Şeffaf plak ve diş teli nasıl çalışır?
Diş teli (sabit ortodontik tedavi), dişlerin yüzeyine yapıştırılan küçük braketler ve bu braketlerden geçen tellerden oluşur. Tel, dişlere kontrollü bir kuvvet uygular ve hekim kontrol randevularında teli ayarlayarak ya da değiştirerek dişleri planlanan yöne taşır. Braketler metal olabileceği gibi diş renginde (seramik) de olabilir.
Şeffaf plak, British Orthodontic Society’nin tanımıyla dişlerin üzerine sıkıca oturan ince, şeffaf ve esnek plastik plaklardır. Tedavi tek bir plakla değil, her biri dişleri bir öncekine göre biraz daha hareket ettiren bir plak serisiyle yapılır. Plaklar, hekimin hazırladığı tedavi planına göre dişleri adım adım yeni konumlarına taşır.
İki yöntemin amacı aynıdır: dişleri ve kapanışı daha sağlıklı ve uyumlu bir konuma getirmek. Farkları; nasıl kullanıldıklarında, hangi hareketlerde daha etkili olduklarında ve hastadan ne beklediklerinde ortaya çıkar.
Hangi durumlarda şeffaf plak uygun olabilir?
British Orthodontic Society’ye göre şeffaf plaklar, hafif ve orta düzeydeki diş dizilimi sorunlarında iyi sonuç verir ve özellikle yaşam tarzı ya da iş koşulları nedeniyle görünür bir diş teli takmak istemeyen yetişkinler için uygundur. Aynı kaynak şu durumlarda ek tekniklere ya da farklı yöntemlere ihtiyaç duyulabileceğini belirtir:
- İleri düzeyde çapraşıklık
- Diş çekimi gerektiren tedaviler
- Alt ve üst çenenin boyut veya konum farkından kaynaklanan sorunlar
Kurum ayrıca başarılı bir plak tedavisi için doğru bir ortodontik değerlendirme, teşhis ve tedavi planının şart olduğunu vurgular. Yani karar, yalnızca “görünmesin” isteğine göre değil, ağzın gerçek ihtiyacına göre verilmelidir.
Araştırmalar iki yöntemi nasıl karşılaştırıyor?
Ke ve arkadaşlarının 2019’da BMC Oral Health dergisinde yayımlanan sistematik derleme ve meta-analizi, şeffaf plak ile sabit diş telini karşılaştıran çalışmaları bir araya getirmiştir. Yazarların vardığı sonuçlar özetle şöyledir:
- Her iki yöntem de diş dizilimi ve kapanış bozukluklarının tedavisinde etkilidir.
- Şeffaf plaklar, dişlerin bölümler halinde hareket ettirilmesinde avantajlı bulunmuş ve incelenen çalışmalarda ortalama tedavi süresi daha kısa çıkmıştır.
- Diş teli, yeterli diş temasının (kapanışın) sağlanmasında, diş köklerinin açısının (tork) kontrolünde ve tedavi sonrası sonucun korunmasında daha etkili bulunmuştur.
- Çalışmalardan birinde, şeffaf plakla tedavi edilen hastalarda diş diziliminde geri dönmenin daha fazla olduğu bildirilmiştir.
Bu sonuçlar ortalama değerlerdir. Karşılaştırılan hastaların sorunları birbirinden farklı olabileceği için tedavi süresiyle ilgili bulgular, tek bir kişinin tedavisinin ne kadar süreceğini öngörmek için kullanılamaz.
Günlük hayatta farklar nelerdir?
| Konu | Şeffaf plak | Diş teli |
|---|---|---|
| Görünürlük | Yakından bakılmadıkça fark edilmesi zordur | Metal braketler görünür; diş renginde braketler daha az belirgindir |
| Çıkarılabilirlik | Yemek ve diş fırçalama için çıkarılır | Sabittir, tedavi bitene kadar çıkarılmaz |
| Yeme içme | Plaklar çıkarıldığı için yiyecek kısıtlaması azdır; su dışındaki içecekler genellikle plak çıkarılarak içilir | Sert ve yapışkan yiyecekler braketlere zarar verebilir |
| Ağız bakımı | Plaklar çıkarılıp dişler normal şekilde fırçalanabilir; plakların da temizlenmesi gerekir | Braket ve tel çevresinin temizliği daha fazla zaman alır |
| Hastanın sorumluluğu | Günde 20–22 saat takılmadığında tedavi aksar | Sabit olduğu için takma süresi hastaya bağlı değildir |
NHS, diş teli takılıyken sabah, gece ve yemeklerden sonra florürlü diş macunuyla fırçalamayı, dişlerin arasını ve telin altını her gün ara yüz fırçasıyla temizlemeyi önerir. Aynı kaynak, diş çürüğüne yol açabileceği için fazla şekerli yiyecek ve içecekten kaçınılmasını tavsiye eder. Bu öneri her iki yöntem için de geçerlidir; şeffaf plaklarda plak takılıyken şekerli içecek içilmesi, sıvının plak ile diş arasında kalmasına yol açabilir.
Tedavi ne kadar sürer?
NHS’e göre sabit diş teli genellikle 1 ila 2 yıl takılı kalır. Şeffaf plakta süre ayrıca hastanın plakları ne kadar düzenli taktığına bağlıdır. Plaklar önerilen süre boyunca takılmadığında dişler plana uygun hareket etmeyebilir ve plan yeniden düzenlenmek zorunda kalınabilir.
Tedavi bittikten sonra pekiştirme gerekir mi?
Evet, her iki yöntemde de. NHS’e göre diş teli çıkarıldıktan sonra dişlerin geri kaymasını önlemek için pekiştirme apareyi takılır; ne kadar süre takılacağına ortodontist karar verir. British Orthodontic Society de şeffaf plak tedavisinden sonra dişlerin düzeltilmiş konumunu koruması için pekiştirme apareyinin gerekli olduğunu belirtir. Pekiştirmenin ne kadar süreceğini ve nasıl takip edileceğini hekiminiz belirler.
Karar verirken hangi soruları sormalısınız?
Muayenede şu soruların cevabını almak, iki yöntem arasında bilinçli bir seçim yapmanıza yardımcı olur:
- Benim sorunum hafif, orta veya ileri düzeyde mi?
- Tedavide diş çekimi gerekiyor mu?
- Kapanışımda çene kaynaklı bir uyumsuzluk var mı?
- Plakları günde 20–22 saat takabilecek bir düzenim var mı?
- Kontroller ne sıklıkta yapılacak?
- Tedavi sonrası pekiştirme dönemi nasıl planlanacak?
- Tedaviyi kim planlayıp uygulayacak?
Rönesans’ta ortodonti değerlendirmesi nasıl yapılır?
Rönesans Diş Hekimliği’nde ortodonti branşında hizmet verilir. Dişlerin mevcut durumu ağız içi dijital tarayıcıyla kaydedilebilir; gerektiğinde klinikteki dental tomografi ile üç boyutlu görüntüleme yapılır. Klinik hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında açık olduğu için kontroller okul ve iş saatleri dışına planlanabilir. Şeffaf plak sürecinin klinikteki işleyişi için Sakarya’da şeffaf plak tedavisi, diş teli dahil diğer seçenekler için Sakarya’da ortodonti tedavisi sayfalarını inceleyebilirsiniz.