Diş tedavi planı nasıl okunur? Diş numaraları ve planda olması gerekenler

Yazan: Dt. Muhammed Raşid KızılarslanoğluTıbbi kontrol: Dt. Muhammed Raşid KızılarslanoğluGüncelleme:
Kısa cevap

Yazılı tedavi planında her dişin numarası, o dişe yapılacak işlem, kullanılacak malzeme, seans sırası ve ücret yer alır. Diş numaraları iki hanelidir: ilk rakam çenenin dörtte birini (1 sağ üst, 2 sol üst, 3 sol alt, 4 sağ alt), ikinci rakam orta hattan geriye doğru dişin sırasını gösterir. Örneğin 36, sol alt birinci büyük azı dişidir.

Muayeneden sonra elinize verilen tedavi planı, ilk bakışta numaralar ve kısaltmalarla dolu bir tablo gibi görünebilir. Oysa planı okumayı bilmek, hangi dişe ne yapılacağını, kaç seans süreceğini ve ücretin nereden geldiğini anlamanın en kolay yoludur. Bu yazı, diş numaralarının nasıl okunduğunu ve yazılı bir planda hangi bilgilerin bulunması gerektiğini anlatır.

Diş numaraları ne anlama gelir?

Türkiye’de ve dünyanın büyük bölümünde dişler, Dünya Diş Hekimleri Birliği’nin (FDI) geliştirdiği ve ISO 3950 standardında tanımlanan iki haneli sistemle numaralanır. Standarda göre ilk rakam dişin bulunduğu çeyreği, ikinci rakam o çeyrekteki sırasını gösterir.

İlk rakam: çenenin hangi çeyreği?

Çeyrek Kalıcı dişlerde ilk rakam Süt dişlerinde ilk rakam
Sağ üst 1 5
Sol üst 2 6
Sol alt 3 7
Sağ alt 4 8

İkinci rakam: orta hattan kaçıncı diş? Sayma, iki ön dişin arasındaki orta hattan başlar ve geriye doğru ilerler. Kalıcı dişlerde 1 ile 8, süt dişlerinde 1 ile 5 arasındadır:

  • 1 ve 2: kesici dişler (1 orta kesici, 2 yan kesici)
  • 3: köpek dişi
  • 4 ve 5: küçük azı dişleri
  • 6 ve 7: büyük azı dişleri
  • 8: yirmilik diş

Böylece 11, sağ üst orta kesici; 21, sol üst orta kesici; 36, sol alt birinci büyük azı; 48 ise sağ alt yirmilik diş olur. Sağ ve sol hastaya göredir: hekimin değil, sizin sağınız ve solunuz.

Yazılı tedavi planında hangi bilgiler olmalı?

İyi hazırlanmış bir plan, hangi tedavinin neden önerildiğini ve size neye mal olacağını tek belgede gösterir. Birleşik Krallık’ta diş hekimlerinin uyduğu Genel Diş Hekimliği Kurulu (GDC) standartları, tedavi başlamadan önce hastaya yazılı bir plan verilmesini ve planda önerilen tedavi ile gerçekçi bir ücret bilgisinin bulunmasını ister. Türkiye’de ya da başka bir ülkede tedavi olsanız da bir planda şunları arayabilirsiniz:

  • Bulgular: Muayene ve röntgende görülen sorunlar (çürük, kırık, kemik kaybı, eksik diş gibi).
  • Diş numarası ve işlem: Her satırda hangi dişe hangi işlemin yapılacağı. Örneğin “46: kanal tedavisi, zirkonyum kaplama”.
  • Malzeme: Kaplamanın ya da dolgunun hangi malzemeden yapılacağı. İmplant tedavisinde implantın markası ve modeli.
  • Sıra ve seans sayısı: Hangi işlemin önce yapılacağı, kaç randevu süreceği, iyileşme için ara gerekip gerekmediği.
  • Ücret: Her işlemin birim ücreti ve toplam tutar.
  • Değişebilecek kalemler: Muayenede kesinleşmeyen ama gerekebilecek işlemler (örneğin implant sırasında kemik grefti ihtiyacı).

Örnek bir plan satırı nasıl okunur?

Aşağıdaki tablo gerçek bir hastanın planı değildir; satırların nasıl okunacağını göstermek için hazırlanmıştır.

Diş İşlem Okunuşu
16 Kompozit dolgu Sağ üst birinci büyük azı dişine beyaz dolgu
36 İmplant Sol alt birinci büyük azı dişinin yerine implant
46 Kanal tedavisi + zirkonyum kaplama Sağ alt birinci büyük azı dişine önce kanal tedavisi, sonra kaplama
48 Çekim Sağ alt yirmilik dişin çekimi

Aynı dişe birden fazla işlem yazılmışsa, işlemler genellikle yazıldıkları sırayla yapılır. Emin değilseniz sırayı hekime sorun.

İmzalamadan önce hangi soruları sormalısınız?

