İlk günlerde neler hissedilir, tükürük artışı normal mi?
Yeni bir hareketli protez, ağız dokularının ve kasların henüz alışmadığı bir yapıdır. Cambridge Üniversite Hastaneleri’nin (CUH) bilgilendirmesine göre protez ilk haftalarda ağızda büyük ve tuhaf hissettirebilir. ADA’nın hasta bilgilendirme sitesi MouthHealthy, yanak ve dil kasları protezi yerinde tutmayı öğrenene kadar protezin gevşek gibi hissedilebileceğini belirtir. Manchester Üniversite Diş Hastanesi de yeni protezin eskisinden biraz daha büyük olabileceğini hatırlatır.
İlk günlerde tükürüğün artması da olağandır. MouthHealthy’ye göre tükürük akışı geçici olarak artabilir; hafif tahriş ve hassasiyet de olağan dışı değildir ve ağız alıştıkça azalır. CUH da ilk günlerdeki tükürük fazlalığının zamanla yatıştığını belirtir.
Alışma süresi kişiden kişiye değişir. NHS’e göre alışmak birkaç hafta sürebilir; Cleveland Clinic bu sürenin bazen aylar alabildiğini ekler. Manchester Üniversite Diş Hastanesi’nin bilgilendirmesinde, yeni protezi kullanmayı öğrenmenin zaman ve sabır gerektirdiği ve her hastanın deneyiminin farklı olduğu vurgulanır. NHS ve CUH, protezi takıp çıkarmayı alıştırma yaparak öğrenmeyi önerir.
Yeni protezle konuşmak nasıl kolaylaşır?
CUH’ye göre konuşma ilk başta biraz değişebilir; gazete veya kitaptan sesli okumak, konuşmanın birkaç hafta içinde normale dönmesine yardımcı olur. Manchester Üniversite Diş Hastanesi de konuşmada zorlanıyorsanız sesli okuyarak ya da yüksek sesle konuşarak alıştırma yapmanızı önerir.
Konuşurken protez tıkırdıyorsa ya da yerinden oynuyorsa bunun kendiliğinden geçmesini beklemek yerine hekiminize söyleyin. NHS ve Cleveland Clinic, konuşurken tıkırdayan protezi diş hekimine başvurma nedenleri arasında sayar.
İlk haftalarda nasıl yemek yenmeli?
Protezle çiğnemeye alışmak da pratik ister. CUH, Manchester Üniversite Diş Hastanesi, NHS ve Oral Health Foundation’ın önerileri şöyle özetlenebilir:
- Rahat edene kadar yumuşak yiyeceklerle başlayın, ardından yavaş yavaş daha sert gıdalara geçin.
- Yiyecekleri küçük parçalara bölün.
- Ağzın iki tarafında, yavaş ve dengeli çiğneyin.
- Ön dişlerinizle ısırmaktan kaçının; CUH’ye göre bu, protezin devrilmesine yol açabilir. Manchester Üniversite Diş Hastanesi, yiyecekleri köpek dişleri ve hemen arkasındaki küçük azı dişleriyle çiğnemeyi önerir.
- Oral Health Foundation’a göre başlangıçta çok yapışkan ve çok sert yiyeceklerden kaçının.
Oral Health Foundation’a göre çoğu kişi proteze alıştıktan sonra olağan beslenmesine döner.
Vuruk (protez yarası) olursa ne yapılmalı?
Protezin diş etine fazla baskı yaptığı noktalarda ağrılı yaralar oluşabilir; bunlara halk arasında vuruk denir. CUH’ye göre bu yaralar protezi ilk takmaya başladıktan 24–48 saat sonra sık görülür ve iyileşmeleri bir haftayı bulabilir. Manchester Üniversite Diş Hastanesi de yeni protezle ağrı ve rahatsızlığın sık yaşandığını, ayar gerekmesinin olağan olduğunu belirtir.
