Diş eti hastalığı geçmişi implant riskini ne kadar artırır?
Periodontitis (dişi taşıyan kemiğe ilerlemiş diş eti hastalığı) geçirmiş kişilerde implant çevresi iltihabı ve implant kaybı riski, diş eti sağlıklı olanlara göre yaklaşık iki kat yüksektir. Bu sonuç farklı yıllarda yapılmış birkaç meta-analizde benzer biçimde bulunmuştur:
| Sonuç | Periodontitis geçmişi olanlarda | Kaynak |
|---|---|---|
| İmplant kaybı | Risk yaklaşık 1,9 kat | Sgolastra ve ark. (14 ileriye dönük çalışma) |
| İmplant çevresi iltihabı (peri-implantit) | Risk yaklaşık 2,2 kat | Sgolastra ve ark. |
| İmplant çevresi iltihabı | Olasılık yaklaşık 2,3 kat | Ferreira ve ark., 2018 (19 çalışma) |
| İmplant çevresi iltihabı | Olasılık yaklaşık 3,8 kat | Giok ve ark., 2024 (şemsiye derleme) |
Bu oranların arkasında bazı sınırlılıklar vardır. Ferreira ve arkadaşları, yalnızca hastaları zaman içinde izleyen çalışmalar ayrı incelendiğinde ilişkinin gösterilemediğini ve çalışmalar arasındaki farklar nedeniyle sonuçların dikkatle yorumlanması gerektiğini belirtir. Giok ve arkadaşlarının şemsiye derlemesinde periodontitis, peri-implantitle ilişkisi “kuvvetle düşündürücü” düzeyde bulunan etkenlerin başındadır; ancak hiçbir etken en üst kanıt düzeyine ulaşmamıştır.
Avrupa Periodontoloji Federasyonu’nun (EFP) hasta bilgilendirmesi de periodontitis geçmişinin implantta sorun riskini artırdığını belirtir. İmplant çevresi iltihabının evreleri ve belirtileri implant çevresi iltihabı rehberimizde anlatılıyor.
Diş eti hastalığının şiddeti riski değiştirir mi?
Evet, hastalık ne kadar ağır ve hızlı ilerlemişse risk o kadar yüksek görünür. Sgolastra ve arkadaşlarının meta-analizinde genç yaşta hızlı ilerleyen ve çalışmalarda “agresif periodontitis” olarak adlandırılan formda implant kaybı riski yaklaşık 4 kat, daha yavaş seyreden kronik periodontitiste ise yaklaşık 1,6 kat bulunmuştur. Kronik periodontitisi olanlar arasında yalnızca ağır hastalık, implant kaybıyla anlamlı biçimde ilişkili çıkmıştır.
Tedaviden sonra kalan derin cepler de önemlidir. EFP’nin 2023 kılavuzunda aktarılan verilere göre periodontitis geçmişi olup destekleyici bakım sırasında 6 mm’den derin cepleri kalan hastalarda implant çevresi iltihabı daha sık görülmüştür. Yani belirleyici olan yalnızca geçmişte hastalık geçirmiş olmak değil, hastalığın bugün ne kadar kontrol altında olduğudur.
İmplanttan önce diş eti tedavisi neden gerekir?
Çünkü kılavuzlar, implantın ancak diş eti hastalığı tedavi edilip dengeli hâle getirildikten sonra yerleştirilmesini önerir. EFP’nin 2023 kılavuzu, implant bekleyen hastalarda diş eti iltihabının ve periodontitisin kılavuza uygun biçimde dengeli bir noktaya kadar tedavi edilmesini ve hastanın destekleyici bakım programına uymasını güçlü öneri olarak sunar. EFP’nin hasta bilgilendirmesi de implanttan önce hastanın periodontitisten arınmış olması gerektiğini vurgular.
Ağız bakımı da bir ön koşuldur. EFP’nin 2020 kılavuzu, kendi ağız bakımını yeterli düzeye getiremeyen ve bunu sürdüremeyen hastalarda implant cerrahisi dahil diş eti cerrahisi yapılmamasını önerir. Bu yüzden implant planı, diş eti tedavisinin sonuçları görüldükten sonra netleşir. Hastalığın erken belirtilerini diş eti kanaması rehberimizde bulabilirsiniz.
Diş eti tedavisi hangi aşamalardan oluşur?
EFP’nin 2020’de yayımlanan klinik kılavuzu, periodontitis tedavisini birbirini izleyen dört aşamada tanımlar:
- Motivasyon ve risk etkenlerinin kontrolü: Kişiye özel ağız bakımı eğitimi, diş eti üstündeki plak ve diş taşının profesyonel olarak temizlenmesi, sigarayı bırakmaya destek ve diyabet kontrolü.
