Ön dişlerdeki kırık, aralık ve şekil bozuklukları nasıl tedavi edilir?

Ön dişlerde kırık, aralık ve şekil bozukluğu neden olur?

Ön dişler hem gülerken en çok görünen hem de darbelere en açık dişlerdir. Bu bölgedeki estetik şikâyetler genellikle üç başlıkta toplanır:

• Kırık ve çatlaklar: Düşme, spor sırasında alınan darbe ya da sert bir cismi ısırmak, dişin kenarından parça kopmasına yol açabilir. Amerikan Endodontistler Derneği (AAE), buz, patlamamış mısır tanesi veya kalem gibi sert cisimleri çiğnemenin ve diş sıkıp gıcırdatmanın çatlak riskini artırdığını belirtir.
• Dişler arasındaki aralıklar: Amerikan Ortodontistler Derneği’ne (AAO) göre aralıklar; dişlerin çeneye göre küçük kalması, eksik bir dişin ardından komşu dişlerin kayması, parmak emme veya dil itme gibi çocukluk alışkanlıkları ya da yetişkinlerde diş eti hastalığı ve kemik kaybı nedeniyle oluşabilir.
• Şekil ve boyut farklılıkları: Doğuştan küçük ya da farklı biçimli dişler, aşınmış kesici kenarlar ve boyları birbirini tutmayan dişler bu gruptadır.

Tedaviyi belirleyen, görünen sorundan çok onun nedenidir. Örneğin diş eti hastalığı nedeniyle yeni açılan bir aralıkta yalnızca görünümü düzeltmek yeterli olmaz; AAO, bu durumda diş eti tedavisinin gerektiğini ve bazen ortodontiyle birlikte planlandığını belirtir.

Ön dişiniz kırıldığında ilk ne yapmalısınız?

NHS, ufalanan, kırılan veya çatlayan bir dişin çoğu zaman ciddi bir durum olmadığını, ancak diş hekimine görünmek gerektiğini belirtir. Randevuya kadar şunlar yardımcı olur:

1. Kırık parçayı saklayın. NHS’e göre parçayı süt veya tükürük içinde diş hekimine götürürseniz yeniden yapıştırılabilir.
2. Hassasiyeti azaltın. AAE, ağızdan nefes almak ya da soğuk bir şey içmek ağrı veriyorsa temiz ve nemli bir gazlı bezi ısırmayı önerir.
3. Bölgeye ilaç sürmeyin. AAE, ağız içine sürülen ağrı kesici jel ve merhemlerden kaçınılmasını, aspirinin de dişin veya diş etinin üzerine konmamasını önerir.

Diş tamamen yerinden çıktıysa beklemeyin. AAE’ye göre yaklaşık 30 dakika içinde yapılan tedavi dişi kurtarma şansını en yüksek tutar; dişi tutarken kök yüzeyine dokunulmamalıdır. Süt dişleri ise genellikle yerine yerleştirilmez, çünkü bu, alttan gelen daimi dişe zarar verebilir.

Kırık ön diş nasıl onarılır?

Onarım yöntemi, kırığın büyüklüğüne ve dişin sinirinin (pulpa) etkilenip etkilenmediğine göre seçilir. AAE ve NHS’in saydığı seçenekler şunlardır:

• Parçanın yeniden yapıştırılması: Kırık parça sağlam ve saklanmışsa dişe yeniden yapıştırılabilir.
• Diş rengi dolgu: Küçük ve orta büyüklükteki kayıplar diş rengindeki dolgu malzemesiyle tamamlanabilir.
• Kaplama (kron): AAE’ye göre dişin görünen kısmının önemli bir bölümü kaybedildiyse diş bir kaplamayla örtülür.
• Kanal tedavisi: Kırık dişin sinirine ulaştıysa ya da sinir zarar gördüyse kanal tedavisi gerekir; diş ardından dolgu veya kaplamayla tamamlanır.

