Hareketli protez mi, implant mı?

Hangi seçenekler arasında karar veriliyor?

Birçok dişin ya da bir çenedeki dişlerin tamamının eksik olduğu durumlarda dört temel seçenek vardır:

• Tam hareketli protez: Çenede hiç diş kalmadığında kullanılır. Cleveland Clinic’in açıklamasına göre üst tam protez damaktan, alt tam protez çene kemiği sırtından destek alır. Halk arasında üst tam proteze “damak protezi” de denir.
• Bölümlü (parsiyel) hareketli protez: Çenede bazı dişler kaldığında kullanılır ve kroşe adı verilen tutucularla kalan dişlere tutunur.
• İmplant üstü hareketli protez (overdenture): Halk arasında “çıt çıt protez” olarak da bilinir. Klasik proteze benzer, ancak çene kemiğine yerleştirilen implantlara takılan bağlantı parçalarına oturur; hasta takıp çıkarır.
• İmplant üstü sabit protez: Birkaç implant üzerine sabitlenen köprü ya da tam çene protezidir. Hasta çıkarmaz; gerektiğinde yalnızca hekim söker. Tam çenede kaç implant gerektiği kemik yapısına göre değişir ve muayenede değerlendirilir.

Tek bir eksik dişte karar çoğunlukla implant ile köprü arasındadır; bu karşılaştırmayı implant mı köprü mü rehberimizde ayrıca anlattık.

Hareketli protez ile implant destekli protez arasındaki farklar nelerdir?

Tablo genel eğilimleri gösterir; her hasta için ayrı değerlendirme gerekir.

Tutunma ve çiğneme açısından ne değişir?

Klasik hareketli protezde sık karşılaşılan şikâyetlerden biri, protezin oynamasıdır. Cleveland Clinic, klasik protezlerin konuşurken veya çiğnerken kayabildiğini belirtir. Özellikle alt tam protezde dil ve yanak hareketleri bu durumu artırabilir.

İngiltere’de 2009’da yayımlanan York Uzlaşı Bildirgesi (alanında uzman bir grubun ortak görüş metni), önemli bir bölümü yüksek kaliteli randomize kontrollü çalışmalardan oluşan geniş bir kanıta dayanarak, iki implanta tutunan alt çene protezlerinin klasik protezlere göre anlamlı ölçüde daha yüksek memnuniyet ve yaşam kalitesi sağladığını belirtir. Bildirgeye göre hastalar daha iyi tutuculuk ve denge bildirir, ölçülen çiğneme verimi de artar. Bildirgenin yazarları, dişsiz alt çenede hastalara ilk tercih olarak sunulması gereken en temel seçeneğin iki implantlı hareketli protez olduğu sonucuna varır.

İmplant üstü sabit ve hareketli protez karşılaştırıldığında fark daha küçüktür. Yao ve arkadaşlarının 2018 tarihli sistematik derlemesinde (13 çalışma) iki seçenek arasında hastaların bildirdiği sonuçlarda genel olarak anlamlı fark bulunmamış, sabit protez lehine yalnızca hafif bir eğilim görülmüştür. Çiğnemeyi değerlendiren 11 çalışmanın 8’inde de fark saptanmamıştır.

Zamanla çene kemiği ve protezin uyumu nasıl etkilenir?

Diş kaybından sonra çene kemiği zamanla incelir. NHS, diş eti ve çene kemiği küçüldükçe veya şekil değiştirdikçe protezlerin gevşeyebileceğini belirtir. Cleveland Clinic’e göre protezin uyumunu iyileştirmek için iç yüzeyine malzeme eklenen besleme (astarlama) işlemi genellikle bir iki yılda bir ya da uyum değiştiğinde gerekir; kurum, klasik protezlerin ortalama 7–10 yıl kullanıldığını ekler.

İmplantlar bu süreci yavaşlatmaya yardımcı olabilir. Kordatzis ve arkadaşlarının 2003 tarihli çalışmasında alt çenenin arka bölgesinde beş yılda ölçülen ortalama kemik yüksekliği kaybı, klasik protez kullananlarda 1,63 mm, iki implantlı protez kullananlarda 0,69 mm bulunmuştur. Yani kemik kaybı implantlı grupta da tamamen durmamış, ancak belirgin biçimde daha az olmuştur. İmplantın kendisi de yeterli kemiğe ihtiyaç duyar; kemik yetersizse kemik grefti gibi ek işlemler gündeme gelebilir.

Damak protezi yerine implant üstü protez olur mu?