Kaynakların önerileri şunlardır:
- Protezi kendiniz düzeltmeye çalışmayın. Manchester Üniversite Diş Hastanesi, protezin hasta tarafından ayarlanmaya çalışılmamasını vurgular; protezi zımparalamak veya bükmek gibi ev çözümlerine başvurmayın.
- Ağrı şiddetliyse protezi çıkarın ve en kısa sürede diş hekiminize başvurun; Manchester’a göre bu sürede eski protezinizi kullanabilirsiniz.
- Hemen randevu bulamıyorsanız CUH’ye göre ağız çok ağrılıysa protezi daha az takabilir ya da takmaya ara verebilirsiniz; ancak randevudan iki üç gün önce yeniden takmaya başlayın.
- Kontrol günü protezinizi takarak gelin. Manchester’a göre bu, hekimin ağrıyan bölgeleri görmesini kolaylaştırır.
MouthHealthy de geçmeyen tahriş ve hassasiyette diş hekimine başvurulmasını önerir. Uyumsuz protezler NHS’in saydığı ağız yarası nedenleri arasındadır; protezin yol açtığı bir yara ayardan sonra da iyileşmiyorsa beklemeyin. NHS, üç haftadan uzun süren her ağız yarasının diş hekimine veya doktora gösterilmesini önerir.
Protez yapıştırıcısı kullanılmalı mı?
Yapıştırıcı zorunlu değildir. MouthHealthy’ye göre yapıştırıcılar isteğe bağlıdır; krem, toz, ped, şerit veya sıvı gibi farklı biçimlerde bulunur ve her ürün kendi talimatına göre kullanılmalıdır. Cleveland Clinic’e göre tam protezlerde yerinde durmak için yapıştırıcı gerekebilir; implantlara takılan protezlerde ise genellikle gerekmez.
Oral Health Foundation’ın protez yapıştırıcıları rehberine göre yapıştırıcı, iyi oturan bir tam protezin yerinde durmasına, altına yiyecek kaçmasının azalmasına, rahatlığa ve çiğnemeye yardımcı olabilir; ancak uyumu belirgin biçimde bozulmuş bir protezi düzeltemez. Böyle bir protez yapıştırıcıyla idare edilmemeli, diş hekimince değerlendirilmelidir. Aynı rehberin krem yapıştırıcılar için önerileri şunlardır:
- Protezi temizleyin ve kurulayın.
- Az miktarda krem sürün; genellikle günde bir kez yeterlidir.
- Protezi takıp birkaç saniye bastırın. Krem kenarlardan taşıyorsa fazla kullanmışsınız demektir.
- Taşan kısmı silin ve yutmayın; ardından 5 dakika bir şey yiyip içmeyin.
- Yatmadan önce protezi çıkarın; hem protezdeki hem ağzınızdaki yapıştırıcı kalıntılarını iyice temizleyin.
Oral Health Foundation, yapıştırıcının yanlış veya aşırı kullanımının sorunlara yol açabileceğini belirtir; önerilenden fazla kullanmayın.
Protez nasıl temizlenir, geceleri ne yapılmalı?
NHS’in temizlik önerileri şunlardır:
- Protezi sabah ve akşam çıkarıp yumuşak sabun veya bulaşık deterjanıyla fırçalayın.
- Yemeklerden sonra protezi çıkarıp soğuk suyla çalkalayın.
- Protezi diş macunuyla fırçalamayın; macun proteze zarar verebilir.
- Düşüp kırılmaması için protezi su dolu bir lavabonun ya da bir havlunun üzerinde temizleyin.
- Diş etlerinizi, dilinizi ve varsa kalan dişlerinizi sabah ve akşam florürlü diş macunuyla fırçalayın.
CUH da diş macunlarının ve aşındırıcı ürünlerin protezi çizebileceğini belirtir ve temizlikte sıcak su kullanılmamasını önerir. MouthHealthy, yüzeyleri çizmeyen bir temizleyici ve yumuşak kıllı bir fırça kullanılmasını tavsiye eder.