Her çizgi de tedavi gerektirmez. AAE’ye göre yalnızca dış mine tabakasında kalan kılcal çatlaklar ağrı yapmaz ve daha çok görünüm açısından önem taşır. Buna karşılık dişin içine doğru ilerleyen bir çatlak zamanla büyüyebilir ve diş eti çizgisinin altına uzandığında diş artık tedavi edilemeyebilir; çiğnerken gelip giden ağrı ve sıcak-soğuk hassasiyeti bu tür bir çatlağın belirtileri arasındadır.

Darbe alan dişler ilk anda sorunsuz görünse de izlenmelidir. AAE, yerinden oynayan veya yerinden çıkıp yeniden yerleştirilen dişlerde kökte erime gibi sorunların fark edilebilmesi için beş yıla kadar düzenli kontrol önerir. Kanal tedavisinin aşamalarını kanal tedavisi sayfamızda bulabilirsiniz.

Dişler arasındaki aralıklar nasıl kapatılır?

AAO’ya göre bazı aralıklar yalnızca estetik bir konudur; ancak büyük ya da giderek açılan aralıklar çiğneme güçlüğüne, kapanışta dengesizliğe, konuşmada değişikliğe, diş eti sorunlarına ve aralığa yemek takılmasına yol açabilir. Seçenek, aralığın nedenine göre belirlenir:

• Ortodontik tedavi: AAO, diş telinin özellikle aralıkların çapraşıklık veya kapanış sorunuyla birlikte görüldüğü durumlarda kullanıldığını, şeffaf plakların ise hafif ve orta düzeydeki aralıklar için bir seçenek olduğunu belirtir. Diş dokusundan bir şey kaldırılmadan dişlerin yeri değiştirilir.
• Kompozit uygulama veya lamina: Aralık dişlerin küçük ya da düzensiz olmasından kaynaklanıyorsa dişler genişletilerek aralık kapatılabilir. Oral Health Foundation da ön dişler arasındaki küçük aralıkları laminanın kullanım alanları arasında sayar.
• Nedenin tedavisi: Aralık eksik bir dişten kaynaklanıyorsa boşluğa diş yapılması, diş eti hastalığından kaynaklanıyorsa diş eti tedavisi gündeme gelir.

AAO, bazı aralıkların tedaviden sonra yeniden açılmaya yatkın olduğunu ve sonucu korumak için pekiştirme aygıtlarının önemli olduğunu vurgular. Çocuklarda süt dişleri dökülüp daimi dişler sürerken görülen bazı aralıklar olağandır, ancak izlenmesi önerilir. Seçenekleri ortodonti ve şeffaf plak sayfalarımızda ayrıntılı anlattık.

Küçük, aşınmış veya biçimi farklı dişler nasıl düzeltilir?

Dişin dizilimi uygun ama biçimi ya da boyu farklıysa, dişin dış görünümünü değiştiren yöntemler öne çıkar:

• Kompozit uygulama (bonding): Cleveland Clinic’e göre diş rengindeki kompozit reçine dişin üzerinde şekillendirilerek biçimini, boyunu veya rengini değiştirir; işlem genellikle tek seansta yapılır ve çoğu zaman mineden doku kaldırılmasını gerektirmez.
• Lamina (yaprak porselen): Oral Health Foundation’a göre lamina, dişin ön yüzüne yapıştırılan ince bir kaplamadır; kalın durmaması için dişin ön yüzünden az miktarda mine kaldırılır. Genellikle birden fazla randevu gerekir, çünkü lamina laboratuvarda hazırlanır.
• Kaplama (kron): Dişi tümüyle sarar. Kırık veya kayıp büyükse ya da diş kanal tedavisi görmüşse öne çıkar; ancak laminaya göre belirgin biçimde daha fazla doku kaldırılmasını gerektirir. Bu farkı zirkonyum için diş kesilir mi rehberimizde ele aldık.

Kesici kenarları aşınmış dişlerde aşınmanın nedeni de araştırılır. Diş sıkma veya gıcırdatma sürüyorsa yeni yapılan dolgu ya da kaplama da aynı yükle karşılaşır; AAE, uykuda diş sıkanların koruyucu bir aygıt hakkında hekimleriyle konuşmasını önerir. Asit kaynaklı aşınmanın nedenlerini diş hassasiyeti rehberimizde bulabilirsiniz.

