına dönüşür. Mayo Clinic’e göre diş taşı yalnızca profesyonel temizlikle çıkarılabilir; diş eti iltihabı ise erken dönemde, profesyonel tedavi ve iyi bir evde bakımla geri döndürülebilir. Bu nedenle kanayan diş eti çoğu zaman erken bir uyarıdır ve bu aşamada fark edilmesi önemlidir.
Diş eti iltihabı tedavi edilmezse ne olur?
Diş eti iltihabı uzun süre devam ederse dişi çevreleyen dokulara ve kemiğe ilerleyebilir. Bu ileri tabloya periodontitis denir. Mayo Clinic, süregelen iltihabın diş eti ile diş arasında derin cepler oluşturduğunu, bu ceplerde daha fazla bakteri biriktiğini ve zamanla doku ile kemiğin yıkılarak diş kaybına yol açabileceğini anlatır.
Periodontitiste kanamaya şu belirtiler eşlik edebilir:
- Diş etinin çekilmesi ve dişlerin olduğundan uzun görünmesi
- Geçmeyen ağız kokusu ya da ağızda kötü tat
- Diş ile diş eti arasından iltihap gelmesi
- Çiğnerken ağrı ve dişlerin kapanışında değişiklik
- Dişlerde sallanma ya da yer değiştirme
NHS, dişlerde sallanmayı ve çok ağrılı, şiş diş etlerini kısa sürede diş hekimine görünmeyi gerektiren durumlar arasında sayar. Mayo Clinic de tedaviye ne kadar erken başlanırsa periodontitisin yol açtığı hasarı geri çevirme şansının o kadar yüksek olduğunu vurgular.
Plak dışında hangi durumlar kanamaya yol açar?
Diş eti kanaması her zaman diş eti hastalığı anlamına gelmez. Kaynaklarda sayılan diğer nedenler şunlardır:
| Durum | Ne yapılabilir? |
|---|---|
| Diş ipine veya ara yüz fırçasına yeni başlamak | İlk günlerdeki hafif kanamaya rağmen nazikçe kullanmaya devam edilir |
| Sert fırçalama veya sert kıllı fırça | Yumuşak kıllı fırçaya geçilir, bastırmadan fırçalanır |
| İyi oturmayan protez veya ağız içi aygıt | Diş hekimine ayarlatılır |
| Hamilelik | Bakım aksatılmaz, hamilelikte de diş hekimi kontrolü yapılır |
| Diyabet | Kan şekeri kontrolü ve düzenli diş eti kontrolü önemlidir |
| Kan sulandırıcı ilaçlar | İlaç kendi başına bırakılmaz; durum diş hekimine ve ilacı yazan hekime bildirilir |
| Vitamin eksiklikleri, kan hastalıkları | Daha seyrek nedenlerdir; olağan dışı kanamada doktor değerlendirmesi gerekir |
Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin (ADA) hasta sitesi MouthHealthy, diş ipine yeni başlayanlarda diş etinin, dişler arasının temizlenmesine alışırken başta kanayabileceğini ve çok sert fırçalamanın da kanamaya yol açabileceğini belirtir. MedlinePlus, uygun olmayan diş ipi kullanımını ve iyi oturmayan protez veya aygıtları da nedenler arasında sayar.
Hamilelik: Cleveland Clinic’e göre hamilelikte östrojen ve progesteron hormonlarındaki belirgin artış, diş etlerinin plağa verdiği tepkiyi değiştirir. Kurum, hamilelikte görülen diş eti iltihabının ABD’de gebeliklerin %60–75’ini etkilediğini, belirtilerin çoğu zaman ikinci ve üçüncü üç aylık dönemde belirginleştiğini ve doğumdan sonra diş etlerinin genellikle normale döndüğünü belirtir.
Diyabet ve ilaçlar: Cleveland Clinic, diyabeti ve kan sulandırıcı (antikoagülan) ilaçları diş eti kanamasının nedenleri arasında sayar; Mayo Clinic de diyabeti periodontitis için risk etkenleri arasında gösterir. MedlinePlus, kullanılan ilaçların ilacı yazan hekimle konuşulmadan asla değiştirilmemesi gerektiğini vurgular.
Daha seyrek nedenler: MedlinePlus ve Cleveland Clinic, C vitamini eksikliğine bağlı iskorbütü, K vitamini eksikliğini, trombosit düşüklüğü ve hemofili gibi pıhtılaşma bozukluklarını ve lösemiyi de olası nedenler arasında sayar. Bu durumlar plağa bağlı kanamaya göre çok daha az görülür; ancak kanama olağan dışıysa göz ardı edilmemelidir.
Diş etim kanıyorsa fırçalamayı bırakmalı mıyım?
Hayır. Kanayan bölgeyi fırçalamaktan kaçınmak anlaşılır bir tepkidir; ancak fırçalanmayan bölgede plak birikmeye devam eder ve iltihap artabilir. MedlinePlus, dişlerin yumuşak kıllı bir fırçayla, nazikçe ve günde en az iki kez fırçalanmasını önerir.
NHS’in diş eti hastalığını önlemeye yönelik önerileri şunlardır:
- Dişleri florürlü diş macunuyla günde en az iki kez fırçalayın.
- Fırçaladıktan sonra macunu tükürün, ağzınızı suyla çalkalamayın.
- Dişlerin arasını her gün diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin.
- Bir sorun olmasa bile düzenli diş hekimi kontrollerine gidin.
- Sigara içmeyin.
Ara yüz temizliğine yeni başladıysanız ilk günlerdeki hafif kanama sizi vazgeçirmesin; diş eti temizliğe alıştıkça bu kanamanın azalması beklenir. Düzenli bakıma rağmen kanama azalmıyorsa diş hekimine görünmeniz gerekir, çünkü sertleşmiş diş taşı fırçayla çıkarılamaz.
