İmplant genel anestezi ile yapılabilir mi?
Evet, gerekli durumlarda yapılabilir; ancak çoğu hastada ilk seçenek lokal anestezidir. Cambridge University Hospitals’ın (CUH) bilgilendirmesine göre implantlar genellikle lokal anestezi altında yerleştirilir; çok sayıda implant yapılacağında damar yoluyla sedasyon veya genel anestezi kullanılabilir. Mayo Clinic de implant cerrahisinde lokal anestezi, sedasyon ve genel anestezi seçeneklerini sayar ve hangisinin uygun olduğunun uzman hekimle konuşulmasını önerir.
NHS’e göre genel anestezi, lokal anestezi, bölgesel anestezi veya sedasyon gibi diğer yöntemler uygun olmadığında kullanılır. Bu yüzden genel anestezi her hasta için ilk tercih değil, belirli durumlar için düşünülen bir seçenektir. Lokal anestezi altında implantın nasıl hissettirdiğini implant ağrıyor mu rehberimizde anlattık.
Lokal anestezi, sedasyon ve genel anestezi arasındaki fark nedir?
Üç yöntem arasındaki temel fark bilincin ne kadar açık kaldığıdır. Kraliyet Anestezistler Koleji (RCoA), NHS ve Liverpool Üniversitesi Diş Hastanesi’nin hasta bilgilendirmelerine göre farklar şöyle özetlenebilir:
| Özellik | Lokal anestezi | Sedasyon | Genel anestezi |
|---|---|---|---|
| Bilinç | Tamamen uyanıksınız | Uyanık ama gevşemiş ve uykulusunuz; söylenenlere cevap verebilirsiniz | Bilinç kapalıdır, derin uyku benzeri bir durum |
| Nasıl uygulanır? | İşlem bölgesine iğneyle | Gazla soluyarak, ağızdan, burundan veya damar yoluyla verilen ilaçla | Damar yoluyla verilen ilaçla ve/veya solunan gazla |
| Bölgenin uyuşturulması | Yöntemin kendisidir | Ayrıca lokal anestezi yapılır | İşlem sırasında hiçbir şey hissedilmez |
| İşlemi hatırlama | Hatırlanır | Kişiden kişiye değişir; damar yoluyla sedasyonda birçok kişi pek hatırlamaz | Hatırlanmaz |
| Eve dönüş | Çoğu kişi işlem bitince eve dönebilir | Refakatçi gerekir; ertesi güne kadar araç kullanılmaz | Refakatçi gerekir; en az 24 saat araç kullanılmaz |
Liverpool Üniversitesi Diş Hastanesi, sedasyonun genel anestezi ile aynı şey olmadığını özellikle vurgular: Sedasyonda uyumazsınız ve dişe yapılacak işlemler için yine lokal anestezi gerekir. Leeds Teaching Hospitals da lokal anestezi altında yapılan implant ameliyatında hastanın uyanık kaldığını ve işlemden sonra eve dönebildiğini belirtir.
Genel anestezi kimler için düşünülür?
Genel anestezi, lokal anestezinin ya da sedasyonun yeterli veya uygun olmadığı durumlarda düşünülür. Kaynaklarda öne çıkan durumlar şunlardır:
- Yoğun diş hekimi korkusu: Liverpool Üniversitesi Diş Hastanesi, sedasyonun diş tedavisi sırasında kaygı yaşayan kişilerin rahatlamasına yardımcı olduğunu belirtir. Korku, uyanıkken ya da sedasyonla tedaviyi imkânsız kılacak kadar yoğunsa genel anestezi gündeme gelebilir.
- Kapsamlı cerrahi: CUH’ye göre çok sayıda implantın yerleştirileceği durumlarda sedasyon veya genel anestezi kullanılabilir. Bir çenenin tamamının implantla yeniden yapıldığı planlar bu gruba girebilir; bu tedaviyi tüm ağız implant sayfamızda anlattık.
- Özel durumlar: Liverpool’un bilgilendirmesi istemsiz hareket bozukluğu olan (örneğin Parkinson hastalığı), şiddetli öğürme refleksi bulunan ya da stresle kötüleşebilecek bir sağlık sorunu olan kişileri sedasyondan yararlanabilecek gruplar arasında sayar. Bu durumlarda sedasyon yeterli olmayacaksa genel anestezi değerlendirilebilir.
Genel anestezinin uygun olup olmadığına, NHS’in anlattığı gibi anestezi öncesi değerlendirmede genel sağlık durumunuz incelenerek karar verilir. NHS ayrıca diyabet, yüksek tansiyon veya kansızlık gibi uzun süreli hastalıkların planlı bir işlemden önce kontrol altına alınmasının toparlanmayı kolaylaştırdığını belirtir.
Genel anesteziden önce nasıl hazırlanılır?
Genel anestezi, lokal anesteziyle yapılan bir implanta göre daha fazla hazırlık gerektirir. NHS ve RCoA’nın önerileri şu adımlarda toplanabilir:
- Anestezi öncesi değerlendirme: NHS’e göre genellikle işlemden bir süre önce sağlık durumunuzun değerlendirildiği bir randevu yapılır; kan testi, EKG gibi tetkikler istenebilir ve anestezi uzmanıyla görüşebilirsiniz. RCoA, bu görüşmeye ilaç listenizi, daha önce sizde veya ailenizde yaşanan anestezi sorunlarını ve yakın tarihli tansiyon ölçümlerinizi getirmenizi önerir.
