İmplant iyileşirken dişsiz kalmak gerekir mi?
Çoğu durumda gerekmez; özellikle gülerken görünen bölgelerde iyileşme dönemi için genellikle geçici bir diş planlanır. Cleveland Clinic’e göre ağzın ön bölgesindeki implantlarda hekim, iyileşme süresince görünür bir boşluk kalmaması için geçici bir diş hazırlayabilir; arka bölgedeki implantlarda buna gerek olmayabilir. Mayo Clinic de bu dönemde görünüm için geçici bir bölümlü protez kullanılabileceğini belirtir.
Geçici diş ihtiyacının nedeni, implantın kemikle kaynaşması için aylarca beklenmesidir. Bu dönemin ne kadar sürdüğünü ve hangi etkenlere bağlı olduğunu implant tedavisi ne kadar sürer rehberimizde anlattık. Bu yazı tek ve birkaç eksik dişi ele alıyor; bir çenenin tamamında kullanılan geçici protezleri tüm ağız implantta geçici diş rehberimizde ayrıca anlattık.
Tek ve birkaç eksik dişte hangi geçici diş seçenekleri vardır?
Dört temel seçenek vardır ve her birinin implantla ilişkisi farklıdır. Dental Update’te yayımlanan bir teknik not, Bristol Üniversitesi ve Uluslararası İmplantoloji Ekibi’nin (ITI) bilgilerine göre seçenekler şöyle karşılaştırılabilir:
| Seçenek | Nasıl tutunur? | Artıları | Dikkat edilecekler |
|---|---|---|---|
| Hareketli geçici protez | Diş eti ve damak üzerine oturur, çıkarılıp takılır | Çıkarılabildiği için kontrollerde implant bölgesine kolayca ulaşılır | Ameliyat bölgesine baskı yapabilir, bölgede plak tutabilir |
| Şeffaf plağa eklenmiş diş | Dişlerin üzerine geçen şeffaf plağa boşluğa denk gelen bir diş eklenir | Dişlerden destek aldığı için implanta yük bindirmez | Yemek yerken ve uyurken çıkarılır |
| Komşu dişlere yapıştırılan geçici diş | Komşu dişin arka yüzüne yapıştırılan bir kanatla tutunur | Sabittir, implanta yük bindirmez; çoğunlukla komşu dişler kesilmez | Yerinden çıkabilir; kontrollerde sökülüp yeniden takılması gerekir |
| İmplant üstü geçici kron | Doğrudan implanta bağlanır | Sabittir, doğal dişe yakın bir kullanım sağlar | Yalnızca uygun durumlarda yapılır; karşı dişlere değmeyecek biçimde ayarlanır |
Hangi seçeneğin uygun olduğu; eksik diş sayısına, bölgeye, komşu dişlerin durumuna ve implantın yerleştirildiği andaki sağlamlığına göre muayenede belirlenir.
Hareketli geçici protez nasıl kullanılır?
Hareketli geçici protez, eksik dişin yerini tutan ve çıkarılıp takılabilen küçük bir protezdir. Leeds Teaching Hospitals, dişler çekildikten hemen sonra bölümlü hareketli bir protez takılabileceğini ve bu protezin implantlar kullanıma hazır olana kadar eksik dişlerin yerini tutacağını belirtir. Tek bir protezle birden fazla boşluk kapatılabildiği için birkaç dişin eksik olduğu durumlarda öne çıkar.
Bu seçeneğin dikkat edilmesi gereken yanı, protezin ameliyat bölgesinin üzerine oturmasıdır. Dental Update’teki teknik notta, hareketli protezin ameliyat bölgesinde plak tutabileceği ve implanta kemikle kaynaşmadan önce yük bindirerek implant kaybı riskini artırabileceği belirtilir. Bu nedenle ameliyattan hemen sonra protez kullanımı sınırlanabilir: Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust’a göre hareketli protez kullananlar implanttan sonra 2 haftaya kadar protezlerini takamayabilir. Protezin ne zaman takılacağına ve implant bölgesine baskı yapıp yapmadığına hekiminiz karar verir.
Şeffaf plağa eklenmiş geçici diş nedir?
Bu seçenekte, dişlerin üzerine tam oturan ince ve şeffaf bir plağın boşluğa denk gelen kısmına diş renginde bir yapay diş eklenir. Dental Update’teki teknik nota göre bu aparey, ortodonti tedavisinden sonra kullanılan pekiştirme plaklarından uyarlanmıştır ve tüm yükü dişlere aktardığı için implantı erken yükleme riskini ortadan kaldırır. Yapay dişin alt yüzü, iyileşen bölgede plak birikmesini azaltmak için diş etine bastırmayacak şekilde ayarlanabilir.
