Kaplamadan sonra hassasiyet neden olur?
Kaplamaya yer açmak için dişin dış yüzeyinden bir miktar doku kaldırılır ve minenin altındaki, daha hassas olan dentin tabakası bu sırada etkilenebilir. Bu nedenle kaplama takıldıktan sonraki dönemde bir miktar hassasiyet beklenen bir durumdur. Cleveland Clinic’e göre özellikle sıcak ve soğuğa karşı birkaç hafta süren hassasiyet olağandır; dişin çevresindeki diş etinde de birkaç gün içinde geçen bir sızı görülebilir.
Hassasiyet geçici kaplama döneminde de olabilir. Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nin onam formuna göre bu dönemdeki sıcak-soğuk hassasiyeti çoğunlukla kalıcı kaplama yapıştırıldıktan sonra geçer. Diş hazırlığının ayrıntılarını zirkonyum için diş kesilir mi rehberimizde, hangi hassasiyetin olağan sayıldığını zirkonyum kaplama ne kadar dayanır rehberimizde anlattık.
Bu yazı, olağan seyrin dışına çıkan şikâyetlerin olası nedenlerine odaklanıyor. Aşağıdaki tablo genel bir fikir verir; nedeni muayene belirler.
| Şikâyet | Olası neden | Genellikle ne yapılır? |
|---|---|---|
| İlk haftalarda sıcak-soğukla gelen, kısa süren sızı | Diş hazırlığına bağlı geçici hassasiyet | Çoğu hastada azalır; izlenir |
| Isırırken ağrı, karşı dişte de sızı | Kaplamanın karşı dişe erken değmesi | Kapanış kontrol edilir |
| Çiğnerken gelip giden keskin ağrı | Dişte çatlak | Muayene, gerekirse görüntüleme |
| Kendiliğinden başlayan, zonklayan ağrı | Dişin sinirinde iltihap | Kanal tedavisi gerekebilir |
| Aylar ya da yıllar sonra başlayan hassasiyet | Kenar çürüğü, diş eti çekilmesi veya sinir sorunu | Muayene ve röntgen |
Isırırken ağrı neden olur?
Isırırken hissedilen ağrının sık nedenlerinden biri, kaplamanın karşı dişe diğer dişlerden önce değmesidir. Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nin onam formunda, yüksek kalan bir geçici protezin karşı dişe erken temas ederek hem o dişte hem de karşısındaki dişte ağrıya yol açabileceği belirtilir. Kalıcı kaplamada da ısırırken bir yükseklik hissediyorsanız bunun alışma süreci olduğunu düşünüp beklemeyin; zirkonyum kaplama sayfamızda da belirttiğimiz gibi beklemeden hekiminize başvurun.
Bir diğer olasılık dişte çatlaktır. Amerikan Endodontistler Derneği’ne (AAE) göre çatlak dişler çiğnerken düzensiz bir ağrıya yol açar; ağrı bazen ısırma baskısı kalkarken hissedilir ve sıcak ya da soğukla da tetiklenebilir. AAE, kaplamanın çatlak bir dişe en fazla korumayı sağladığını ancak her durumda başarıyı garanti etmediğini belirtir.
Diş sıkma ve gıcırdatma da hem kaplamalı dişte ağrıya hem de kaplamanın zorlanmasına yol açabilir. Cleveland Clinic, bu alışkanlığı olanların kişiye özel bir koruyucu plak hakkında hekimleriyle konuşmasını önerir.
Hassasiyet aylar ya da yıllar sonra başlarsa ne düşünülür?
Kaplama sorunsuz kullanılırken sonradan başlayan hassasiyetin birkaç olası nedeni vardır:
- Sinir sorunları: Manchester Üniversite Diş Hastanesi’nin (Manchester University NHS Foundation Trust) bilgilendirmesine göre kaplama yapılan dişlerin küçük bir bölümünde kanal tedavisi gerekebilir. Bu çoğu zaman kaplama yapıştırılmadan önce fark edilir, ancak belirtiler aylar hatta yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Tedavi bazen kaplamada açılan küçük bir delikten yapılabilir, bazen de kaplamanın çıkarılması gerekir.