- Açlık: Midenin boş olması gerekir. NHS’e göre yemek ve içmek genellikle anesteziden birkaç saat önce kesilir; RCoA, ne zaman yemeyi ve içmeyi bırakacağınızla ilgili açık talimatın sağlık kuruluşu tarafından verilmesi gerektiğini belirtir. Size verilen talimata tam olarak uyun.
- İlaçlar: RCoA’ya göre ameliyat günü hangi ilaçları alacağınızı değerlendirme ekibi söyler. Diyabet ilaçları ve kan sulandırıcılar için ayrıca talimat verilir; hiçbir ilacı kendi başınıza bırakmayın.
- Sigara: RCoA, ameliyat günü sigara ve elektronik sigara kullanılmamasını, ideal olarak en az iki gün önce bırakılmasını önerir; daha erken bırakmak komplikasyon riskini azaltır.
- Takı ve oje: RCoA ve NHS, takıların, ojenin ve takma tırnakların önceden çıkarılmasını ister.
- Refakatçi: RCoA’ya göre sizi 18 yaşından büyük, sorumluluk alabilecek bir yetişkin almalıdır. Eve dönüş özel araç veya taksiyle yapılır; mümkünse toplu taşıma kullanılmaz.
Lokal anestezide de geçerli olan genel hazırlıkları implant öncesi hazırlık rehberimizde topladık.
Genel anestezinin riskleri ve yan etkileri nelerdir?
Genel anestezinin yaygın yan etkileri çoğunlukla hafiftir ve kısa sürede geçer; ciddi komplikasyonlar ise nadirdir. NHS’in saydığı yaygın yan etkiler şunlardır:
- susama ve uyku hali
- solunum tüpüne bağlı ses kısıklığı veya boğaz ağrısı
- titreme
- bulantı veya kusma
- iğne yerinde ya da uzun süre hareketsiz kalmaya bağlı ağrı, morarma
- kafa karışıklığı veya unutkanlık
NHS’e göre bu etkiler genellikle dakikalar ya da saatler içinde geçer. Aynı kaynak, ciddi alerjik reaksiyon, solunum güçlüğü, göğüs enfeksiyonu, göz ve sinir hasarı gibi komplikasyonların nadir olduğunu belirtir. RCoA da risklerin kişiye ve yapılan işleme göre değiştiğini, anestezi uzmanının sizin için önemli olan riskleri ayrıca anlatacağını ifade eder.
Genel anestezi, ameliyat sırasında hissettiklerinizi ortadan kaldırır; ancak implant ameliyatından sonraki iyileşme sürecini ortadan kaldırmaz. Ameliyattan sonraki günlerde şişlik, morarma ve hassasiyet yine görülebilir.
Uyandıktan sonra ilk 24 saat nasıl geçer?
İlaç kesildikten kısa süre sonra uyanmaya başlarsınız; ilk saatlerde uykulu olmanız beklenir. NHS’e göre uyanma odasında oksijen maskesi takılabilir, ağrı ve bulantı hemen tedavi edilir ve kendinizi hazır hissettiğinizde yiyip içebilirsiniz. Aynı kaynağa göre genel anestezinin etkileri yaklaşık 24 saat sürebilir; birkaç saat içinde eve gidebilirsiniz, ancak birinin sizi araçla ya da taksiyle alması gerekir.
RCoA ve NHS’e göre ilk 24 saat:
- yanınızda sorumluluk alabilecek bir yetişkin kalmalıdır
- araç, bisiklet veya scooter kullanmamalısınız
- alkol almamalı, sigara içmemelisiniz
- yemek pişirmek, ocak veya kettle gibi aletleri kullanmaktan kaçınmalısınız
- önemli kararlar vermemeli, resmî belge imzalamamalısınız
- çocuklara veya bakıma muhtaç kişilere tek başınıza bakmamalısınız
RCoA, bu süre içinde muhakemenin etkilenebileceğini, kişi kendini iyi hissetse bile bu kurallara uyulması gerektiğini vurgular. Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust da sedasyon alan implant hastalarının toparlanmak için hastanede biraz daha uzun kaldığını belirtir. Sonraki günlerin nasıl geçtiğini implant sonrası ilk hafta rehberimizde anlattık.
Rönesans’ta genel anestezi seçeneği nasıl değerlendirilir?
Kliniğimizde gerekli durumlarda tedavi genel anestezi altında da yapılabilir. Bu seçeneğin sizin için gerekli olup olmadığına; muayene ve dental tomografi değerlendirmesinden sonra planlanan işlemin kapsamı, genel sağlık durumunuz ve diş tedavisine ilişkin kaygınız birlikte konuşularak karar verilir.
Kemik grefti ve sinüs lifti dahil ağız içi cerrahi işlemler kliniğimizde yapıldığından, kapsamlı bir planda bu işlemlerin hangi anestezi yöntemiyle yapılacağı da tedavi planının parçasıdır. Tedavinizle tek bir hekim ilgilenir; plan ise hekimlerin vakayı birlikte incelemesiyle hazırlanır. Hangi dişe hangi işlemin yapılacağı ve ücretleri tedaviye başlamadan önce yazılı olarak verilir. Diş hekiminden çekiniyorsanız bunu muayenenin başında açıkça söylemeniz, size uygun seçeneğin belirlenmesini kolaylaştırır.