Lingual ortodonti nedir? Dişlerin iç yüzüne yapıştırılan braketler

Lingual ortodonti nedir?

Diş telinde braketler genellikle dişlerin ön yüzüne yapıştırılır. Lingual ortodontide ise braketler ve tel, dişlerin dil tarafındaki iç yüzüne yerleştirilir. İngiliz Ortodonti Derneği (BOS), adın Latincede dil anlamına gelen “lingua” kelimesinden geldiğini belirtir ve bu aygıtları dişlerin arkasına sabitlenen, neredeyse görünmeyen ortodontik aygıtlar olarak tanımlar. Cleveland Clinic’e göre lingual braketler geleneksel braketlere benzer; fark, dişlerin ön yüzü yerine arka yüzüne takılmalarıdır.

Alman diş hekimliği dergisi zm’de 2003’te yayımlanan bir değerlendirmeye (Müller-Hartwich ve Jost-Brinkmann) göre dişlerin iç yüzlerinin şekli kişiden kişiye değiştiği için braketler ya da braket tabanları kişiye göre uyarlanır; lingual braketler hassas laboratuvar çalışması ve dolaylı yapıştırma gerektirir. BOS ise kişiye özel ve hazır lingual sistemlerin bulunduğunu belirtir.

Lingual braket önden görünür mü?

BOS’a göre dişlerin iç yüzünde gizli kalan lingual braketler neredeyse görünmezdir ve çoğunlukla dişlerini düzeltmek isteyen ama diş teliyle görülmek istemeyen yetişkinler tarafından tercih edilir. Cleveland Clinic de lingual braketi seçenlerin çoğunun, başkalarının diş teli taktıklarını fark etmesini istemedikleri için bu yolu seçtiğini belirtir.

Görünürlük, lingual braketin hangi çenede kullanıldığına da bağlıdır. BOS, üst dişlerde lingual, alt dişlerde standart dış yüz braketlerin birlikte kullanılabileceğini belirtir; bu durumda alt dişlerdeki braketler ön yüzde olduğu için görünür. Dişlerin ön yüzünde kalan ama daha az dikkat çeken diş renginde braketleri estetik (seramik) braket rehberimizde anlattık.

Lingual ortodonti kimler için uygun olabilir?

Amerikan Ortodontistler Derneği (AAO), lingual braketleri görünüme öncelik verenler için bir seçenek olarak anar ve dişlerin arka yüzünde durmalarına rağmen birçok ortodontik sorunu etkili biçimde düzeltebildiklerini belirtir. BOS’a göre sabit lingual braketler, çıkarılabilir tedavilere göre dişler üzerinde üç boyutlu olarak daha fazla kontrol sağlar ve daha geniş bir sorun yelpazesinde kullanılabilir.

zm’deki değerlendirmeye göre lingual teknik için genel olarak dış yüz braketlerle aynı endikasyonlar geçerlidir; ancak bazı durumlar kararı etkileyebilir:

• Kısa diş kronları: Dişin ağızda görünen kısmının yüksekliği yetersizse lingual braket kullanımı sınırlanabilir; yazarlara göre arka dişlerde dış yüz braketlerle birlikte kullanım mümkündür.
• Derin kapanış: Üst ön dişlerin alt ön dişleri fazla örttüğü bir derin kapanış türünde (Almanca “Deckbiss”) hastalar genellikle lingual braketle iyi tedavi edilebilir.
• İleri diş eti hasarı: Diş eti ve kemik desteği ciddi biçimde azalmış dişlerde, braketler ister iç ister dış yüzde olsun, buna uyarlanmış tedavi mekanikleri gerekir.

Uygulayan hekim de önemlidir. BOS’a göre bu teknik özel beceri ve ortodontistin önemli ölçüde deneyimini gerektirir ve yalnızca sınırlı sayıda ortodontist tarafından uygulanır; derneğe göre Birleşik Krallık’ta kayıtlı 960 ortodonti uzmanının yaklaşık %10’u lingual tekniği uygulamaktadır. Yetişkin tedavisine özgü konuları yetişkinlerde ortodonti rehberimizde bulabilirsiniz.

Lingual braket konuşmayı etkiler mi, dilde tahriş yapar mı?