- Kenar çürüğü: Cleveland Clinic, iyi uyum sağlamayan kaplamaların bakteri tutarak çürüğe yol açabileceğini belirtir. Cork Üniversitesi Diş Hekimliği Okulu ve Hastanesi’nin bilgilendirmesine göre kaplamanın çevresinde fark edilmeyen bir çürük, kanal tedavisi ve yeni kaplama gerektirebilir; bazı durumlarda diş çekilebilir.
- Diş eti çekilmesi: Cleveland Clinic’e göre diş eti çekildiğinde açığa çıkan kök yüzeyi hassasiyete yol açabilir. Sert kıllı fırça kullanmak ya da çok bastırarak fırçalamak da diş etinin çekilmesine katkıda bulunabilir.
Sonradan başlayan hassasiyet, kaynağı belirlenmeden “kaplamanın normali” sayılmamalıdır. Genel hassasiyet nedenlerini diş hassasiyeti rehberimizde bulabilirsiniz.
Kaplamanın çevresindeki diş eti neden kanar veya şişer?
Manchester Üniversite Diş Hastanesi, kaplamaların çevresindeki diş etinin plak birikimine çok duyarlı olduğunu ve diş eti kanamasının çoğu zaman bu birikimin işareti olduğunu belirtir. Kaplama ile diş etinin birleştiği sınır, plağın en kolay biriktiği yerlerden biridir.
Kaplamanın kenarının nerede bittiği de önemlidir. Ercoli ve Caton’un 2018’de Journal of Clinical Periodontology’de yayımlanan derlemesine göre:
- Kenarı diş eti oluğunun içinde kalan kaplamalar, hasta düzenli plak temizliği yaptığı ve kontrollere geldiği sürece diş eti iltihabına yol açmaz.
- Kenar, dişi kemiğe ve diş etine bağlayan dokunun içine kadar uzandığında ise diş eti iltihabı ve olası diş eti çekilmesiyle ilişkili bulunmuştur.
- Kaplamanın tasarımı, üretimi ve malzemesi plak tutulmasını etkileyebilir.
Schätzle ve arkadaşlarının 26 yıllık izlem çalışmasında da diş eti çizgisinin altında biten dolgu ve kaplama kenarlarının diş eti ve destek dokular için olumsuz olduğu görülmüş; destek doku kaybının yerleştirmeden 1–3 yıl sonra klinik olarak saptanabildiği bildirilmiştir.
Kaplamadan hemen sonraki birkaç günde diş etinde hafif bir sızı olabilir. Şişlik veya akıntı varsa ya da kanama düzenli temizliğe rağmen sürüyorsa hekiminize başvurun. Diş eti kanamasının genel nedenlerini diş eti kanaması rehberimizde anlattık.
Kaplamadan sonra diş eti neden çekilir?
Bristol Diş Hekimliği Okulu, diş etinin zamanla çekilebileceğini ve kaplamanın kenarının görünür hale gelebileceğini belirtir. Manchester Üniversite Diş Hastanesi’ne göre diş eti ince olan kişilerde hafif bir çekilme görülebilir ve bu durumda daha koyu renkli kök yüzeyi ya da kaplamanın kenarı ortaya çıkabilir; aynı kurum bunun sık görülmediğini ekler.
Diş eti çekilmesine katkıda bulunabilecek başlıca etkenler şunlardır:
- Kaplama kenarında biriken plak ve buna bağlı diş eti iltihabı
- Kenarın diş eti dokusunun içine fazla uzanması
- Sert fırça veya çok bastırarak fırçalama
- İnce diş eti yapısı
Metal destekli porselen kaplamalarda diş eti çekildiğinde metal kenar koyu bir çizgi gibi görünebilir; zirkonyum metal içermediği için bu tür bir görüntüye yol açmaz. Bu farkı zirkonyum mu porselen mi rehberimizde ele aldık. Çekilmenin nedeni ve ilerleyip ilerlemediği muayenede değerlendirilir; tedavi seçenekleri buna göre konuşulur.
