Süt dişleri çürürse tedavi edilmeli mi? Süt dişlerinin önemi nedir?

Süt dişleri zaten düşecekse neden bu kadar önemlidir?

Süt dişlerinin geçici olması, işlevlerinin de önemsiz olduğu anlamına gelmez. Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin (ADA) hasta sitesi MouthHealthy, süt dişlerini sağlıklı sindirimin ilk adımı olan çiğneme için gerekli görür ve bu dişlerin kalıcı dişlerin doğru yerde çıkabilmesi için aradaki boşlukları koruduğunu belirtir. Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi (AAPD) de süt dişlerinin çocuğun net konuşmasına ve doğal biçimde çiğnemesine yardımcı olduğunu, kalıcı dişlerin süreceği yolu yönlendirdiğini vurgular.

Cleveland Clinic’in bilgilendirmesine göre süt dişleri:

• Kalıcı dişler için yer ayırır.
• Yüzün tipik şeklini almasına katkıda bulunur.
• Konuşmanın gelişimine yardımcı olur.
• Yeterli ve dengeli beslenmeyi destekler.
• Kalıcı dişlerin sağlıklı bir başlangıç yapmasına yardımcı olur.

Cork Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi ve Hastanesi’nin aile bilgilendirmesi de süt dişlerinin yemek yeme, görünüm ve konuşma için çok önemli olduğunu, altta gelişen kalıcı dişlerin yerini koruduğunu belirtir.

Süt dişleri ağızda ne kadar süre kalır?

“Nasılsa düşecek” diye düşünülse de süt dişlerinin bir kısmı yıllarca ağızda kalır. ADA’nın süt dişi tablosuna göre ön dişler genellikle 6–8 yaş arasında düşerken, köpek dişleri ve azı dişleri çok daha uzun süre ağızda kalır:

ADA’nın aynı tablosunda ikinci süt azılarının 2–3 yaş civarında sürdüğü görülür. Yani 4 yaşında çürüyen bir ikinci süt azı dişi, bu tabloya göre altı yıl ya da daha uzun bir süre ağızda kalır. Çürüğün bu süre boyunca nasıl seyredeceği tedavi kararını doğrudan etkiler.

Süt dişi çürüğü neden olur, nasıl fark edilir?

NHS, diş çürüğünün çoğunlukla sık tüketilen şekerli yiyecek ve içeceklerle düzenli olmayan diş ve diş eti temizliğinin birleşmesinden kaynaklandığını belirtir. Bakteriler dişin yüzeyinde plak adı verilen yapışkan bir tabaka oluşturur ve bu tabaka zamanla diş yüzeyine zarar verir.

ADA’ya göre bebek ve küçük çocuklardaki çürük, “biberon çürüğü” ya da erken çocukluk çağı çürüğü olarak da adlandırılır ve en sık üst ön dişleri etkiler. Kurum, başlıca nedenler arasında şunları sayar:

• Dişlerin şekerli içeceklerle sık ve uzun süreli temas etmesi
• Çürüğe yol açan bakterilerin, kaşık paylaşmak ya da emziği ağızda temizlemek gibi yollarla ebeveynden çocuğa tükürükle geçmesi
• Yeterli florür alınmaması

NHS, çürüğün başlangıçta hiçbir belirti vermeyebileceğini hatırlatır. İlerledikçe diş ağrısı, sıcak, soğuk veya tatlıyla gelen keskin sızı ve dişte beyaz, kahverengi ya da siyah lekeler görülebilir. Belirti olmadan başlayabildiği için çürüğü erken yakalamada düzenli diş hekimi kontrolleri önemlidir.

Çürük süt dişi tedavi edilmezse ne olur?

NHS’e göre tedavi edilmeyen çürük ilerleyerek dişte bir boşluk oluşturur ve dişte ya da diş etinde enfeksiyona, yani apseye yol açabilir. Hasar ileri düzeye ulaşırsa dişin çekilmesi gerekebilir. Bunun çocuk açısından birkaç sonucu olabilir:

• Kalıcı dişin etkilenmesi: ADA, çürük nedeniyle kaybedilen süt dişlerinin kalıcı dişlerin sağlığını tehdit edebileceğini belirtir. Cleveland Clinic de süt dişlerindeki çürük ve enfeksiyonun altta gelişen kalıcı dişlerde koyu lekelere neden olabileceğini ifade eder.
• Yer kaybı: AAPD’nin diş gelişimi rehberine göre süt dişlerinin erken kaybı, diş kavsinin uzunluğunda kayba yol açabilir. Rehber, bu yetersizliğin çapraşıklıkla seyreden kapanış bozukluklarına neden olabileceğini ya da bunları ağırlaştırabileceğini belirtir.
• Ağrı ve zorlaşan tedavi: Cork Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi ve Hastanesi’nin bilgilendirmesinde, çürüğün ağrı ve enfeksiyona yol açabileceği ve küçük çocuklarda tedavinin zor olabileceği vurgulanır.

Bu nedenle süt dişindeki çürüğü düşme zamanına bırakmak yerine, muayenede durumun değerlendirilmesi önerilir.

Süt dişi çürükleri nasıl tedavi edilir?

