Dişler günde kaç kez ve kaç dakika fırçalanmalı?
NHS, dişlerin günde iki kez, her seferinde yaklaşık iki dakika fırçalanmasını önerir. Fırçalamalardan biri gece yatmadan hemen önce yapılmalıdır; NHS gece fırçalamasının özellikle önemli olduğunu vurgular. Oral Health Foundation da günde iki kez ve yaklaşık iki dakika fırçalamayı önerir ve acele etmenin bazı bölgelerin atlanmasına yol açabileceğini hatırlatır.
Macun seçiminde florür düzeyine bakılır. NHS’e göre yetişkinler en az 1.350 ppm (milyonda bir birim) florür içeren bir diş macunu kullanmalıdır; florür düzeyi macunun kutusunda yazar. Çocuklar için yaşa göre macun miktarı ve florür düzeyi farklıdır; bunları çocuklarda diş çürüğünü önleme rehberimizde anlattık.
Diş fırçası nasıl seçilir, ne zaman değiştirilir?
ADA, diş eti aşınması riskini azalttığı için yumuşak kıllı bir fırça önerir. Oral Health Foundation yetişkinler için yumuşak veya orta sertlikte, uçları yuvarlatılmış naylon kıllı fırçaları önerir. ADA’ya göre fırçanın boyutu ve biçimi, ağzın tüm bölgelerine rahatça ulaşmanızı sağlamalıdır.
Ne zaman değiştirilmeli? ADA fırçanın yaklaşık üç-dört ayda bir, Oral Health Foundation ise iki-üç ayda bir değiştirilmesini önerir. Kıllar açılmış ya da yıpranmışsa fırça daha erken değiştirilmelidir. Elektrikli fırçanın başlığı için de aynı süre geçerlidir.
Nasıl saklanmalı? ADA’ya göre fırça kullanımdan sonra dik olarak saklanmalı ve açık havada kurumaya bırakılmalıdır. Kapalı kaplar nemi tuttuğu için mikropların üremesini kolaylaştırır. Fırçalar başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
Elektrikli mi, manuel mi? NHS, tüm yüzeyler temizlendiği ve florlu macun kullanıldığı sürece ikisinin de aynı derecede işe yaradığını belirtir. Cochrane’in 2014’te yayımlanan derlemesinde şarjlı fırçalar, manuel fırçalara göre plağı üç aydan uzun kullanımda %21, diş eti iltihabını %11 daha fazla azaltmıştır; ancak derleme bu farkın klinik önemini belirsiz bulmuştur. Oral Health Foundation, birçok şarjlı fırçada fazla bastırıldığında uyaran bir basınç sensörü bulunduğunu belirtir.
Dişler nasıl doğru fırçalanır?
ADA ve Oral Health Foundation’ın önerileri şöyle özetlenebilir:
- Açıyı ayarlayın: Fırçayı diş eti çizgisine yaklaşık 45 derecelik açıyla yerleştirin.
- Nazik ve kısa hareketler yapın: ADA, fırçanın kısa, bir diş genişliğindeki ileri-geri hareketlerle nazikçe hareket ettirilmesini önerir. Oral Health Foundation ise küçük dairesel hareketler yapılmasını ve testere gibi uzun ileri-geri hareketlerden kaçınılmasını önerir.
- Bölge bölge ilerleyin: Her seferinde bir bölgeye odaklanın; dişlerin dış, iç ve çiğneyen yüzeylerini ve diş eti çizgisini atlamayın.
- Ön dişlerin iç yüzünü unutmayın: ADA, bu yüzeyler için fırçanın dikey tutulup birkaç kez aşağı-yukarı hareket ettirilmesini önerir.
- Bastırmayın: Oral Health Foundation, fırçanın sıkı değil hafifçe tutulmasını ve işi kılların yapmasına izin verilmesini önerir.