Sigara içenlerde diş eti neden daha az kanar?
Sigara, diş eti hastalığını gizleyebilir. MedlinePlus, tütün kullanımının diş eti kanamasına yol açan başka sorunları maskeleyebileceğini belirtir. Galler’de yürütülen Cardiff Diş Sağlığı Araştırması’nda (Hunter ve arkadaşları, 2008) sigara içenlerin ağız hijyeninin içmeyenlere göre daha kötü olduğu görülmüştür. Buna rağmen 30–31 yaşlarında, sigara içenlerde diş eti kanama skorları içmeyenlere göre yaklaşık %25 daha düşük bulunmuştur.
Yani sigara içen birinde kanamanın az olması, diş etlerinin sağlıklı olduğunu göstermez. Mayo Clinic, sigarayı periodontitis için risk etkenleri arasında sayar. Sigara içiyorsanız kanama olmasa bile düzenli diş eti kontrolü yaptırmanız ve bunu muayenede belirtmeniz önemlidir.
Ne zaman diş hekimine, ne zaman doktora gitmelisiniz?
Hafif ve kısa süreli kanama çoğu zaman bakımın düzenlenmesiyle azalır. Cleveland Clinic, diş eti kanaması iki haftadan uzun sürerse diş hekimine veya aile hekimine başvurulmasını önerir. ADA da diş etleriniz düzenli olarak ya da sizi endişelendirecek kadar kanıyorsa randevu almanızı tavsiye eder.
Diş hekimine başvurun:
- Kanama düzenli bakıma rağmen iki haftadan uzun sürüyorsa
- Diş eti şiş, kırmızı veya ağrılıysa
- Ağız kokusu, diş eti çekilmesi ya da dişlerde sallanma varsa
- Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ve diş etiniz sık kanıyorsa (ilacınızı bırakmadan)
Doktora başvurun: MedlinePlus, kanama şiddetli ya da uzun süreliyse, tedaviye rağmen sürüyorsa veya kanamaya açıklanamayan başka belirtiler eşlik ediyorsa bir sağlık profesyoneline başvurulmasını önerir. Cleveland Clinic de belirgin bir neden olmadan ortaya çıkan kanamanın, diş eti hastalığı dışında bir sorunun işareti olabileceğini belirtir. Diş etleriniz kendiliğinden kanıyorsa ve buna kolay morarma, belirgin halsizlik veya ateş eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden aile hekiminize görünün.
Acil durumlar: MedlinePlus, kanayan bölgeye buzlu suyla ıslatılmış bir gazlı bezle doğrudan bastırmayı önerir. Bastırmaya rağmen durmayan kanama, yüzde veya boyunda yayılan şişlik, yüksek ateş, yutkunma ya da nefes almada güçlük olursa beklemeden hastane acil servisine başvurun.
Diş hekimi kanayan diş etini nasıl tedavi eder?
Tedavi, kanamanın nedenine ve diş eti hastalığının aşamasına göre planlanır. Muayenede diş etleri ve diş taşı birikimi değerlendirilir; gerekirse dişi taşıyan kemiğin durumunu görmek için röntgen istenir.
- Diş eti iltihabında: NHS’e göre erken evrede ağız bakımı önerileri, ara yüz fırçası gibi araçların kullanımı ve profesyonel diş temizliği öne çıkar. Diş taşının temizlenmesi, iltihabın kaynağını ortadan kaldırmaya yöneliktir.
- Periodontitiste: NHS, daha ciddi durumlarda diş eti altına yönelik derin temizlik, antibiyotik, diş eti cerrahisi ya da diş çekimi gerekebileceğini belirtir. Cleveland Clinic de derin temizlik olarak bilinen diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirmeyi tedavi seçenekleri arasında sayar.
- Diş eti hastalığı yoksa: Cleveland Clinic’e göre kanamanın başka bir nedeni araştırılır; diyabet, pıhtılaşma bozuklukları veya vitamin eksiklikleri için doktor değerlendirmesi gerekebilir.
Rönesans’ta diş eti kanaması nasıl değerlendirilir?
Diş eti kanaması şikâyetiyle başvurduğunuzda önce ağız ve diş eti muayenesi yapılır; gerekirse röntgenle görüntüleme yapılır. Kliniğimizde diş taşı, ultrasonik aletler ve el aletleriyle temizlenir. Hekim muayeneden sonra uygun görürse, hava, su ve ince toz karışımını püskürterek diş yüzeyindeki plağı ve renklenmeleri gideren temizlik cihazı da kullanılır. Temizlik sırasında diş eti hastalığına ait bulgular fark edilirse tedavi seçenekleri ayrıca konuşulur.
Tedavi gerekiyorsa, diş diş yapılacak işlemleri, birim ve toplam ücreti gösteren yazılı bir tedavi ve ücret planı sunuyoruz; sizi hangi hekimin takip edeceğini de baştan bilirsiniz. Ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. Tedavi sonrası takip, kliniğimizde tanımlı bir süreçle yürütülür. Hamileyseniz, kan sulandırıcı kullanıyorsanız ya da diyabetiniz varsa bunu muayenede belirtmeniz önemlidir.
Kliniğimiz hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında açıktır. Randevu için 444 9 734 numarasını arayabilir ya da WhatsApp hattımıza (+90 532 363 49 54) yazabilirsiniz. Temizliğin aşamaları ve sonrasında dikkat edilecekler diş taşı temizliği sayfamızda, çocukların diş hekimi kontrolleri çocuğun ilk diş hekimi ziyareti rehberimizde, kliniğin konumu ise iletişim sayfamızda yer alır.