- Diş eti altı temizlik: Diş eti cebinin içindeki bakteri tabakası ve diş taşı el aletleri veya titreşimli aletlerle temizlenir. İyileşme için yeterli süre tanındıktan sonra cepler yeniden ölçülür.
- İyileşmeyen bölgelerin tedavisi: Hâlâ derin ve kanayan cepler varsa temizlik tekrarlanır ya da gerekirse diş eti cerrahisi düşünülür.
- Destekleyici bakım: Tedavi hedefine ulaşan hastalar, hastalığın tekrarlamasını önlemek için düzenli kontrole alınır. Kılavuza göre bu ziyaretler kişinin riskine göre 3 ila en fazla 12 ayda bir planlanır.
Kılavuzun tedavi hedefi, kanayan 5 mm ve üzeri cep ile 6 mm ve üzeri derin cep kalmamasıdır. Profesyonel temizliğin nasıl yapıldığını diş taşı temizliği sayfamızda anlattık.
İmplanttan sonra destekleyici bakım neden bu kadar önemlidir?
Düzenli bakım, implant çevresi hastalıklarının görülme olasılığını belirgin biçimde azaltır. EFP’nin 2023 kılavuzunda aktarılan verilere göre düzenli destekleyici bakıma gelen hastalarda implant çevresi hastalıklarının görülme olasılığı belirgin biçimde daha düşük bulunmuştur (olasılık oranı 0,42). Bakıma düzensiz gelmek ise implant kaybı riskinin yaklaşık 3,8 kat artmasıyla ilişkilendirilmiştir. Kılavuz bu nedenle implant çevresindeki dokular sağlıklıyken de düzenli destekleyici bakımı güçlü biçimde önerir.
Giok ve arkadaşlarının şemsiye derlemesinde de düzenli profesyonel bakım eksikliği, peri-implantitle ilişkili “düşündürücü” düzeyde etkenler arasındadır. Periodontitis geçmişi olan biri için bu bakım yalnızca implantları değil, kalan doğal dişleri de kapsar; çünkü EFP’nin 2020 kılavuzuna göre destekleyici bakımın amacı, hastalığın dişlerde de tekrarlamasını önlemektir.
Evde implant ve diş eti temizliği nasıl yapılmalı?
Günlük temizliğin merkezinde diş fırçası ve dişlerin arasını temizleyen ara yüz fırçası bulunur. EFP’nin 2020 kılavuzu, diş eti hastalığı tedavisi görmüş kişilerde fırçalamanın ara yüz fırçasıyla desteklenmesini önerir; ara yüz fırçasının giremediği dar aralıklar için başka ara yüz araçları kullanılabilir. Kılavuz, diş ipini ilk seçenek olarak önermez ve ağız bakımı eğitiminin kişiye göre uyarlanmasını ister.
İmplantlarda temizliğin biçimi üst yapıya göre değişir. EFP’nin 2023 kılavuzu, implant üstü protezin hastanın temizlik araçlarının ulaşabileceği biçimde tasarlanmasını ve ev bakımının protezin tasarımına göre uyarlanmasını önerir. Temel teknikleri diş fırçalama ve diş ipi rehberimizde anlattık.
Diş eti hastalığı geçmişiniz varsa implant sürecinde nelere dikkat edilmeli?
- Diş eti tedavisini tamamlamadan ve cepler dengeli hâle gelmeden implanta acele etmeyin.
- Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın; EFP her iki kılavuzunda da bunu önerir.
- Diyabetiniz varsa şeker kontrolünüzü sürdürün.
- Ara yüz fırçasını günlük alışkanlık hâline getirin.
- Destekleyici bakım randevularınızı, bir şikâyetiniz olmasa da aksatmayın.
- Diş etinde veya implant çevresinde kanama, şişlik ya da kötü tat fark ederseniz kontrol tarihini beklemeden başvurun.
Rönesans’ta diş eti hastalığı olanlarda implant nasıl planlanır?
Muayenede diş eti sağlığınız, kalan dişlerinizin durumu ve diş eti hastalığı geçmişiniz birlikte değerlendirilir. Diş eti hastalığı dişleri taşıyan kemiği etkileyebildiği için kemik yapısı klinikte bulunan dental tomografiyle üç boyutlu olarak incelenir. Tedavi planı, hekimlerimizin vakayı birlikte incelemesiyle hazırlanır ve tedavinizle tek bir hekim ilgilenir.
Hangi dişin korunacağı, hangisine hangi tedavinin yapılacağı ve ücretleri başlamadan önce yazılı olarak verilir; ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. İmplanttan sonra kontrol randevularınız planlanır ve size implant kartı verilir. Diş eti hastalığı geçmişi olanlarda bu kontroller hem implantların hem de doğal dişlerin korunması için önemlidir.