- Tükürün, çalkalamayın: NHS’e göre fırçalamadan sonra fazla macun tükürülür, ancak ağız hemen suyla çalkalanmaz; çalkalamak dişleri korumaya devam eden florürü uzaklaştırır.
Diş ipi nasıl kullanılır?
Fırça, dişlerin arasına ve diş etinin hemen altına tam olarak ulaşamaz. Oral Health Foundation’a göre ara yüz temizliği, fırçanın ulaşamadığı bu bölgelerdeki plağı ve yiyecek artıklarını uzaklaştırır. ADA günde bir kez diş ipi kullanılmasını önerir. ADA’nın tarif ettiği yöntem şöyledir:
- Yaklaşık 45 cm diş ipi koparın; büyük kısmını bir elinizin orta parmağına, kalanını diğer elinizin orta parmağına sarın.
- İpi dişlerin arasına hafif bir sürtme hareketiyle yönlendirin. İpi diş etine doğru sertçe bastırıp çarpmayın.
- Diş eti çizgisine geldiğinizde ipi dişin çevresinde “C” harfi şeklinde kıvırın ve diş ile diş eti arasındaki boşluğa nazikçe kaydırın.
- Oral Health Foundation’a göre ipi yavaş ve hafif bir sallama hareketiyle, aralığın her iki yanındaki diş yüzeyinde aşağı-yukarı kaydırın.
Oral Health Foundation, en arka dişin arka yüzünün de unutulmamasını ve temizliğe üst çenede soldan başlayıp sağa, ardından alt çenede soldan sağa doğru ilerlenmesini önerir; bir düzen izlemek hiçbir aralığın atlanmamasına yardımcı olur.
Önce mi, sonra mı? NHS diş ipinin fırçalamadan önce kullanılmasının daha iyi olduğunu belirtir; ADA ise özenle yapıldığı sürece zamanlamanın önemli olmadığını ifade eder.
Ara yüz fırçası mı, diş ipi mi?
İkisi de dişlerin arasını temizler; hangisinin uygun olduğu dişler arasındaki boşluğa göre değişir. Oral Health Foundation’a göre ara yüz fırçaları, özellikle dişler arasındaki boşluklar genişse diş ipinden daha kolay kullanılır; diş ipi ise fırçanın sığmadığı dar aralıklar için uygundur. Birçok kişi ikisini birlikte kullanır.
- Ara yüz fırçaları farklı boylarda üretilir. Her aralık için uygun boyu diş hekiminize sorabilirsiniz; fırça bükülüyor ya da kılları açılıyorsa daha küçük bir boy denenmelidir.
- Ara yüz fırçası aralığa zorlanmadan, nazikçe sokulur ve yıprandığında değiştirilir.
Cochrane’in 2019’da yayımlanan derlemesine göre fırçalamaya ek olarak diş ipi veya ara yüz fırçası kullanmak diş eti iltihabını, plağı ya da her ikisini azaltabilir; ara yüz fırçaları diş ipinden daha etkili olabilir. Derleme kanıtın kesinliğinin düşük ya da çok düşük olduğunu belirtir. Su püskürtmeli ağız duşlarına dair kanıt ise çok düşük kesinliktedir.
Ağız bakımında sık yapılan hatalar nelerdir?