Üst tam protez, tutunmak için damağın büyük bölümünü örter. Damağın örtülmesinden rahatsız olan kişiler için implant destekli seçenekler değerlendirilebilir:

• İmplant üstü sabit protez damağı örtmez; protez yalnızca diş dizisi boyunca implantlara oturur.
• İmplant üstü hareketli protez üst çenede tasarıma göre damağı daha az örtebilir. Sadowsky ve Zitzmann’ın 2016 tarihli sistematik derlemesine göre, damak kısmı açık bırakılan tasarımlar bazı çalışmalarda çene boyunca geniş aralıklarla yerleştirilmiş dört ila altı implantla başarıyla kullanılmıştır. Aynı derleme, üst çenede implant üstü hareketli protezin hasta memnuniyetini ve yaşam kalitesini artırdığını, ancak tüm tasarımlarda uzun dönem bakımın şart olduğunu vurgular.

Üst çenede arka bölgedeki kemik, sinüs boşluğu nedeniyle çoğu zaman sınırlıdır. Bu durumda sinüs lifti gibi işlemler gerekebilir.

Temizlik, randevu sayısı ve bakım nasıl farklılaşır?

Süre ve randevular: NHS’e göre klasik protezin hazırlanması genellikle birkaç hafta sürer ve ardından ayrı bir takma randevusu yapılır. Cleveland Clinic, alışma döneminde birkaç ayar randevusunun sık olduğunu belirtir. İmplant destekli seçeneklerde ise önce cerrahi işlem yapılır ve implantların kemikle kaynaşması beklenir; bu süreyi implant tedavisi ne kadar sürer rehberimizde anlattık.

Temizlik: NHS, hareketli protezlerin her sabah ve akşam temizlenmesini, geceleri çıkarılmasını önerir. Cleveland Clinic, sabit implant protezlerinin altının diş ipiyle temizlenmesi dahil daha titiz bir günlük bakım gerektirdiğini belirtir. Yao ve arkadaşlarının derlemesinde beş çalışma, implant üstü hareketli protezin temizliğinin daha kolay olduğu konusunda birleşmiştir.

Bakım: Hareketli implant protezlerinde bağlantı parçalarının aşınan kısımları zamanla yenilenir. Sadowsky ve Zitzmann’ın derlemesine göre tekli tutucularda bakım ihtiyacı daha fazla, bar (çubuk) sistemlerinin altında ise diş eti iltihabı daha sık görülmüştür.

Kimler için hangisi daha uygun olabilir?

• Hareketli protez: Cerrahi işlem istemeyen ya da genel sağlık durumu nedeniyle cerrahinin uygun görülmediği, daha kısa sürede çözüm isteyen kişilerde öne çıkabilir.
• İmplant üstü hareketli protez: Alt protezi oynayan, iki ya da daha fazla implant için yeterli kemiği olan ve temizlik için protezini çıkarabilmeyi tercih eden kişilerde değerlendirilebilir. El becerisi nedeniyle ağız içinde ayrıntılı temizlik yapmakta zorlanabilecek kişiler için de bir seçenektir.
• İmplant üstü sabit protez: Protezini hiç çıkarmamak isteyen, implant sayısı ve kemik desteği yeterli olan ve titiz ağız bakımını sürdürebilecek kişilerde öne çıkabilir.

Kontrolsüz diyabet, yoğun sigara kullanımı, tedavi edilmemiş diş eti hastalığı ve kemik metabolizmasını etkileyen bazı ilaçlar implant planlamasını etkileyebilir. Seçenekler birlikte de kullanılabilir: üst çenede klasik tam protez kullanılırken alt çenede implant üstü protez yapılabilir, çenede sağlam dişler kaldıysa bölümlü protez ve implantlar birlikte planlanabilir. Mevcut tam protez bazı durumlarda implantlara uyarlanabilir; çoğu zaman ise yeni protez gerekir.

Rönesans’ta protez ve implant seçenekleri nasıl değerlendirilir?

İmplant ve protez kliniğimizin branşları arasında olduğundan seçenekleri muayenede birlikte değerlendiriyoruz. Kemik yapısı klinikteki dental tomografiyle üç boyutlu incelenir; kemik grefti ve sinüs lifti dahil ağız içi cerrahi işlemler kliniğimizde yapılır, gerekli durumlarda tedavi genel anestezi altında da yapılabilir. İmplant iyileşme döneminde vakaya göre geçici diş takılabilir. İmplant tercih edilirse implantın markası ve modeli tedavi planınızda, seri bilgisi ise size verilen implant kartında yer alır.

Ölçüler uygun durumlarda ağız içi dijital tarayıcıyla alınabilir; bazı hareketli protezlerde geleneksel ölçü tercih edilebilir. Protezler çalıştığımız diş laboratuvarında CAD/CAM ile üretilir. Seçenekleri, diş diş tedaviyi ve birim ile toplam ücreti gösteren yazılı bir planla paylaşıyoruz; ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. Tedavi sonrası takip kliniğimizde tanımlı bir süreçle yürütülür. Randevu için çalışma saatlerinde 444 9 734 numarasını arayabilir ya da WhatsApp üzerinden +90 532 363 49 54 numarasına yazabilirsiniz.

Ayrıntılar için diş protezleri, implant üstü protez ve implant tedavisi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.