Kaplama malzemesine alerji olabilir mi?
Olabilir, ancak nadirdir. Cleveland Clinic, kaplamalara karşı alerjik tepkinin bazı kişilerde görülebildiğini ama nadir olduğunu belirtir ve metal alerjisi olanlar için metal içermeyen tam seramik kaplamaları bir seçenek olarak sayar. Ercoli ve Caton’un derlemesi de diş hekimliğinde kullanılan malzemelere karşı aşırı duyarlılık tepkilerinin görülebildiğini belirtir. Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nin onam formunda ise bazı hastalarda geçici kaplama malzemesine alerji gelişebileceği yer alır.
Metal veya başka bir malzemeye bilinen bir alerjiniz varsa bunu tedavi planlanırken hekiminize söyleyin. Kaplama çevresinde geçmeyen kızarıklık, kaşıntı veya yanma hissi fark ederseniz muayene olmanız önerilir.
Evde neler yapabilir, ne zaman hekime başvurmalısınız?
Cleveland Clinic, Bristol Diş Hekimliği Okulu ve Manchester Üniversite Diş Hastanesi’nin önerileri doğrultusunda:
- Dişlerinizi günde iki kez, yumuşak bir fırça ve florürlü macunla fırçalayın.
- Kaplamanın yanlarını her gün diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin.
- Hassasiyet varsa Cleveland Clinic’in önerdiği gibi hassas dişler için üretilmiş bir macun kullanabilirsiniz.
- Buz, sert kabuklu yemişler ve çok yapışkan şekerler gibi kaplamayı zorlayan yiyeceklerden kaçının.
- Kontrol randevularını aksatmayın. Bristol Diş Hekimliği Okulu, kaplama takıldıktan sonra yapılan kontrolde kapanışın, uyumun ve temizlenebilirliğin değerlendirildiğini belirtir.
Cleveland Clinic’e göre kaplama geceleri uyutmayacak düzeyde ağrı yapmamalıdır. Ağrı haftalar içinde azalmak yerine artıyorsa, kaplama oynuyorsa, ağızda kötü bir tat ya da koku varsa veya dilinize ve diş etinize batan bir kenar fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun. Diğer uyarı işaretlerini zirkonyum kaplama ne kadar dayanır rehberimizde listeledik. Ağrı kesici gerekiyorsa hangi ilacı kullanacağınızı hekiminize veya eczacınıza danışın.
Rönesans’ta kaplama sonrası şikâyetler nasıl değerlendirilir?
Kaplamadan sonra hassasiyet veya diş eti şikâyetiyle geldiğinizde kaplamanın kenar uyumunu, kapanışı, diş etinin durumunu ve dişin sinirini değerlendiriyoruz. Olası bir çatlak, kök kırığı ya da kök ucundaki iltihabın netleştirilmesi gereken durumlarda klinikteki dental tomografiyle üç boyutlu değerlendirme yapılabilir. Endodonti (kanal tedavisi) ve protez kliniğimizin branşları arasındadır; sinir iltihabı saptanırsa tedavi aynı klinikte planlanabilir.
Kaplama ölçüleri ağız içi dijital tarayıcıyla alınabilir; kaplamalar çalıştığımız diş laboratuvarında CAD/CAM ile üretilir. Tedavi sonrası takip kliniğimizde tanımlı bir süreçle yürütülür. Tedavilerimizde hastadan kaynaklanmayan sorunlar için koşullu garanti uyguluyor; süresini, kapsamını ve geçerli olmadığı durumları tedaviye başlamadan önce açıklıyoruz. Ek bir tedavi gerekirse ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir ve plan size yazılı olarak sunulur.
Şikâyetiniz için hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında 444 9 734 numarasını arayabilir, WhatsApp üzerinden +90 532 363 49 54 numarasına yazabilir ya da sitedeki online randevu sistemini kullanabilirsiniz. Kaplamanın aşamaları için zirkonyum kaplama sayfamıza, adres ve yol tarifi için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.