| Hata | Neden sorun? | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| Sert fırçalamak veya sert kıllı fırça kullanmak | Oral Health Foundation’a göre mineyi aşındırabilir, diş etinin çekilmesine ve hassasiyete yol açabilir; aşınan mine yeniden oluşmaz | Yumuşak kıllı fırçayı hafifçe tutun, bastırmayın |
| Fırçaladıktan sonra ağzı suyla çalkalamak | NHS’e göre dişleri korumaya devam eden florürü uzaklaştırır | Fazla macunu tükürün, çalkalamayın |
| Fırçadan hemen sonra gargara yapmak | NHS’e göre florürlü gargara bile fırçalamanın hemen ardından kullanılmamalıdır | Gargarayı farklı bir zamanda kullanın; florürlü gargaradan sonra 30 dakika yiyip içmeyin |
| Asitli yiyecek ve içeceklerden hemen sonra fırçalamak | Oral Health Foundation, asidin etkisindeki mineyi korumak için beklemeyi önerir | Fırçalamak için en az bir saat bekleyin |
| Gece fırçalamasını atlamak | NHS gece fırçalamasının özellikle önemli olduğunu vurgular | Son fırçalamayı yatmadan hemen önce yapın |
| Fırçayı uzun süre değiştirmemek veya paylaşmak | ADA, kıllar yıprandığında fırçanın erken değiştirilmesini önerir; fırça paylaşmak vücut sıvılarının ve mikropların taşınmasına yol açabilir | Fırçayı birkaç ayda bir yenileyin, kimseyle paylaşmayın |
| Yiyecek artıklarını tahta kürdanla çıkarmak | NHS tahta kürdan kullanılmasını önermez | Diş ipi veya ara yüz fırçası kullanın |
| Diş eti kanayınca ara yüz temizliğini bırakmak | Oral Health Foundation’a göre başlangıçtaki hafif kanama düzenli temizlikle genellikle azalır | Nazikçe devam edin; kanama sürerse diş hekimine başvurun |
Sert fırçalamanın ve aşınmanın yol açtığı hassasiyeti diş hassasiyeti rehberimizde, kanamanın nedenlerini diş eti kanaması rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
Düzenli fırçalamaya rağmen neden diş hekimi kontrolü gerekir?
Ne kadar özenli olursa olsun, evde bakım bazı birikintileri kaldıramaz. Cleveland Clinic’e göre plak düzenli olarak temizlenmezse sertleşerek diş taşına dönüşür; diş taşı ise plağın aksine fırçalama ve diş ipiyle çıkarılamaz ve yalnızca diş hekimi ya da ağız hijyenisti tarafından temizlenebilir. Kurum, birçok kişi için yılda iki koruyucu ziyaretin yeterli olduğunu, bazı kişilerin ise daha sık kontrole ihtiyaç duyabileceğini belirtir.
Kontroller, fırçalama tekniğinizin ve ara yüz temizliğinizin ağzınıza uygun olup olmadığını konuşmak için de bir fırsattır. ADA’ya göre diş teli kullananlar veya el becerisi kısıtlı olanlar için şarjlı fırça daha kolay olabilir; diş teli, implant veya köprünüz varsa hangi temizlik araçlarının size uygun olduğunu hekiminize sorabilirsiniz. Diş taşının nasıl temizlendiğini ve işlemin dişlere zarar verip vermediğini diş taşı temizliği zarar verir mi rehberimizde anlattık.
Rönesans’ta ağız bakımınız nasıl değerlendirilir?
Muayenede dişleriniz, diş etleriniz ve diş taşı birikimi değerlendirilir; fırçalama ve ara yüz temizliğiyle ilgili sorularınızı hekiminize sorabilirsiniz. Diş taşı varsa temizliğin gerekip gerekmediği muayenede belirlenir. Kliniğimizde hava, su ve ince toz karışımını püskürterek diş yüzeyindeki plağı ve renklenmeleri gideren bir temizlik cihazı da bulunur; kullanılıp kullanılmayacağına muayeneden sonra hekim karar verir. İşlemin aşamalarını diş taşı temizliği sayfamızda bulabilirsiniz.
Ek tedavi gerekirse, yapılacak işlemleri, birim ve toplam ücreti gösteren yazılı bir tedavi ve ücret planı sunuyoruz; sizi hangi hekimin takip edeceğini de baştan bilirsiniz. Ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir.
Kliniğimiz hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında açıktır. Randevu için 444 9 734 numarasını arayabilir, WhatsApp hattımıza (+90 532 363 49 54) yazabilir ya da sitemizdeki online randevu sistemini kullanabilirsiniz.