Plan elinize geçtiğinde şu soruları sormak, sonradan çıkabilecek yanlış anlamaları önler:

  1. Bu dişe neden bu tedavi öneriliyor? Başka bir seçenek var mı?
  2. Tedavi yapılmazsa ne olur?
  3. Planda kesinleşmemiş, sonradan eklenebilecek bir işlem var mı?
  4. Kaç seans ve kaç gün sürecek? Yurt dışından geliyorsanız: kaç ziyaret gerekiyor?
  5. Tedaviden sonra kontroller nasıl yapılacak?
  6. Ücrete neler dahil, neler ayrıca ücretlendiriliyor (örneğin geçici diş ya da ek röntgen)?

Bir maddeyi anlamadıysanız açıklanmasını isteyin. Karar vermeden önce düşünmek için zaman isteyebilirsiniz. Planın bir kopyasını saklayın: tedavi sürerken hangi işlemlerin tamamlandığını bu kopyadan takip edebilirsiniz. Başka bir hekimden ikinci görüş almak isterseniz planı ve röntgenlerinizi yanınızda götürmeniz karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Tedavi planı sonradan değişebilir mi?

Evet, bazen değişir. Örneğin kanal tedavisi sırasında dişte beklenmeyen bir çatlak görülebilir ya da implant için kemiğin yetersiz olduğu ameliyatta anlaşılabilir. GDC standartları, plan ya da tahmini ücret değiştiğinde hastanın hemen bilgilendirilmesini ve güncel planın yazılı olarak verilmesini ister; Birleşik Krallık Rekabet ve Piyasalar Kurumu’nun (CMA) hasta rehberi de bunu hatırlatır. Plan değişirse yeni hâlini yazılı olarak isteyin ve neyin neden değiştiğini sorun.

Rönesans’ta tedavi planı nasıl veriliyor?

Kliniğimizde muayene ve gerekli röntgenlerden sonra hastaya yazılı bir tedavi ve ücret planı verilir. Planda her diş için yapılacak tedavi, birim ücretler ve toplam tutar yer alır. İmplant tedavisinde implantın markası ve modeli de yazılı planda belirtilir; tedaviden sonra verilen implant kartına üretici firmanın etiketi yapıştırılır. Tedavi bitiminde tedavi özetinizin bir kopyasını alırsınız; yurt dışından gelen hastalarımıza röntgenlerinin kopyası da verilir. Planla ilgili sorularınızı muayenede ya da iletişim sayfasındaki WhatsApp hattından sorabilirsiniz.

İmplantın ücretini hangi kalemlerin belirlediğini merak ediyorsanız implant ücreti neye göre değişir yazısına bakabilirsiniz.

Kaynaklar
  1. ISO 3950:1984 Dentistry – Designation system for teeth and areas of the oral cavity (örnek sayfalar)
  2. Principle Two – Communicate effectively with patients, General Dental Council
  3. Choosing and paying for dental care, Competition and Markets Authority (GOV.UK)

Sık sorulanlar

Diş numarasında sağ ve sol kime göre belirlenir?

Hastaya göre. 1 ile başlayan numaralar hastanın sağ üst çenesini, 2 ile başlayanlar sol üst çenesini gösterir. Karşınızdaki hekime bakarken sizin sağınız onun solunda kalır; aynada kendinize bakarken de görüntü ters döner. Bu yüzden planı okurken kendi sağınızı ve solunuzu esas alın.

Planımda 18, 28, 38 ya da 48 yazıyor. Bunlar hangi dişler?

Sonu 8 ile biten numaralar yirmilik dişlerdir: 18 sağ üst, 28 sol üst, 38 sol alt, 48 sağ alt yirmilik. Planda bu numaraların yanında çekim yazıyorsa, ilgili yirmilik dişin çekileceği anlamına gelir. Neden gerektiğini hekime sorabilirsiniz.

Başka ülkede hazırlanmış bir planda numaralar farklı. Neden?

Bazı ülkeler farklı numaralama sistemleri kullanır. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde dişler 1'den 32'ye kadar tek sayıyla numaralanır. Elinizdeki plan hangi sistemle yazılmışsa, karşılaştırmadan önce hekimden numaraları iki haneli sisteme göre eşleştirmesini isteyin; böylece iki planın aynı dişlerden söz ettiğinden emin olursunuz.

Tedavi planını hemen imzalamak zorunda mıyım?

Hayır. Planı imzalamadan önce anlamadığınız her satırı sorabilir ve düşünmek için zaman isteyebilirsiniz. İmza, önerilen tedaviyi ve ücreti okuyup kabul ettiğinizi gösterir. Anlamadığınız bir maddeyi açıklatmadan imzalamayın.

Size uygun olup olmadığını muayenede öğrenin

Muayenede hekiminiz ağız ve diş sağlığınızı değerlendirir, seçenekleri ve aşamaları sizinle konuşur.

İlgili sayfalar

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Kişisel değerlendirme için diş hekimi muayenesi gerekir.