NHS, diş hekiminiz aksini önermedikçe protezin her gece çıkarılmasını önerir; protezle uyumak, altında kalan yiyecekler nedeniyle diş eti enfeksiyonu ve çürük riskini artırır ve boğulma riski taşır. Cleveland Clinic, protezin günde en az sekiz saat çıkarılmasını önerir. Oral Health Foundation’a göre gece çıkarmak diş etlerinin dinlenmesini sağlar ve ağrı ile enfeksiyonları önlemeye yardımcı olur.
Saklama ve bekletme konusunda kaynaklar arasında farklar vardır. NHS, Oral Health Foundation ve MouthHealthy, protezin kuruyup şeklinin bozulmaması için çıkarıldığında suda bekletilmesini önerir; NHS gece temizlik solüsyonunu da seçenekler arasında sayar. CUH ise protezin solüsyonda bütün gece bırakılmamasını, temizlik tabletli solüsyonların haftada bir iki kez yaklaşık 10 dakika kullanılmasını önerir. Protezinizin malzemesine uygun temizlik ürününü ve bekletme yöntemini hekiminize sorun.
Hangi durumlarda protez ayarı için hekime dönülmeli?
Yeni protezde ayar randevuları sürecin olağan bir parçasıdır. Cleveland Clinic’e göre ağızdaki yumuşak dokuların uyum sağlaması zaman aldığından ilk birkaç haftada birkaç ayar gerekmesi beklenir. MouthHealthy de protez takıldıktan sonra uyumun kontrolü ve ayarı için genellikle kontrol randevuları gerektiğini belirtir.
NHS ve Cleveland Clinic’e göre kontrol gününü beklemeden ya da alışma döneminden sonra şu durumlarda hekime başvurun:
- Protez konuşurken tıkırdıyor, kayıyor veya artık iyi oturmuyorsa
- Ağrı yapıyor ya da diş etini sıkıştırıyorsa
- Aşınmış, çatlamış veya kırılmışsa (kırık parçaları yanınızda getirin)
- Diş etleriniz çok kırmızıysa ya da kanıyorsa veya ağız kokusu varsa; NHS’e göre bu, diş eti hastalığı, mantar enfeksiyonu veya çürük belirtisi olabilir
Uyum zamanla da değişir. NHS’e göre diş etleri ve çene kemiği yaşla birlikte küçülüp şekil değiştirdikçe protez gevşeyebilir; Cleveland Clinic bir iki yılda bir ya da uyum değiştiğinde besleme (astarlama) yapılmasını önerir. Protezlerin kullanım süresi ve hareketli ile sabit protezlerin farkları hareketli protez mi sabit protez mi rehberinde, protez sürekli oynadığında değerlendirilebilecek implant destekli seçenekler hareketli protez mi implant mı rehberinde anlatılıyor.
Rönesans’ta yeni protezin uyumu nasıl takip edilir?
Protez kliniğimizin branşları arasındadır. Protezler, çalıştığımız laboratuvarda CAD/CAM ile üretilir. Tedavi sonrası takip kliniğimizde tanımlı bir süreçle yürütülür; alışma döneminde vuruk, oynama, konuşma veya çiğneme güçlüğü gibi şikâyetler muayenede değerlendirilir ve gerekli ayara hekim karar verir. Protezin oynaması sürüyorsa implant destekli seçenekler de konuşulabilir; bu durumda kemik yapısı klinikteki dental tomografiyle değerlendirilir.
Tedavi gerekiyorsa yapılacak işlemleri, birim ve toplam ücreti gösteren yazılı bir tedavi ve ücret planı sunuyoruz; tedavinizi hangi hekimin yapacağını da baştan bilirsiniz. Ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir. Kliniğimiz hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında açıktır. Protezinizle ilgili bir sorun için 444 9 734 numarasını arayabilir, WhatsApp hattımıza (+90 532 363 49 54) yazabilir ya da sitemizdeki online randevu sistemini kullanabilirsiniz.
Protez türleri ve yapım aşamaları için diş protezleri sayfamızı, implantlara takılan protezler için implant üstü protez sayfamızı inceleyebilirsiniz.