Kompozit, lamina ve kaplama arasında nasıl karar verilir?

Aşağıdaki tablo, kaynaklarda bildirilen genel bilgileri özetler; ortalama süreler kişiden kişiye değişir ve sizin için söz verilmiş bir süre değildir.

Seçimi etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Değişikliğin büyüklüğü: Cleveland Clinic, kompozitin küçük değişiklikler için daha uygun olduğunu, belirgin değişikliklerde laminanın düşünülebileceğini belirtir.
• Diş ve diş eti sağlığı: Aynı kuruma göre yaygın çürüğü veya diş eti hastalığı olanlarda önce bu sorunlar tedavi edilir.
• Renk planı: Oral Health Foundation’a göre beyazlatma dolgu, kaplama ve laminaların rengini değiştirmez; renk açılmak isteniyorsa beyazlatma genellikle önce yapılır. Ayrıntılar diş beyazlatma sayfamızda.
• Dizilim: Dişler ortodontiyle doğru konuma alınabiliyorsa daha az doku kaldıran bir plan mümkün olabilir. Tedavilerin sırası gülüş tasarımı sayfamızda anlatılıyor.

Tedaviden sonra sonucu korumak için nelere dikkat edilmeli?

Cleveland Clinic ve AAE’nin önerileri doğrultusunda:

• Tırnak yemek, kalem ısırmak ve paketleri dişle açmak gibi alışkanlıklardan vazgeçin.
• Sert ve kıtır yiyecekleri ön dişlerle ısırmak yerine küçük parçalara bölüp arka dişlerle çiğneyin.
• Kompozit uygulamalarda renk değişimini sınırlamak için kahve, çay ve kırmızı şarabı azaltın; sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün.
• Temas sporlarında ağız koruyucu kullanın.
• Keskin bir kenar ya da ısırırken farklı bir his fark ederseniz hekiminize başvurun.

Oral Health Foundation, laminadaki küçük ufalanmaların çoğu zaman onarılabildiğini, bazen ise yenisinin gerekebileceğini belirtir. Aralık kapatıldıysa pekiştirme aygıtını hekimin önerdiği süre boyunca kullanmak, aralığın yeniden açılmasını önlemeye yardımcı olur.

Rönesans’ta ön dişlerdeki estetik sorunlar nasıl değerlendirilir?

Muayenede kırığın büyüklüğünü, dişin sinirinin durumunu, aralıkların nedenini ve diş eti sağlığını değerlendiriyoruz. Darbe sonrasında kökte kırık şüphesi gibi netleştirilmesi gereken durumlarda klinikteki dental tomografiyle üç boyutlu değerlendirme yapılabilir. Estetik diş hekimliği, ortodonti, endodonti (kanal tedavisi) ve protez kliniğimizin branşları arasındadır; zirkonyum kaplama, şeffaf plakla ortodontik tedavi ve kanal tedavisi kliniğimizde uygulanır. Lamina ve kompozit uygulamaların sizin için uygun olup olmadığı muayenede değerlendirilir.

Kliniğimizde dijital gülüş tasarımı yapılır; isterseniz planlanan diş biçimi, kalıcı tedaviden önce dişlerinizin üzerinde geçici bir malzemeyle prova edilir. Ölçüler ağız içi dijital tarayıcıyla alınabilir; kaplamalar çalıştığımız laboratuvarda CAD/CAM ile üretilir. Tedaviye başlamadan önce sizi tedavi edecek hekimi bilirsiniz ve tedavi ile ücret planını yazılı olarak alırsınız; ücret, tedavi planına göre muayene sonrası netleşir.

Kırılan bir diş için hafta içi 10:00–22:00, cumartesi 10:00–19:00 saatleri arasında 444 9 734 numarasını arayabilir, WhatsApp üzerinden +90 532 363 49 54 numarasına yazabilir ya da sitedeki online randevu sistemini kullanabilirsiniz. Kaplama süreci için zirkonyum kaplama sayfamıza göz atabilirsiniz.