Kaynakların en çok vurguladığı konu budur. BOS, lingual tekniğin başlıca dezavantajlarını dilde hassasiyet ve konuşmanın etkilenmesi olarak sayar. AAO’ya göre braketler dişlerin arkasında olduğu için dile daha az yer kalır; bu da özellikle s ve t gibi seslerde konuşma sorunu olasılığını artırır. AAO, hastaların metal ve seramik braketlerde olduğu gibi genellikle yeni aygıta hızla uyum sağladığını ekler.

Araştırmaların bulguları şöyle özetlenebilir:

• Sistematik derleme: Long ve arkadaşlarının 2013’te The Angle Orthodontist’te yayımlanan derlemesi altı çalışmayı incelemiştir. Genel ağrı olasılığı iki yöntemde benzer bulunmuş; lingual braketlerde dilde ağrı daha sık, yanak ve dudakta ağrı daha seyrek görülmüştür. Lingual tedavi konuşma güçlüğü olasılığını artırmıştır. Çalışmaların çoğu hastaları yaklaşık üç ay izlediği için bulgular daha çok kısa dönemi yansıtır.
• İstanbul Üniversitesi’ndeki çalışma: Lingual veya dış yüz braket takılan 60 ergenin üç ay izlendiği çalışmada (Caniklioglu ve Ozturk, 2005) dilde hassasiyet lingual grupta %90, dış yüz grubunda %26,7 oranında bildirilmiştir. Lingual gruptaki hastaların tamamı konuşmada bir ölçüde güçlük yaşamış; %76,7’sinde güçlük 30 gün içinde geçmiş, %23,3’ünde üçüncü ayda da sürmüştür. Dış yüz grubunda konuşma sorunları 30 gün içinde geçmiştir. Yazarlar, iki grupta da uyum süresinin genel olarak yaklaşık dört hafta olduğunu belirtir.
• zm değerlendirmesi: Müller-Hartwich ve Jost-Brinkmann’a göre konuşma özellikle başlangıç döneminde etkilenebilir; hastaların yaklaşık yarısı bir aydan kısa sürede uyum sağlarken bazıları üç aydan uzun süreye ihtiyaç duyar.

AAO, uyumu kolaylaştırmak için yavaş konuşmayı ve heceleri belirgin söylemeyi, sesli okumayı ya da ayna karşısında konuşma alıştırması yapmayı, sesinizi kaydedip dinleyerek zorlandığınız sesleri belirlemeyi önerir. Sürtünen bir braketin üzerini örtmek için ortodontik mumun nasıl kullanılacağını diş teliyle beslenme ve temizlik rehberimizde anlattık.

Lingual braketle dişler nasıl temizlenir?

Temizlikle ilgili bulgular iki yönlüdür. Caniklioglu ve Ozturk’un çalışmasında iki grup arasında ağız hijyeninin sağlanmasında anlamlı fark bulunmamış; ancak braketlerin arasına yiyecek takılması lingual grupta hastaların tamamında, dış yüz grubunda %80’inde bildirilmiştir. Yazarlar bunu lingual braketler arasındaki mesafenin daha kısa olmasına bağlar.

Öte yandan dişin iç yüzü beyaz lekeler açısından daha avantajlı görünür. BOS’a göre lingual braketlerin dişte iz bırakma olasılığı standart braketlere göre daha düşüktür; araştırmalar iç yüzlerde oluşabilecek hasarın daha hafif ve daha seyrek olduğunu düşündürür. Mistakidis ve arkadaşlarının 2016’daki sistematik derlemesine alınan tek randomize çalışmada, aynı ağızda iki yöntemin karşılaştırıldığı küçük bir hasta grubunda dış yüzlerde oluşan lezyon sayısı iç yüzlerdekinin yaklaşık 4,8 katı bulunmuştur. Ancak derleme, umut verici bulguları destekleyen kanıtların çoğunu düşük kaliteli bulmuştur.

Bu nedenle lingual braketlerde de temel kurallar değişmez. NHS, dişlerin sabah, akşam ve yemeklerden sonra florürlü macunla fırçalanmasını, dişlerin arasının ve tel altının her gün ara yüz fırçasıyla temizlenmesini önerir; sert, kıtır ve yapışkan yiyecekler braketleri kırabilir. NHS ayrıca tedavi süresince düzenli diş hekimi kontrollerinin sürdürülmesini tavsiye eder. Yiyecek seçimi ve fırçalama tekniğinin ayrıntıları diş teliyle beslenme ve temizlik rehberimizde yer alıyor.