Tedavi; çürüğün derinliğine, dişin sinirinin durumuna ve dişin daha ne kadar ağızda kalacağına göre seçilir. AAPD’nin restoratif tedavi rehberi, her çürük lezyonunun dolgu gerektirmediğini ve yalnızca dolgu yapmanın çürük sürecini durdurmadığını vurgular; bu yüzden tedaviye her zaman koruyucu uygulamalar eşlik eder.

1. Başlangıç çürükleri: NHS, erken dönem çürüklerde diş hekiminin uyguladığı flor verniğin süreci geri çevirmeye yardımcı olabileceğini belirtir.
2. Dolgu: Boşluk oluşmuş çürüklerde çürük temizlenir ve diş uygun bir dolgu malzemesiyle onarılır.
3. Hazır kron: AAPD rehberine göre çürük riski yüksek çocuklarda, süt azı dişlerindeki büyük veya birden fazla yüzeyi kapsayan çürüklerde ve sinir tedavisinden sonra süt azılarına hazır metal kronlar uygulanabilir.
4. Süt dişi kanal tedavisi: Çürük dişin sinirine ulaştıysa, sinirin durumuna göre sinirin bir kısmının (pulpotomi) ya da tamamının (pulpektomi) tedavi edilmesi gündeme gelir. AAPD, bu tedavilerin amacını dişin ve onu çevreleyen dokuların bütünlüğünü ve sağlığını korumak olarak tanımlar; tedavi altta gelişen kalıcı dişe zarar vermemeli ve süt dişi kökünün normal biçimde erimesine izin vermelidir.
5. Çekim: AAPD’ye göre enfeksiyon bu tedavilerle durdurulamıyorsa, dişte onarım yapılamayacak kadar az sağlam doku kalmışsa ya da kökte ileri düzeyde erime varsa çekim düşünülür. Çekimden sonra yer tutucu gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilir.

Hangi seçeneğin uygun olduğuna muayene ve gerektiğinde röntgen sonrasında karar verilir. Seçeneklerin kısa bir özetini çocuk diş hekimliği sayfamızda da bulabilirsiniz.

Süt dişi çürükleri nasıl önlenir?

Çürüğün tedavisi kadar yeniden oluşmasını önlemek de önemlidir. ADA’nın önerileri arasında şunlar yer alır:

• Biberona yalnızca mama, süt veya anne sütü koymak; şekerli su, meyve suyu ya da gazlı içecek koymamak
• Gece ve öğle uykusu biberonunun çocuk yatağa girmeden bitirilmesi
• Emziği temiz tutmak, şeker veya bala batırmamak
• Üç yaşına kadar pirinç tanesi büyüklüğünde, 3–6 yaş arasında bezelye tanesi kadar florlu diş macunuyla fırçalamak
• İki diş birbirine değmeye başladığında aralarını diş ipiyle temizlemek

Yaşa göre florlu macun miktarlarını, flor vernik ve fissür örtücü uygulamalarını çocuklarda diş çürüğünü önleme rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Hangi durumlarda beklemeden diş hekimine gitmelisiniz?

NHS, çocuğunuzda çürük olabileceğini düşündüğünüzde en kısa sürede diş hekimine başvurmanızı önerir. Özellikle şu durumlarda randevuyu ertelemeyin:

• Dişte beyaz, kahverengi veya siyah leke ya da gözle görülen bir boşluk varsa
• Çocuk diş ağrısından ya da sıcak, soğuk veya tatlı yerken keskin bir sızıdan yakınıyorsa
• Diş etleri ağrılı, şiş veya kanıyorsa

Yüzde yayılan şişlik, ateş, yutkunma ya da nefes almada güçlük varsa randevu beklemeden hastane acil servisine başvurun. Randevuya kadar yapılabilecekleri diş ağrısı rehberimizde, ilk muayenenin ne zaman yapılması gerektiğini ilk diş hekimi ziyareti rehberimizde bulabilirsiniz.

Rönesans’ta süt dişi çürükleri nasıl değerlendirilir?

Çocuk diş hekimliği, kliniğimizin branşları arasındadır. Muayenede çocuğun dişleri, diş eti ve çene gelişimi değerlendirilir; çürük varsa tedavi seçenekleri, tedavinin sırası ve evde dikkat edilecekler aileyle paylaşılır. Hangi tedavinin uygulanacağına ve tedavinin nasıl planlanacağına çocuğun yaşı ve uyumu göz önünde bulundurularak muayenede karar verilir. Süt dişinin erken kaybı ileride dişlerin dizilimini etkileyebileceği için ortodontik değerlendirme gerektiğinde ortodonti de kliniğimizde hizmet verilen branşlar arasındadır.

Aile, çocuğu hangi hekimin takip edeceğini baştan bilir. Tedaviye başlamadan önce yapılacak işlemleri, birim ve toplam ücreti gösteren yazılı bir tedavi ve ücret planı sunuyoruz; ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. Tedavi sonrası takip, kliniğimizde tanımlı bir süreçle yürütülür.

Kliniğimiz hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında açıktır; bu saatler okul sonrasına randevu planlamayı kolaylaştırabilir. Randevu için 444 9 734 numarasını arayabilir, WhatsApp hattımıza (+90 532 363 49 54) yazabilir ya da sitemizdeki online randevu sistemini kullanabilirsiniz.