Aynı kaynağa göre bu plak yemek yerken ve uyurken çıkarılır; bu nedenle daha çok görünüm için kullanılır. Dental Update’teki not da ön (estetik) bölge için yazılmıştır. Ön dişlerdeki implantın estetik sonucunu etkileyen diğer etkenleri ön dişte implant rehberimizde anlattık.
Komşu dişlere yapıştırılan geçici diş kimler için uygundur?
Tek bir eksik diş varsa ve boşluğun yanındaki diş sağlamsa, yapay diş komşu dişin arka yüzüne yapıştırılarak sabitlenebilir. Bristol Üniversitesi Diş Hekimliği Okulu’nun bilgilendirmesine göre bu tür yapıştırma köprülerde yapay diş, komşu dişe yapıştırılan bir kanatla tutunur; çoğu durumda doğal dişlerin kesilmesi gerekmez. Aynı kaynak, bu yöntemin genellikle tek eksik dişte önerildiğini, birden fazla boşlukta hareketli protezin daha uygun olabileceğini ve destek alınacak dişin sağlıklı olması gerektiğini belirtir.
Dental Update’teki teknik notta sabit geçici dişlerin hastalar tarafından sık tercih edildiği, implanta yük bindirmediği, ancak her kontrolde sökülüp yeniden takılmasının zahmetli olduğu belirtilir. Aynı notta, çekilen dişin kendi kron kısmının da yapıştırma köprüde geçici diş olarak kullanılabildiği anlatılır.
İmplantın üzerine hemen geçici kron takılabilir mi?
Uygun durumlarda takılabilir, ancak her implant buna uygun değildir. Uluslararası İmplantoloji Ekibi’nin (ITI) 2018 uzlaşı bildirgesine göre çekimden hemen sonra yerleştirilen implantların üzerine geçici kron takılmasıyla olumlu sonuçlar elde edilebilir; bu yaklaşımı destekleyen kanıtların ise sınırlı olduğu belirtilir. Bildirge, bu geçici kronların kapanışta ve çene hareketlerinde karşı dişlere hiç değmeyecek şekilde ayarlanmasını önerir.
Hangi koşullarda implantın üzerine kısa sürede diş takılabileceğini ve implantın ilk sağlamlığının neden önemli olduğunu aynı gün implant rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
Ön ve arka dişlerde geçici diş ihtiyacı neden farklıdır?
Ön dişlerde öncelik görünümdür; arka dişlerde ise geçici diş her zaman gerekmez. Cleveland Clinic’e göre ön bölgedeki implantlarda geçici diş, iyileşme süresince görünür bir boşluk kalmamasını sağlar; arka bölgedeki implantlarda geçici dişe gerek olmayabilir. Arka bölgede birkaç diş birden eksikse ya da boşluk günlük yaşamınızı belirgin şekilde etkiliyorsa, geçici bir çözüm yine de konuşulabilir.
Hangi bölgede olursa olsun, kaynaşma döneminde implantın bulunduğu tarafta sert gıdaları ısırmamak ve çiğnemeyi mümkün olduğunca diğer tarafta yapmak gerekir. İyileşme dönemindeki beslenme önerilerini implant sonrası beslenme rehberimizde topladık.
Geçici dişte hangi durumlarda hekime başvurmalısınız?
Geçici dişin oynaması, kırılması ya da implant bölgesine baskı yaptığını hissetmeniz kontrol randevusunu beklemeden hekime başvurmayı gerektirir. Dental Update’teki teknik notta belirtildiği gibi, kemikle kaynaşma tamamlanmadan implanta binen yük kaynaşmayı tehlikeye atabilir. Hekiminize şu durumlarda haber verin:
- Hareketli protezin veya plağın implant bölgesine bastırdığını, diş etinde yara açtığını fark ederseniz
- Yapıştırılan geçici diş yerinden çıkar ya da oynarsa
- İmplant üstü geçici kronda oynama, kırık veya ısırırken ilk temasın bu dişte olduğunu hissederseniz
- İmplant bölgesinde şişlik, kanama veya ağrı artarsa
Rönesans’ta implant iyileşirken geçici diş nasıl planlanır?
Kliniğimizde implant iyileşme döneminde vakaya göre geçici diş takılır. Hangi geçici çözümün size uygun olduğu; eksik dişin yeri ve sayısı, komşu dişlerinizin durumu ve klinikte bulunan dental tomografiyle yapılan değerlendirme birlikte ele alınarak muayenede belirlenir. Geçici diş planlanıyorsa bu, tedaviye başlamadan önce size yazılı olarak verilen tedavi ve ücret planında yer alır.
İyileşme dönemi bittiğinde kalıcı dişin ölçüsü ağız içi dijital tarayıcıyla alınabilir; kaplama ve protezler anlaşmalı laboratuvarda CAD/CAM ile üretilir. Tedavinizle tek bir hekim ilgilendiği için geçici dişle ilgili sorularınızı kontrol randevularında aynı hekime sorabilirsiniz.