Lingual ortodonti tedavisi ne kadar sürer?

Genel çerçeve için AAO, çoğu kişide diş telinin 12–24 ay takılı kaldığını ve tedavinin aşamasına göre 4–12 haftada bir ayar randevusu gerektiğini belirtir. BOS’a göre basit düzeltmeler bazen 6 ayda tamamlanabilir; dişlerin daha uyumlu kapanması çoğu zaman 1–2 yıl sürer ve zor sorunlarda bu süre uzayabilir. Süre kişiden kişiye değişir.

Lingual braketlerin süreyi uzatıp uzatmadığına dair veriler sınırlıdır. Mistakidis ve arkadaşlarının derlemesinde lingual ve dış yüz braketleri karşılaştıran çalışmalarda aktif tedavi süreleri birbirine yakın bulunmuştur: bir çalışmada ortalama 14,6 ve 15,4 ay, başka bir çalışmada 32,5 ve 29,4 ay (fark anlamlı değil). zm’deki değerlendirme de tedavi süresinin geleneksel braketli tedaviyle aynı olduğunu belirtir; Long ve arkadaşlarının derlemesi ise süreyi karşılaştıran bir çalışma bulamamıştır. Süreyi etkileyen diğer etkenleri diş teli tedavisi ne kadar sürer rehberimizde anlattık.

Braketler söküldüğünde pekiştirme dönemi başlar. BOS, pekiştirme aygıtlarını gerekli görür ve pekiştirmenin uzun süre sürdürülmesini önerir; sabit pekiştirme telleri genellikle dişlerin arka yüzüne yapıştırılır. Bu dönemi ortodonti sonrası pekiştirme rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Lingual braket, dış yüz braket ve şeffaf plak arasındaki farklar nelerdir?

Kaynaklarda öne çıkan farklar şöyle özetlenebilir:

Tablodaki ağrı ve konuşma karşılaştırması Long ve arkadaşlarının derlemesine, şeffaf plakla temizlik karşılaştırması Mistakidis ve arkadaşlarının derlemesindeki küçük bir çalışmaya dayanır. BOS’a göre şeffaf plaklar belirgin üst ön dişlerin düzeltilmesinde de pek uygun değildir.

Şeffaf plakla sabit tedavinin ayrıntılı karşılaştırması şeffaf plak mı, diş teli mi rehberimizde, plakların günlük kullanımı şeffaf plak günde kaç saat takılmalı rehberimizde yer alır.

Rönesans’ta ortodonti seçeneği nasıl belirlenir?

Ortodonti kliniğimizin branşları arasındadır; bu kapsamda şeffaf plak tedavisi de uygulanır. Bu yazıda anlatılan lingual ortodonti genel bilgi amaçlıdır; size hangi yöntemin uygun olduğu ve kliniğimizde hangi seçeneklerin planlanabileceği muayenede değerlendirilir. Muayenede dişleriniz, diş etleriniz, çeneleriniz ve kapanışınız incelenir; varsa çürük ve diş eti sorunlarının önce tedavi edilmesi planlanır. Görünüm, konuşma ve günlük düzeninizle ilgili beklentilerinizi de hekiminizle paylaşabilirsiniz.

Planlama için gereken ölçüler ağız içi dijital tarayıcıyla, ölçü maddesi kullanılmadan alınabilir; gerektiğinde klinikteki dental tomografiyle üç boyutlu görüntüleme yapılır ve hangi görüntülemenin gerektiğine hekim karar verir. Tedavi gerekiyorsa yapılacak işlemleri, birim ve toplam ücreti gösteren yazılı bir tedavi ve ücret planı sunuyoruz; sizi hangi hekimin takip edeceğini de baştan bilirsiniz. Ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. Tedavi sonrası takip kliniğimizde tanımlı bir süreçle yürütülür.

Kliniğimiz hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında açıktır. Randevu için 444 9 734 numarasını arayabilir, WhatsApp hattımıza (+90 532 363 49 54) yazabilir ya da sitemizdeki online randevu sistemini kullanabilirsiniz. Ortodontide kullanılan yöntemlerin genel çerçevesi için ortodonti sayfamızı, şeffaf plak tedavisinin aşamaları için şeffaf plak sayfamızı inceleyebilirsiniz.